De rechterhand van Willem van Oranje Multi-Cache

Ieder waypoint en ook de cache is met de auto tot op een aantal meters te benaderen. Vanwege verkeersmaatregelen is het echter raadzaam te fiets of te voet te gaan. Met de auto zul je een aantal omrij-kilometers moeten maken.

De plaats waar de cache ligt is toegankelijk tussen zonsopkomst en zonsondergang. De route tussen startpunt en cache bedraagt nog geen 4km. De bovenstaande coördinaten zijn van de parkeerplaats: N 51°27.921' – E 003°36.243'

Ga naar N 51°27.895' – E 003°36.254'

Je staat voor de Nederlands Hervormde Kerk van Oost-Souburg.
Als stichtingsdatum van de nieuwe kerk wordt 1250 aangehouden. Uit een bisschoppelijk charter uit 1247 blijkt dat het dorp al voor die tijd een kerk of kapel bezat. De ligging daarvan is onbekend.

De kerk bezat na verloop van tijd twee kapellen, een gewijd aan St. Nicolaas en een aan Maria. Deze laatste kapel was in 1346 gesticht.
Hoogstwaarschijnlijk was Oost-Souburg de eerste plaats op Walcheren met een aan Maria gewijde kerk. In de 15e en 16e eeuw was het object van devotie een stenen Mariabeeld dat in een nis in de gevel van de toren was geplaatst. Het stond in de volksmond bekend als Onze Lieve Vrouw van den Toren.

Het huidige kerkgebouw bestaat uit een 14e-eeuwse toren en een 15e-eeuws schip.
De nis is tijdens het herstel van de kerk na de beeldenstorm dichtgemetseld.
Hoewel Oost-Souburg eeuwenlang een bedevaartplaats van betekenis is geweest, zijn er weinig details over de Mariaverering bewaard gebleven. In de 15e eeuw, en waarschijnlijk al eerder, kwamen pelgrims uit het hele land en baden ze bij het beeld dat 'heette wonderen te doen' vooral om genezing van ziekten.

In 1566 brachten beeldenstormers onder aanvoering van de plaatselijke schout Adriaan de Deckere en zijn vrouw Petronella Pieters van Turnhout ernstige vernielingen in de kerk aan. Ze haalden ook het beeld van Maria naar beneden en sloegen het in stukken. In 1569 veroordeelde een Spaansgezinde rechtbank in Middelburg het echtpaar hiervoor tot de strop.

In 1575 ging de kerk over in protestantse handen en kwam er definitief een eind aan de bedevaartpraktijken in Oost-Souburg.
In het dorp herinnert niets meer aan de vroegere Mariaverering, of het moeten de straatnamen zijn waarmee de veroordeelde beeldenstormers zijn bedacht (De Deckerestraat en Van Turnhoutstraat).

Boven de deuren die de toreningang vormen bevindt zich een steen met daarop in reliëf een jaartal. Tel alle cijfers van het jaartal bij elkaar op en trek er 3 van af (let op! Dit jaartal wijkt af van hetgeen op het ANWB-bordje wordt beweerd), dit is A

Vervolg je weg naar N 51°27.801' – E 003°36.206'

De naamgeving 'Souburg' is afgeleid van 'Sutburch', hetgeen 'Zuidburg' betekent. Dit houdt verband met de midden in Oost-Souburg gelegen Karolingische Burg.

Om zich tegen de Vikingen te beschermen, bouwden de kustbewoners in de 9e eeuw overal versterkingen. Tussen 875 en 990 hebben herders die op de schorren van Walcheren hun schapen hoedden een versterking ingericht: een stevige wal in de vorm van een cirkel, met een gracht eromheen.

In Zeeland zijn in dezelfde tijd meer van deze ronde burchten aangelegd: in Oostburg, Middelburg, Domburg en Burgh bij Haamstede. Al deze namen herinneren nog aan de vroegere burchten.

De doorsnee van de Souburgse burcht binnen de wal is 132 meter, het is de kleinste van de Zeeuwse ronde burchten
De wal werd opgebouwd van zand en dikke kleiplaggen, die rondom het afgepaste terrein werden uitgestoken. Zo ontstond niet alleen een wal, maar ook een gracht. Op de wal stond een palissade van aangepunte palen.
Twee haaks op elkaar staande paden deelden het burchtterrein in vier gelijke stukken. De paden kwamen uit op poorten in de wal. Via een brug was het mogelijk de burcht te verlaten. Door de hogere ligging van de huizen kwamen de paden, die kruislings over het burchtterrein liepen, dieper te liggen. Een houten plankier hield het pad droog. Onder dat plankier lag een greppel die aansloot op een riolering van uitgeholde boomstammen onder de poort. Daarlangs werd overtollig water naar de gracht afgevoerd.

