Skip to Content

<

Miejsce pamięci

A cache by Geocaching Warszawa Send Message to Owner Message this owner
Hidden : 07/03/2018
Difficulty:
1.5 out of 5
Terrain:
1.5 out of 5

Size: Size: micro (micro)

Join now to view geocache location details. It's free!

Watch

How Geocaching Works

Please note Use of geocaching.com services is subject to the terms and conditions in our disclaimer.

Geocache Description:


W pierwszych dniach sierpnia 1944 roku niemieckie oddziały skierowane do stłumienia powstania warszawskiego dokonały masowej eksterminacji mieszkańców dzielnicy Wola. W myśl wyraźnych rozkazów Hitlera funkcjonariusze SS i policji niemieckiej mordowali bez względu na wiek i płeć każdego schwytanego Polaka. Ofiarą masakry, której punkt szczytowy przypadł w dniu 5 sierpnia 1944 („czarna sobota”), padło prawdopodobnie od 30 tys. do 65 tys. polskich mężczyzn, kobiet i dzieci.

Miejscem największych zbrodni stał się rejon ul. Górczewskiej i Moczydła - dziś obszar między między wiaduktem kolejowym a aleją Prymasa Tysiąclecia .
Do lipca 1944 r. teren w otoczeniu ul. Górczewskiej po zachodniej stronie linii kolejowej był zabudowany po obu stronach ulicy, lecz rzadziej i mniejszymi budynkami, niż teren po jej wschodniej stronie. Ulica miała jednopasmową jezdnię z torami tramwajowymi linii nr 16, wybrukowaną kocimi łbami. Na odcinku między wiaduktem kolejowym a obecną aleją Prymasa Tysiąclecia przebiegała ona na miejscu obecnego północnego pasma ulicy. Przy północnej stronie ulicy Górczewskiej ciągnął się wówczas od wiaduktu na zachód na odległość aż do 350 m rząd starych drewnianych parterowych budynków mieszkalnych. Za nimi, na północ, teren był luźno zabudowany murowanymi i drewnianymi, piętrowymi i parterowymi budynkami mieszkalnymi . Wiele budynków miało podwórka otoczone sąsiadującymi budynkami lub płotami .Przez tę część terenu odchodziły od ulicy Górczewskiej na północ ulica Zagłoby (przy wiadukcie) i dalej na zachód (za estakadą alei Prymasa Tysiąclecia) ulica Inowrocławska.


Masowe egzekucje prawdopodobnie rozpoczęły się tam już 4 sierpnia i trwały do 8 sierpnia – przy czym ich największe natężenie przypadło na sobotę 5 sierpnia. Tego dnia do hal warsztatów kolejowych przy nieistniejącej obecnie ul. Moczydło spędzono tysiące mieszkańców Woli. Przez wiele godzin – w ścisku i dotkliwym upale, bez wody i żywności – musieli oni oczekiwać na decyzję o swoim losie. Po południu Niemcy zaczęli wyciągać z tłumu mężczyzn i chłopców, a następnie pozostałe osoby cywilne – rzekomo do pracy przy rozbieraniu barykad i uprzątaniu ulic. W rzeczywistości przetrzymywanych w halach Polaków doprowadzano małymi grupkami na pobliskie miejsca kaźni i tam rozstrzeliwano ogniem broni maszynowej.

Miejscem masowych egzekucji stały się m.in. bezpośrednie okolice warsztatów, podwórze domu przy ul. Górczewskiej 51, fabryka kotłów „Simplex” przy ul. Górczewskiej 53, a przede wszystkim – podwórko kamienicy położonej przy zbiegu ul. Górczewskiej z nieistniejącą obecnie ul. Zagłoby (nieopodal torów kolejowych). Dopiero wieczorem SS-Obergrupenführer Erich von dem Bach-Zelewski zakazał mordowania kobiet i dzieci, co spowodowało ograniczenie rozmiarów masakry. 6 sierpnia przetrzymywanych jeszcze w warsztatach Polaków pognano przez Jelonki do obozu przejściowego w Pruszkowie.

