Skip to content

<

Czarny Staw jak atrament

Hidden : 11/06/2015
Difficulty:
2 out of 5
Terrain:
3 out of 5

Size: Size:   other (other)

Join now to view geocache location details. It's free!

Watch

How Geocaching Works

Please note Use of geocaching.com services is subject to the terms and conditions in our disclaimer.

Geocache Description:

Skrytka typu EarthCache nie posiada fizycznego pojemnika. Aby zaliczyć znalezienie EC powinnaś/powinieneś/powinniście udać się na miejsce, odpowiedzieć na pytania w opisie i przesłać do mnie odpowiedzi za pomocą formularza kontaktowego. Logować można bezpośrednio po wysłaniu odpowiedzi do mnie, a jeśli coś w nich będzie nie tak, zgłoszę się do Ciebie/do Was i pomogę w zadaniu. Powodzenia:)
 

Uwaga! EC niedostępny w zimie, gdy miejsce znajduje się pod śniegiem.
Warning! Not available in winter!



Skrytka została stworzona przez catnh. Zdjęcia i treść są własnością catnh.
Dziękuję wszystkim za odwiedzenie tej skrytki, którą przekazałam w dobre ręce. :)

 



Czarny Staw pod Rysami nazywany jest także Czarnym Stawem nad Morskim Okiem. Swoją nazwę zawdzięcza sinicom z gatunku Pleurocapsa, które nadają wodzie barwę tak ciemnobłękitną, że miejscami kolor wody wydaje się czarny. Odpowiedzialny za to jest znajdujący się w ich komórkach barwnik fikocyjan.

 

Czarny Staw pod Rysami jest w czołówce największych tatrzańskich stawów, uplasował się na 4 miejscu, tuż po Morskim Oku, Wielkim Stawie Polskim i Wielkim Stawie Hińczowym. Znajduje się na wysokości ok. 1580 m n.p.m., zajmuje powierzchnię 20,6 ha, a jego głębokość maksymalna to 76,4 m. Warunki życia są tu ciężkie, dlatego nie znajdziemy w nim pstrągów, a wokół niego roślinność także nie jest zbyt bogata w porównaniu z leżącymi poniżej brzegami Morskiego Oka.

 

Procesy lodowcowe


Erozja glacjalna to całokształt procesów zachodzących w spągu (tzn. w dolnej części) przemieszczającej się masy lodowej, które powodują usuwanie materiału tworzącego podłoże lodowca i w konsekwencji obniżenie powierzchni terenu. Zwykle wyróżniane są trzy procesy erozyjne: wyorywanie, ścieranie i zdzieranie.

Dla powstania Czarnego Stawu największe znaczenie miał trzeci z wymienionych procesów - zdzieranie, czyli tzw. egzaracja.

Egzaracja dotyczy tego co znajduje się w podłożu lodowca. Utwory znajdujące się tam, czyli np. głazy, są deformowane i przesuwane pod wpływem przesuwającego się lodu, zaś część z nich przymarza do stopy lodowca i jest włączana w jego obręb (stąd po topnieniu lodowca można znaleźć głazy narzutowe). Do struktur glacitektonicznych (czyli deformacji podłoża przed lodowiec) należą: fałdy, łuski, nasunięcia oraz depresje glacitektoniczne, które są w istocie zagłębieniami egzaracyjnymi.

 

Kotły lodowcowe


Erozja glacjalna w górach doprowadziła w wielu miejscach do powstania cyrków i żłobów lodowcowych, które są efektem przeobrażenia starszych form (udział w tym biorą także procesy nieglacjalne). Jeziora karowe wzięły swoją nazwę od kotłów lodowcowych określanych także jako kary lub cyrki lodowcowe.

Kotły lodowcowe to półkoliste lub wydłużone zagłębienia, otoczone z trzech stron stromymi zboczami, a otwarte w kierunku nachylenia powierzchni stokowej. W większych kotłach dno jest na ogół płaskie albo pogłębione i zamknięte ryglem skalnym, najczęściej zmutonizowanym.

 

Mutony


Muton to asymetryczny pagórek, który powstaje w wyniku kombinacji wyorywania i ścierania. Mutony nazywane także bywają barańcami, baranimi łbami lub bochnami skalnymi. W profilu podłużnym widoczna jest asymetria mutonów, ma ona charakter wskaźnikowy przy odtwarzaniu kierunków ruchu lądolodów. Strona zwrócona w kierunku, z którego nasuwał się lodowiec nazywana jest stroną proksymalną, jest nachylona łagodnie i często wygładzona, a nawet wypolerowana - powierzchnie takie to wygłady lodowcowe. Strona przeciwna, ześlizgowa (dystalna) jest znacznie bardziej stroma, z systemem stopni oddzielonych ścianami skalnymi wysokości od 1-2 m do kilkudziesięciu metrów. Mutony mogą mieć od kilku do kilkuset metrów długości.
Na wygładach lodowcowych można zaobserwować drobne formy, związane z selektywnym niszczeniem podłoża: rysy lodowcowe i zadziory lodowcowe.
Rysy lodowcowe to płytkie bruzdy wyorane w podłożu przez ostre okruchy skalne wmarznięte w przemieszczający się lód.
Zadziory lodowcowe tworzą się na skutek odpryskiwania odłamków skalnych pod naciskiem bloków transportowanych w lodzie. Zadziory mają postać płytkich, sierpowatych zagłębień.

 

Zadanie:


[PL]

1. Czy Czarny Staw powstał w kotle lodowcowym? Co o tym świadczy?

2. Przyjrzyj się kamieniowi ze zdjęcia. Czy są na nim widoczne ślady działalności lodowca takie jak rysy lub zadziory lodowcowe?

 



3. Na podstawie obserwacji terenu i śladów działalności lodowca, określ, w jakim kierunku (strona świata) przesuwał się lodowiec.

4. Wiem, że z naukowego punktu widzenia kolor czarnego stawu jest spowodowany przez sinice, lecz ja w to nie wierzę! Mam własną teorię. Podejrzewam, że to wina chochlików, które mają atrament i cały czas wlewają go do wody.
Jaka jest Twoja teoria na temat czarnej wody w stawie?

[EN]

1. Is Czarny Staw in glacial cirque? Which elements of terrain indicates this?

2. Take a look at the stone from in the picture. Are there any traces of glacial activity - striations or chattermarks?

 



3. In which direction does the glacier move? (cardinal direction)

4. Polish word: "czarny" means black. There are some organisms (Pleurocapsa) which make the water blue, it's so dark blue it looks like black. But I don't believe that Pleurocapsa's cause it. I think there are some imps and they are pouring ink into water all the time. What is your theory about black water in this pond?


Bibliografia:


- Wielka Encyklopedia Tatrzańska, W.H. i Z. Paryscy, Wydawnictwo Górskie, Poronin 2004
- Przewodnik geologiczny po Tatrach, Z. Kotański, Wydawnictwa Geologiczne, Warszawa 1971
- Po graniach Tatr. Przewodnik geologiczny, A. Gawęda, Grupa Infomax, Katowice 2010
- Geomorfologia, P. Migoń, PWN, Warszawa 2006

Additional Hints (No hints available.)



Reviewer notes

Use this space to describe your geocache location, container, and how it's hidden to your reviewer. If you've made changes, tell the reviewer what changes you made. The more they know, the easier it is for them to publish your geocache. This note will not be visible to the public when your geocache is published.