RONDJE SCHERPENHEUVEL-ZICHEM 8: CENTRUM ZICHEM
In het noorden van de provincie Vlaams-Brabant
ligt de fusiegemeente Scherpenheuvel-Zichem. Sinds kort moet je
zelfs stad zeggen. Ze grenst aan de provincies Antwerpen en
Limburg. Haar landelijk karakter en het ontbreken van zware
industrie charmeert heel wat toeristen.. Fietsers, wandelaars en
natuurliefhebbers voelen zich aangetrokken door de talrijke bossen
en ongeschonden natuurgebieden zoals de Kloosterbeemden en het
Vierkensbroek. De alombekende basiliek van Scherpenheuvel, de
Maagdentoren in Zichem en de Abdij van Averbode zijn namen die heel
wat bezoekers lokken. Het heuvelachtig landschap zorgt voor mooie
vergezichten en om uit te rusten met een hapje en een tapje is er
keuze te over. Een bezoek aan de geboortstreek van schrijver Ernest
Claes die "de Witte" van Zichem tot leven riep, is beslist de
moeite waard.
Maak dank zij een hele reeks traditionals kennis met al het moois
dat er in Scherpenheuvel-Zichem te bewonderen valt. Je zal een
bezoekje kunnen brengen aan plaatsen die niet zo voor de hand
liggen.
De volgorde van de reeks is totaal willekeurig gekozen: het is aan
jou om je tocht uit te stippelen. Vergeet
niet de code die je vindt te noteren voor de finale cache. Er zijn
enkele caches die geen code bevatten.
Hier een mini-multi.
Het
Marktplein
|
|
De oudste
vermelding van Zichem “Zigghene” dateert uit 1134. In 1212
vermeldde hertog Hendrik I Zichem in het lijstje van zijn van
oudsher gestichte steden. Op het einde van de 13de eeuw,
in 1284, gaf hertog Jan I Zichem in leen aan zijn jongere broer.
Met het bewind van Godevaart van Vierson braken er voor Zichem
gouden tijden aan. Hij bouwde de nederzetting aan de Demer uit tot
een vestingstad met vele handelsmogelijkheden. Hij liet de Nieuwe
Demer graven, voorzag de stad van een nieuwe aarden wal, bouwde een
heuse waterburcht op een drassig terrein in het oosten van de stad.
Als kers op de taart verleende hij in 1302 verschillende
belangrijke vrijheden en privileges aan de stad en haar bevolking.
Godevaart van Vierson sneuvelde datzelfde jaar nog samen met zijn
enige zoon Jan in de Guldensporenslag – zoals elke goede Brabander
uiteraard in het Franse kamp. |
Zichem kreeg rake klappen te
verwerken in de Tachtigjarige Oorlog op het einde van de
16de eeuw. Het Spaanse leger nam Zichem in 1578
gewapenderhand in. De burcht en de Maagdentoren werden deels
vernield. Tweederde van de stad werd in de as gelegd en de
bevolking massaal uitgemoord. Ook in de daaropvolgende jaren kreeg
Zichem het nog zwaar te verduren. Pestepidemieën, plunderingen, een
aardbeving, inkwartiering van troepen, vernielingen van de oogsten,
graanopeisingen, etc. volgden elkaar in ijltempo
op.
Het marktplein is volgens sommigen één van de mooiste van
Vlaanderen. Op dit ogenblik wordt er hard aan gewerkt om het te
vernieuwen. De kiosk en het monument van de oudstrijders zijn
dringend aan restauratie toe.
In 1769 vroeg de toenmalige secretaris van de gemeente toelating
aan de Staten van Brabant om een markt te houden. Bewust van het
belang dat Zichem vroeger had schreef hij:
Wij, Heeren van Sichem, wij richten u lieden der Brabantsche
Staeten 't versoeck ons toe te laten een jaermerckt te
stighten.
Zichem ontving dadelijk het volgende antwoord:
Als ghij heeren sijt, wij lieden, zal die jaermerckt niet
geschieden.
Een mooi gebouw op de markt is Het tolhuis (uit 1617).
Hier werd de tol aan de schepen die over de Demer vaarden, geïnd.