Historycy oceniają, że w pobliżu obecnego miejsca pamięci zostało rozstrzelanych od 4,5 tys. do 10 tys. Polaków – mężczyzn, kobiet i dzieci. Według niektórych źródeł liczba ofiar mogła sięgnąć nawet 12 tys. Ze względu na spalenie większości zwłok przez Niemców nie jest możliwe precyzyjne ustalenie liczby zamordowanych. Wiadomo jednak, że w gronie ofiar znaleźli się m.in. mieszkańcy domów przy ulicach: Działdowskiej, Gostyńskiej, Górczewskiej, Moczydło, Płockiej, Rabsztyńskiej, Skierniewickiej, Sokołowskiej, Staszica, Syreny, Szlenkierów, św. Wojciecha, Tyszkiewicza, Wawelberga, Zbożowej i Żytniej. Niemcy zamordowali również w tym miejscu ok. 360 pacjentów i pracowników Szpitala Wolskiego przy ul. Płockiej oraz trzech katolickich księży pełniących posługę w kościele św. Wojciecha przy ul. Wolskiej.

Pierwsza uroczystość ku czci zamordowanych w tym miejscu mieszkańców Woli odbyła się już w pierwszą rocznicę zbrodni, tj. 5 sierpnia 1945 roku. Tego dnia ze Szpitala Wolskiego wyszedł pochód prowadzony przez trzech ocalałych z rzezi pracowników szpitala. Nieśli oni drewniany krzyż, który został wkopany na miejscu straceń nieopodal torów kolejowych.


W latach 50. obok krzyża ustawiono dodatkowo wolno stojącą tablicę pamiątkową tzw. tablicę Tchorka o treści "Miejsce uświęcone krwią poległych za wolność ojczyzny. Tu od 5 do 12 sierpnia 1944 w masowych egzekucjach ludności cywilnej hitlerowcy rozstrzelali 12 000 Polaków" uzupełnione później o napis "a wśród nich chorych i personel szpitala z ulicy Płockiej".

W 2003 roku zmurszały krzyż został usunięty decyzją władz dzielnicy Wola. Rok później, dzięki staraniom prof. dr. Jana Zielińskiego i innych pracowników Instytutu Gruźlicy i Chorób Płuc, ustawiono w tym miejscu nowy dębowy krzyż.

Kilka lat później miejsce zostało poddane kolejnym zmianom.

2 listopada 2009 r. została odsłonięta dodatkowa tablica z czarnego marmuru ze szczegółową informacją o wydarzeniach z 5-12 sierpnia 1944.

W 2012 roku Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa zamówiła i sfinansowała pomnik w postaci stalowego krzyża o wysokości 8 metrów. Został on postawiony na miejscu dawnego drewnianego krzyża. Wizerunek Chrystusa – widoczny na metalowej obudowie krzyża – został skomponowany w formie wypalonego, wyżarzonego śladu. Krzyż jest także czerniony od dołu. Symbolizuje to masowe palenie zwłok zamordowanych Polaków, które Niemcy prowadzili w tym miejscu po zakończeniu egzekucji. Pomnik został oficjalnie odsłonięty w dniu 5 sierpnia 2012 – w 68. rocznicę rzezi Woli


Dwa lata później, w lipcu 2014 dokonano istotnej rozbudowy miejsca pamięci. Ustawiono w tym miejscu ścianę z reliefem, która zasłoniła pobliski salon samochodowy. Na jej prawym skrzydle znalazła się inskrypcja poświęcona zmarłemu w lutym 2014 prof. dr. Janowi Zielińskiemu – wieloletniemu pracownikowi Instytutu Gruźlicy i Chorób Płuc, zasłużonemu dla upamiętnienia masowych egzekucji przy ul. Górczewskiej 32. Wymieniono także tablicę z opisem historii miejsca pamięci oraz dodano kilkanaście nowych tablic, na których znalazły się nazwiska zidentyfikowanych ofiar dokonanego w tym miejscu ludobójstwa.

 


Źródła:

Wikipedia https://pl.wikipedia.org/wiki/Miejsce_pami%C4%99ci_na_ulicy_G%C3%B3rczewskiej_w_Warszawie


https://wola44.wordpress.com/2014/07/21/masowe-mordy-w-rejonie-ulicy-gorczewskiej-fakty-wersja-szosta/

Additional Hints (Decrypt)

Pmrxnwnp an mvrybar / Jnvgvat sbe gur terra yvtug

Decryption Key

A|B|C|D|E|F|G|H|I|J|K|L|M
-------------------------
N|O|P|Q|R|S|T|U|V|W|X|Y|Z

(letter above equals below, and vice versa)



Return to the Top of the Page

Reviewer notes

Use this space to describe your geocache location, container, and how it's hidden to your reviewer. If you've made changes, tell the reviewer what changes you made. The more they know, the easier it is for them to publish your geocache. This note will not be visible to the public when your geocache is published.