Omstreeks 975 is de burcht van Oost-Souburg verlaten, net als de andere Zeeuwse burchten. Buiten de wallen ontstonden nieuwe dorpskernen rondom de kerkjes die toen werden gesticht (zie ook het vorige waypoint).

De vraag is hoeveel planken er in de vloer van het bruggetje over de ingang zitten. Trek het eerste cijfer van het getal  van het tweede cijfer van het getal af. Dit is B

Het volgende waypoint bevindt zich op N 51°27.864' – E 003°35.820'

De voorganger van korenmolen De Pere aan de Kanaalstraat moet er al rond 1500 hebben gestaan. De molen moet van het standaardtype zijn geweest, die veelvuldig te zien is op prenten uit de middeleeuwen.
De huidige molen stamt uit 1725 en is van het type “Stellingmolen”. Het wiekenkruis heeft een lengte van 22,80 meter. Het unieke aan deze molen is de stelling; de schoren onder de hoeken zijn lager ingeplant dan de schoren onder de velden.
Voorts zijn de wieken in feite te kort. In 1901 schafte molenaar Maasdam nieuwe wieken aan. Waarschijnlijk tweedehandsjes, want ze kwamen aardig wat centimeters tekort. Maar omdat je als molenaar goed bij je wieken moet kunnen komen, was het noodzakelijk de omloop om de molen aan te passen. Die werd verhoogd, een situatie die nog steeds zo is.

De Souburgse molen herbergt een bijzonderheid, waarvan de oorsprong nog niet is achterhaald. Op de tweede van de vier zolders is in een draagbalk een tekst leesbaar, die in fraaie letters is uitgesneden. ‘Al maa(l)t de molen nog zo dol, darom wil ik niet zwigten is den boer zeyn zak’. De tekst is kennelijk niet af, maar waarom niet is in de schoot van de geschiedenis verborgen.

Een anekdote  stamt uit 1945. Toen het gerucht zich door Oost-Souburg verbreidde dat de geallieerden naderden, klommen molenaar Kasse en bakker Roelse in de wieken om te kijken hoever ze al waren gevorderd. Duitse soldaten merkten het duo op en begonnen prompt op de twee te schieten. Gelukkig werden ze niet geraakt, maar ze werden wel opgepakt en op kousevoeten naar de gevangenis gebracht, waar ze een nacht moesten blijven.

De Pere, ook een pelmolen waar van haver tot gort werd gepeld, is nu alleen nog in gebruik als korenmolen. Wie wil komen kijken als de molen draait is welkom. ‘We zetten wel eens een bord bij de ingang ‘de molen draait’. Maar kennelijk vatten maar heel weinig mensen dat op als een uitnodiging om naar binnen te komen’, aldus molenaar Dellebeke.

Aan de molen is een ANWB-informatiebordje bevestigd. Neem het laatste jaartal dat in de tekst voorkomt. Trek vervolgens het eerste cijfer van het laatste cijfer af. Dit is C

Het Kanaal door Walcheren is een waterwegverbinding tussen de Westerschelde bij Vlissingen en het Veerse Meer bij Veere. De aanleg vond plaats tussen 1870 en 1873
Tegenwoordig speelt het kanaal nog steeds een bescheiden rol in de beroepsvaart, maar is het vooral voor de pleziervaart van belang.

De aanleg betekende voor Oost- en West-Souburg een grote verandering. Oost en West waren na de aanleg nog slechts door een brug met elkaar verbonden. De oorspronkelijk West-Souburgse molen De Pere (uit 1725) kwam door het graven van het kanaal op Oost-Souburgs grondgebied te liggen.

Aan deze zijde van de brug, staat net achter de omheining een wit stenen paaltje in het gras. Op dit paaltje is in het zwart een nummer geverfd, trek van dit nummer 36 af. Dit is D

Ga verder naar N 51°27.894' – E 003°35.557'

Dit gedenkteken spreekt voor zich. Op de plaquette worden een aantal jaartallen genoemd. Neem het verschil tussen het hoogste en het laagste jaartal. Neem van dat getal het eerste cijfer. Dit is EVervolg je tocht naar het volgende waypoint op N 51°27.832' – E 003°35.383'

Een van de bekendste ambachtsheren van West-Souburg was Philips van Marnix, heer van Sint Aldegonde. Hij was van 1575 tot 1598 heer van West-Souburg.

