Zuid-Scharwoude

Startplaats

 Parkeerplaats

Zuid-Scharwoude (Westfries: Sûd-Skerwou (dialect: Zuid-Skarwou(de)) is een dorp in de gemeente Langedijk, in de Nederlandse provincie Noord-Holland. Het dorp heeft 6500 inwoners (2007).

In Zuid-Scharwoude staat het gemeentehuis van de gemeente Langedijk. Zuid-Scharwoude maakt deel uit van de dorpenstad Langedijk, die in 1415 stadsrechten kreeg. Zuid-Scharwoude was van 1810 tot 1941 een zelfstandige gemeente.

In de 11e eeuw werden Noord-Scharwoude en Zuid-Scharwoude nog als één plaats genoemd. In 1094 kwam deze voor als Scorlewalth. In de twaalfde eeuw ontstonden twee aparte kernen, waarschijnlijk door de bouw van een tweede kerk. In 1289 komt Zuid-Scharwoude voor als Sudscerwoude en in 1480 Suytscherwoude, later verbasterde dit naar de huidige plaatsnaam. De oorspronkelijke betekenis duidt op een woud, bos die gelegen was nabij Schoorl.

De dorpen Broek, Zuid- en Noord-Scharwoude hadden als bijnaam 'Het rijk der duizend eilanden'; die naam is nu vereeuwigd in de naam van een nieuwbouwwijk. Ten tijde van de varkenspest in de 13e eeuw besloot men om de dieren in quarantaine te stellen. Dit deden de boeren door aparte eilanden te maken. De vruchtbare grond die men overhield bij het maken van de sloten werd gebruikt om het land op te hogen. De verhoging van de vruchtbaarheid was een belangrijke reden om dit eilanderijk te creëren. Elk eiland heeft een aparte naam.

Na de Tweede Wereldoorlog groeide zowel Zuid-Scharwoude als Noord-Scharwoude flink. Zeker vanaf de begin jaren '70 van de twintigste eeuw, toen er een grote ruilverkaveling plaatvond. Nadien zijn Zuid-Scharwoude en Noord-Scharwoude samengesmolten. Al kan men nog wel hier en daar zien dat het twee aparte kernen zijn. Ook Broek op Langedijk is samengesmolten met Zuid-Scharwoude.

ga naar

Waar je nu verfrist wordt stond vroeger een grote stolpboerderij, deze boerderij staat nu in het openluchtmuseum in Arnhem

Dit is de enige stolpboerderij in het museum. De stolpboerderij is een ingenieus bedacht boerderijtype dat vooral in de kop van Noord-Holland veel voorkomt. Typerend voor de stolpboerderij is de vierkante vorm, en het dak in de vorm van een piramide. Eigenlijk is de stolpboerderij één grote hooiberg, waaromheen de overige ruimten te vinden zijn. Dat was heel praktisch. De koeien waren altijd vlakbij en de bedsteden waren gemetseld aan de kant waar het hooi was. Dat was ’s winters lekker warm.  

Water
Op twee plaatsen konden de bewoners van de boerderij water 'tappen'. Bij de koestal stond een put waarin het regenwater via de dakgoten werd opgevangen. In de koegang stond een houten pomp die aangesloten was op een welput. Er was gekozen voor een welput, omdat men regenwater via het rieten dak niet gezond vond voor het vee

A = is de uitkomst van het huisnummer van "aan de kust" als volgt berekend: 1^e cijfer min het 2 e cijfer plus het 3^e cijfer

Van witte kool tot zuurkool.

Witte kool gedijt uitstekend op de akkers in de kop van Noord-Holland. Op de lichte, goed watervasthoudende kleigrond kan de kool acht maanden gestaag doorgroeien en een gewicht van soms meer dan acht kilo bereiken. De lucht is in Noord-Holland altijd in beweging en voert zeelucht aan. Die combinatie van zeelucht, wind, vocht, een groeizame bodem en de lange groeiperiode maken een natuurlijk, aromatisch product mogelijk.