In de gevel zitten enkele kanonsballen
uit de Spaanse tijd. Het huis werd gedeeltelijk van afbraak gered
door de bewoonster van eind jaren zestig Mej. A. Vos. Een bijzonder
mooi toegangspoortje en de Renaissance-kruisvensters wijzen op
vroegere welvaart. Het huis is alleszins
bezienswaardig.
Op de markt staat nog een mooi
voorbeeld van de bouwkunst uit de XVIIIe eeuw. De woning staat op
de hoek van het Marktplein tegen de Pater Beckxstraat. Gebouwd in
1792 vormt het met de kruisvensters een mooi geheel. Juist onder de
kroonlijst is een sympathiek roosvenstertje aangebracht.
WP1=N51 00.098 E4 59.267
Drie burgers van Zichem met
dezelfde familienaam werden tijdens de eerste wereldoorlog
doodgeschoten. Zet deze naam om in een getal volgens het bekende
principe: A=1 ...Z=26.
Sint-Eustachiuskerk
De belangrijke handelsbetrekkingen van
de stad Zichem op het einde van de XIIIe eeuw, bevorderd door de
waterweg van de Demer, lieten toe een plan te ontwerpen voor de
kerk. Net zoals in Testelt en in andere gemeenten werd de kerk zo
dicht mogelijk bij de Demer gebouwd (Demergotiek). Deze rivier liet
toe de ijzerzandsteen gemakkelijk aan te voeren.
De kerk bezit ook nog andere kunstschatten : houtsnijwerk, kleine
heiligenbeeldjes (o.a. Sint Eustachius, patroon van de kerk, en
Sint Rochus), verschillende schilderijen van de Vlaamse
school.
Achter het hoofdaltaar staat het oudste glasraam van ons land. Het
dagtekent uit 1387 en werd geschonken door Renier van Schoonvorst,
heer van Zichem. Dit enige stuk is veel te weinig gekend ; het
neemt een belangrijke plaats in bij de overgebleven kunst van de
Vlaamse primitieven. Als de kerk open is, ga dan eens binnen:
misschien kan je Pastoor Munte op de preekstoel zien staan.
Voor de kerk vind je het standbeeld
van de Witte die op de schouders zit van Ernest Claes.
Oorspronkelijk stond dit beeld op het marktplein, maar na de
herinrichting van de kerk en zijn omgeving, verhuisde het
beeld.
WP2=N51 00.087 E4 59.082
Rond de kerk vind je enkele
oude graven. Eentje is dat van moeder Cent (Zuster Hyacintha). Hoe
oud werd ze volgens de vermelding op het
grafkruis?
De watermolen
|
|
De watermolen dateert uit 1771 en onderging
regelmatig wijzigingen.
De 'Grote' molen werd enkele jaren geleden grondig gerestaureerd
door de huidige eigenaars.
De molen werd vooral beroemd als decor voor de verfilmingen van 'De
Witte', het bekende boek van Ernest Claes. Dit gebeurde reeds in
1934 door Jan Verheyden met Jefke Bruyninckx in de hoofdrol. Later,
in 1979, nog eens door Robbe De Hert met Erik Clerckx in de
hoofdrol. |
De borden aan de muur herinneren nog aan de 'Stuw
Zichem'.
WP3=N51 00.128 E4 59.059
Hoever in kilometers ligt volgens dit bord de Stuw van
Testelt? Dat is CC
Rond de kerk is het te gevaarlijk om iets te zoeken, de markt
wordt helemaal vernieuwd, dus moet je naar de cache zoeken in een
andere omgeving.
Je vindt de cache op N51° 00,... E 004° 59,... Deel
CC-310 door 20: dit levert je het decimaal gedeelte van de
noordcoördinaat. Maak het verschil tussen de twee getallen die je
bij WP1 en WP2 vond. Dit levert je het decimaal gedeelte van de
oostcoördinaat. Plaats je met de rug tegen de zijde van de boom en
stap bijna 4 passen naar de hoek van de muur. Op ongeveer ooghoogte
vind je een zwart kabelbantje. Zoek daar een halve meter onder.
Verstop na het loggen alles goed aub.
Op sommige dagen is het hier druk. Zoek en log voorzichting
zodat deze cache een lang leven beschoren is.
Veel plezier en succes!