Marnix herbouwde het oostelijk deel van het imposante kasteel van West-Souburg en liet ook het koor van de eens befaamde kerk van West-Souburg weer opbouwen. Kasteel en kerk hadden tot 1572-1574 (de jaren van verwoesting) een regionale uitstraling. Het eerste kasteel van West-Souburg dateert vermoedelijk uit de 11e eeuw, het is echter onbekend waar dit kasteel gestaan heeft

Medio 15e eeuw werd er een nieuw kasteel gebouwd met als prominente eigenaren Adriaan van Borssele en Anna van Bourgondië. Ook keizer Karel V verbleef verschillende keren op het slot. Na zijn troonsafstand in 1566 zou hij in afwachting van zijn vertrek naar Spanje hier verblijven. In 1783 is het kasteel verkocht en afgebroken. De laatste sporen van dit slot zijn bij de bouw van de wijk Westerzicht begin jaren zeventig van de 20e eeuw uitgewist.

In welke maand werd het informatiebord onthuld? Deel dit door 3 voor F

G is het aantal keren dat het getal 1 op het bord voorkomt – 23.

Philips van Marnix, heer van Sint-Aldegonde (Brussel, tussen 7 maart en 20 juli 1540 – Leiden, 15 december 1598) was een Zuid-Nederlands schrijver, politicus, geleerde en de rechterhand van Willem van Oranje.

Marnix is tegenwoordig vooral bekend als auteur van het "Wilhelmus", het Nederlandse volkslied. Of hij daadwerkelijk de schrijver is, staat echter allerminst vast. Wellicht is het aan hem toegeschreven omdat hij schrijver was en voor Willem van Oranje werkte in de tijd dat het "Wilhelmus" is ontstaan.

Marnix studeerde theologie in Leuven, Parijs, Dole, Padua en Genève. In de laatste stad studeerde hij bij Calvijn en Beza en werd hij een overtuigd calvinist. Na de Beeldenstorm (augustus 1566) vluchtte hij naar Bremen, nadien naar Oost-Friesland waar hij diverse polemische stukken uitgaf. Het bekendste daarvan is "De Byencorf der H. Roomsche Kercke" (1569), een felle satire op de rooms-katholieke Kerk, dat tot het jaar 1761 ten minste 23 drukken beleefde.

Vanaf 1571 was hij in dienst van Willem van Oranje, wiens overgang tot het calvinisme hij bevorderde. Marnix werd een belangrijk medewerker van Willem, en voerde veel diplomatieke missies uit voor De Zwijger. Bij de Eerste Vrije Statenvergadering te Dordrecht was hij Willems afgezant. Tijdens de strijd tegen Spanje ( Tachtigjarige Oorlog) werd hij in 1573 door de Spanjaarden gevangen genomen; een jaar later kwam hij vrij na een uitwisseling van gevangenen.

In oktober-november 1576 bereidde Marnix de Pacificatie van Gent voor, waarbij Willems positie in de Nederlanden versterkt werd.
In 1583 benoemde Willem hem tot buitenburgemeester van Antwerpen, een belangrijke bestuursfunctie, en werd hem opgedragen de stad te verdedigen, na de Spaanse Furie. Tegen de Spaanse overmacht onder Parma was dit echter een schier onmogelijke opdracht. Als magistraat en militair blonk Marnix niet uit; daartoe miste hij Willems doortastendheid. Er is dan ook enige grond om hem de val van Antwerpen (augustus 1585) te verwijten. Marnix ging in die tijd zover ervoor te pleiten de gehele Opstand te beëindigen, waarna hij bij Willem en de Staten-Generaal wegens "verraad" in ongenade viel.

Teruggetrokken op zijn kasteel bij Souburg wijdde hij zich aan het schrijven. De Staten van Holland droegen hem in 1594 op de bijbel te vertalen, waarvoor hij naar Leiden verhuisde, maar door zijn overlijden (1598) kon hij die klus niet klaren.

Minder bekend is Marnix' werk als cryptograaf. Hij wordt beschouwd als de eerste cryptograaf in Nederland. Hij ontcijferde bijvoorbeeld versleutelde berichten van de Spanjaarden, voor Willem van Oranje. Illustratief is dat hij zijn encryptie-belangstelling heeft laten doorklinken in het Wilhelmus: de beginletters van de coupletten vormen de naam willem van nassov.

Marnix van Sint-Aldegonde heeft een belangrijke bibliofiele verzameling nagelaten.

Handtekening van Marnix

Laat deze informatie op je inwerken en begeef je naar het laatste waypoint op N 51°27.865' – E 003°35.429'

Op dit toegangshek staat een aantal gelijksoortige sierkruizen. H is het aantal sierkruizen -31.

De cache ligt op N 51°2A.BCD' – E 003°3E.FGH'

Het terrein waar de cache ligt mag alleen betreden worden tussen zonsopkomst en zonsondergang, respecteer deze toegangstijden!