Witte kool wordt ontdaan van buitenblad, schoongemaakt, fijngesneden en bestrooid met zout (ongeveer 1,5 %). Daarna gaat de gesneden kool spontaan gisten: zetmeel en andere koolhydraten worden door melkzuurbacteriën omgezet in melkzuur.

Tegenwoordig gebeurt dit in de fabriek. Vroeger had menig huishouden een grote Keulse pot in de kelder. De kool, afgedekt en aangedrukt gistte daar tot zuurkool, een van de weinige wintergroenten! De kool gaat nu - fijngesneden en gezouten - in grote voorraadputten. Deze putten worden luchtdicht afgesloten. Dit gebeurt door plastic zakken, gevuld met water. Daardoor gaat de kool gisten tot zuurkool.

Zetmeel en suiker worden nu omgezet in melkzuur. Afhankelijk van de temperatuur en de structuur van de kool duurt dit vergistingsproces drie tot acht weken. Dan is het proces voltooid. De kool krijgt nu de frisse zure smaak en is licht verteerbaar - veel lichter dan de oorspronkelijke witte kool

B = de som van het huisnummer van de fabriek/kantoor

D = vermenigvuldig de cijfers het huisnummer van het huis met het Franse straatnaambord

Je bevind je nu op de Boomgaard een stukje Zuid-Scharwoude waar je normaal aan voorbij loopt maar wat zeker de moeite waard is

E = tel de cijfers op van het bord 6 t/m ……..

Sint Jan de Doper

In 2006 bestond deze mooie neogotische kerk aan de Dorpsstraat 516a in Noord-Scharwoude honderd jaar. De kerk, ontworpen door architect P.J. Bekkers, werd voltooid in 1906, en ingewijd op 28 april 1907. Zijn opdracht luidde "om een godshuis te ontwerpen waar de katholieke parochie trots op zou kunnen zijn". En dat zijn we nog steeds. Bij velen heeft onze kerk de bijnaam "kathedraal van het noorden".

De kerk werd aanbesteed voor fl. 126.400,-. Een bedrag dat toen geheel door de parochianen werd opgebracht. De pilaren waren hierin niet opgenomen. Die liet de toenmalige pastoor Mes, komende uit een welgestelde familie, zelf rechtstreeks uit Zweden komen. Onlangs echter toonde onze archivaris Jaap Witte met facturen aan dat ze betaald zijn door het kerkbestuur.

G = tel het aantal parkeerplaatsen

Hier komt u bij het monument van het gemaal van Zuid-Scharwoude. De twee vliegwielen van het oude gemaal zijn gebruikt om dit kunstwerk te maken. Tel de ronde gaten in deze vliegwielen en je hebt  de H.

Zuid-scharwoude dankt haar vermelding in 1094 aan een te Utrecht bewaarde, op perkament geschreven oorkonde uit genoemd jaar waarin bisschop Koenraad van Utrecht (1075-1099) de kerk te Schoorl, de "ecclesia Scorla" ten geschenke geeft aan het Utrechtse St. Janskapittel. Bij Schoorl hoorden ook de kapellen Berga (Bergen), Aldakercha (Oudkarspel), Bernarduskercha (Noordscharwoude) en Sudrekercha (Zuidscharwoude).
    Het geschenk moest geld opbrengen om de kerkelijke gewaden van het kapittel te kunnen betalen.
De oudste kerk was naar men aanneemt van hout of tufsteen gemaakt. Eind 12de eeuw werd daaraan een driezijdig koor toegevoegd, waarbij veel kloostermoppen zijn gebruikt. In de 15de eeuw kwam er een nieuwe, bakstenen zaalkerk met een zware toren aan de westkant.
    In 1819 werd de kerk volledig herbouwd op dezelfde funderingen, en in 1905 werd het torentje op de nokgevel afgebroken. Daarvoor in de plaats werd de huidige inpandige toren neergezet.