🇵🇱
Krótka historia wrocławskich latarni gazowych
Pierwsze latarnie gazowe pojawiły się we Wrocławiu w 1843 roku. Były to małe prywatne instalacje, które oświetlały tylko pojedyncze obiekty. W 1845 roku władze miasta podjęły decyzję o budowie pierwszej miejskiej gazowni, która miała produkować tzw. gaz węglowy potrzebny do zasilania przyszłej sieci latarni. Prace nad budową zakładu przy obecnej ul. Tęczowej trwały dwa lata.
23 maja 1845 roku nastąpiło uroczyste uruchomienie pierwszej sieci miejskich latarni gazowych. O godzinie 18:00 na trasie spacerowej wzdłuż fosy miejskiej rozbłysło 758 latarni. W kolejnych latach sieć była dynamicznie rozbudowywana. Na początku XX w. Wrocław oświetlało już ponad 12 tysięcy latarni.
Podczas II wojny światowej wszystkie latarnie były wyłączone z użytku. Wytwarzany gaz przeznaczano na cele zbrojeniowe. Po zakończeniu wojny podczas odbudowy miasta stopniowo zastępowano je nowszymi lampami elektrycznymi.
Niewiele brakowało a latarnie gazowe całkowicie zniknęłyby z Wrocławia. W latach 80. dzięki interwencji grupy mieszkańców udało się odrestaurować i przywrócić do działania sieć latarni na Ostrowie Tumskim. Dzięki temu do dnia dzisiejszego możemy podziwiać ok. 100 działających latarni, które oświetlają tą historyczną część miasta.
Dodatkową atrakcją wrocławskich latarni gazowych jest możliwość spotkania latarnika, który codziennie zapala i gasi wszystkie latarnie. Kto chce spotkać osobiście latarnika koniecznie musi wybrać się na spacer w obręb Ostrowa Tumskiego ok. 30 min. przez zachodem słońca. Jest to bardzo charakterystyczna postać ubrana w czarny cylinder, długi czarny płaszcz oraz wyposażony w długą sztycę, dzięki której obsługuje latanie.
Wrocławski latranik zapalający latarnie. Źródło zdjęcia: www.wroclaw.pl
Zagadka
Pojemnik nie znajduje się na współrzędnych początkowych. Aby uzyskać współrzędne finałowe musisz odpowiedzieć na następujące pytania:
- Przyjrzyj się latarni na współrzędnych startowych. Ile posiada elementów emitujących światło tzw. koszulek Auera (białe kuleczki)? Odpowiedź to A.
- W którym roku zakończyła działanie ostatnia gazownia na Tarnogaju przy ulicy Gazowej? Odpowiedź to B.
- Ile razy w ciągu doby możemy spotkać latarnika na wrocławskim Ostrowie Tumskim? Odpowiedź to C.
- Największe skupisko działających latarni gazowych w Polsce znajduje się:
- D = 1 - w Poznaniu na osiedlu Wilda,
- D = 3 - we Wrocławiu na Ostrowie Tumskim,
- D = 5 - w Warszawie na osiedlu Sadyba,
- D = 10 - w Łodzi na ul. Piotrkowskiej.
Współrzędne pojemnika:
N51° 0(A+C).B/D + 365' E017° 0(A-C).B/C - 32'
Na współrzędnych finałowych dobrze się rozejrzy. Na pewno maskowanie wpadnie Ci w oko. Miejsce bywa ruchliwe. Bardzo proszę o delikatne obchodzenie się z pojemnikiem. Chwytamy tylko za górę.
Życzę miłej zabawy.
🇬🇧
A Brief History of Wrocław's Gas Lanterns
Gas lanterns first appeared in Wrocław back in 1843, though these were just small private installations that lit up individual buildings. Two years later, the city authorities decided it was time to build their first municipal gasworks plant on what is now Tęczowa Street. The facility would produce coal gas (town gas) to power a proper citywide lantern network, and construction took about two years to complete.
On May 23, 1847, the city celebrated the launch of its first municipal gas lighting system. At 6:00 p.m., 758 lanterns flickered to life along the promenade by the city moat. The network grew quickly from there – by the early 1900s, over 12,000 lanterns were lighting up Wrocław's streets.
World War II brought an abrupt end to the gas lighting era. All the lanterns were shut down so the gas could be used for military purposes instead. When the city began rebuilding after the war, those old gas lanterns were gradually swapped out for modern electric lighting.
It seemed like gas lanterns might disappear from Wrocław forever. Fortunately, in the 1980s, a group of local residents stepped in to save the lantern network on Ostrów Tumski, restoring it to working order. Thanks to their efforts, visitors can still enjoy about 100 functioning gas lanterns that cast their warm glow over this historic district.
What makes Wrocław's gas lanterns even more special is that you can actually watch the lamplighter at work. Every single day of the year, he makes his rounds to light and extinguish each lantern by hand. If you'd like to spot this local character, head to Ostrów Tumski about half an hour before sunset. You'll recognize him easily – he's the fellow in the black top hat and long black coat, carrying the long pole he uses to tend the lanterns.
Quiz
The container isn't at the starting coordinates. To find where it's actually hidden, you'll need to answer the following questions:
- Look closely at the gas lantern at the starting coordinates. Count the light-emitting elements (those small white globes called gas mantles) - how many do you see? This number is A.
- When did the last gasworks plant in Wrocław shut down? You'll find this facility was located on Gazowa Street in the Tarnogaj area. The year it closed is B.
- How many times a day can you meet the lamplighter on Ostrów Tumski in Wrocław? This number is C.
- Where can you find Poland's largest collection of working gas lanterns (still working)?
- D = 1 – in Poznań (Wilda district),
- D = 3 – in Wrocław (Ostrów Tumski),
- D = 5 – in Warsaw (Sadyba district),
- D = 10 – in Łódź (Piotrkowska Street).
Final coordinates of the container:
N51° 0(A+C).B/D + 365' E017° 0(A-C).B/C - 32'
At the final coordinates, take a good look around. The camouflage will definitely catch your eye. The area can be busy, so please handle the container with care. Grab it only by the top.
Have fun!