Inundatiemars - de Kapitein Multi-Cache

Toen werd de opmars echter staande gehouden op de Grebbe- en de Betuwelinie. Bij Ochten, aan de Waal, vinden wij in de voorposten het 44ste Regiment Infanterie van Vaandrig Diederiks en commandant Kapitein Zuurendonk. Drie lange dagen leveren zij strijd tegen de overmacht uit het oosten. Drie lange dagen weten zij het vijandelijk vuur te weerstaan.

Maar terwijl de Betuwelinie stand houdt, valt op 13 mei dan toch de Grebbelinie. Vanuit het opperbevel in Den Haag, die zelf ook in hevige strijd zijn verwikkeld met de Duitse luchtlandingstroepen, komt het bevel om uit de Betuwelinie te evacueren en tot een algemene terugtocht op de Hollandse Waterlinie te komen. Het 44ste Regiment moest zich gaan melden bij Fort Everdingen en daarna stelling nemen in Werk aan 't Spoel.

Dinsdag 14 mei 1940, 9:16 's ochtends.
We hebben een lange tocht achter de rug, die ons door de hele Betuwe heeft gevoerd, van IJzendoorn naar Echteld, daarna naar Tiel en Culemborg. Te Culemborg stuitten wij op de inundaties van de Hollandse Waterlinie. Het complete landschap ten westen van de stad staat onder water, van elk herkenningsteken, bebossing of bewoning ontdaan. Daar wij niemand uit deze omgeving in de gelederen hebben, moeten wij terugvallen op een lokale bewoonster, Elisabeth, die ons door de moerassige watermassa naar het fort kan leiden.

Deze Elisabeth vertelde zojuist dat zij die ochtend nog een oom uit Den Haag had getelefoneerd die vertelde dat de Koninklijke familie en de regering het land hadden verlaten. Ik voorzie grote problemen voor het land en een capitulatie. Ik laat die echter niet aan de manschappen blijken maar tref wel mijn voorzorgsmaatregelen door onderweg aanwijzingen achter te laten. Dit dagboek mag niet in Duitse handen vallen. Er staan te veel geheimen in.

Onze gids vertelt ons dat het smalle, modderige spoor dat zich onder het laagje water bevindt de Prijsseweg is. We zijn zojuist langs het inundatiekanaal gemarcheerd waarmee het gehele gebied onder water is gezet. In de verte is de massieve zandbult van de kogelvanger te zien met daarachter Werk aan 't Spoel. Ik besluit de eerste aanwijzing achter te laten en we marcheren door.

We kunnen niet verder richting de droge Diefdijk volgens onze gids. De weg is de afgelopen maanden ondermijnd. We zullen naar de Lekdijk toe moeten. Ik laat nog een aanwijzing achter.

We macheren langs een goed verscholen kazemat en een groepsschuilplaats. Uit de gietstalen koepel van de kazemat steekt de loop van een mitrailleur. Maar vreemd, er lijkt geen bemanning te zijn. De stelling lijkt verlaten. Nog maar een aanwijzing dan. (zie de hint)

Op de Lekdijk aangekomen blijkt de tankversperring nog niet te zijn opgericht. De stalen asperges zijn nog niet in het blok gestoken. Ik stuur vaandrig Diederiks met een aantal manschappen er op uit om deze te plaatsen. Daarna moeten zij zich alvast melden op 't Spoel. Ik moet de man in de gaten houden. Na al die incidenten aan het front vertrouw ik hem geheel niet meer. Zelf ga ik mij met het restant manschappen melden aan het fort. We kunnen daar echter niet via de dijk heen. "Veel te gevaarlijk", meldt Elisabeth. We lopen onderlangs de dijk door de uiterwaarden.

Aan de frontzijde van het fort aangekomen. De loopgraven en kazematten in de uiterwaarden lijken ook verlaten te zijn. Ik laat de volgende aanwijzing achter en vervolgens gaan wij toch weer via de weg de inundatiesluis aan de zuidzijde van het fort controleren. De sluis mag immers niet openstaan. Door de lage waterstand in de Lek zou de inundatie onmiddellijk leeglopen indien dat wel het geval zal zijn.

Aan de keelzijde van het fort kom ik rond 11 uur uiteindelijk de beheerder en de wasvrouw van het fort tegen. Het 32ste regiment, die het fort zou moeten bezetten, was in de ochtend van de 10e mei al direct naar Rotterdam geroepen ter bijstand. Dit deel van de Waterlinie is sindsdien practisch ontbloot van troepen. Het 2e regiment is echter onderweg om het fort en de Diefdijk te verdedigen. Ons 44ste is ingedeeld op 't Spoel. De fortbeheerder weet nog wel te melden dat de sluis aan de Lek nog open staat. Ik laat nog een aanwijzing achter bij het halfverharde pad naar beneden en marcheer met de troepen direct bij de fortingang de dijk af en loop zo dicht mogelijk langs het fort over de zomerdijk naar de sluizen.

Met hun laatste krachten hebben de manschappen de twee sluizen naar de Lek gesloten. De kortste weg naar Werk aan 't Spoel is over de zomerdijk door de uiterwaarden. Ik laat wederom een aanwijzing achter en we lopen langs de lege loopgraven en stellingen naar de verre boomgaard achter 't Spoel.

Eindelijk kan ik de manschappen rust gunnen. We zijn op het verlaten verdedigingswerk aangekomen. Velen zoeken gelijk de schaduw van de hoogstamboomgaard op voor wat rust. Ook ik rust hier wat en laat gelijk weer een aanwijzing achter. De fruitbomen staan mooi in bloei. Een vrolijke noot in deze duistere tijden. Ook op 't Spoel tref ik slechts een beheerder aan die net de laatste bomen voor het fort staat om te hakken.

Met deze houthakker bespreek ik de situatie aan het front maar ook de geruchten uit de hofstad. Ook rond Rotterdam schijnen Duitsers gesignaleerd te zijn. Samen met hem inspecten wij het Werk aan 't Spoel. Het valt mij op dat het bruggetje over de inlaat nog niet gedemonteerd is. Ik neem mij voor hier morgenochtend werk van te laten maken.

Ik heb een bergplaats voor mijn papieren gevonden. De positie daarvan meet ik precies in op onze stafkaart. De beheerder vertrouw ik de sleutel naar deze positie toe. Hiermee en met de achtergelaten aanwijzingen moet het mogelijk zijn na de oorlog de bergplaats weer terug te vinden

De cache
De fortbeheerder heeft de sleutel op papier toevertrouwd en op een veilige plaats opgeborgen. Deze sleutel is te vinden op CAE graden true over HED meter vanaf het bruggetje over de inlaat. Succes.