De burcht van Kolmont was, volgens sommige, een van de voornaamste van het land. Zij kende ook een grote geschiedenis. De burcht werd omstreeks 1100 opgericht door Gerald van Loon, zoon en opvolger van Lodewijk I van Loon.
De burcht werd gebouwd op de uitloper van een heuvelring die door een diepe uitgraving langs de oostkant afgesneden werd van de rest van de hoogte en niet alleen langs drie zijden door de moerassige laagten van de Herkbeek omringd was, maar ook door natte grachten. Rond 1180 moet de bouw van de stenen ringmuur (3 meter dikte), die de burchthoogte als mantel aangaf, plaats gehad hebben. Hij werd opgetrokken in ijzerhoudende stenen en in visgraad verbonden. Rond 1250 breidde de Loonse graaf de versterking aanzienlijk uit. Waarschijnlijk hield dit verband met het feit dat de inwoners van Overrepen door een oorkonde van 1170 vanwege graaf Lodewijk Iallerlei voorrechten verkregen. De verdediging van de burcht werd hen opgedragen. In die tijd werd aan de bestaande torenburcht een ovale neerhof toegevoegd en eveneens met muren omgeven. Hierin werd nog een vierkante toren van 7 meter opgenomen en met muren uit silex en ijzerhoudend steen van 1,80 meter dikte. Deze toren was bedoeld ter verdediging van de toegangsweg. Door de de schietgaten van 1,65 meter hoog kon men een effectief flankvuurgeven op de omheiningmuur. Rond de burcht werd een wal opgetrokken van 4 meter hoog die zelf door een diepe gracht omringd was. Dit bracht eventuele aanvallers die er over geraakte in een zeer moeilijke positie. Dit burchtcomplex met versterkte ingangsbrug speelde een belangrijke rol in de twisten tussen Graaf Gerald van Loon en de Prinsbisschop van Luik. De Loonse Graven verbleven op deze burcht vanaf 1300. De Graven verbleven in het herenhuis aanwezig in de burcht en waarvan de open Gotische haard nog zichtbaar is. De troepen van de Luikse Bisschop trokken meerdere malen op oorlogspad naar Kolmont, gesteund door St. Truidense troepen. Zij verdreven de inwoners, moorden en brandde de huizen af. Ondertussen verschanste de Graaf van Loon zich in de versterkte burcht van Kolmont met een aanzienlijke buit. In de loop der jaren zal de strijd tussen Luik en Loon blijven voortduren met verlies en winst in beide kampen. De aanvallen van de Graaf Gerald van Loon waren meestal gericht op Tongeren (Luiks grondgebied). In het geheim vertrok de Graaf van Loon met enkele ridders van uit de burcht naar Tongeren om er huizen af te brandde, ook de basiliek van Tongeren bleef niet gespaard. Tot aan de vereniging van Loon met het prinsdom Luik, in 1364, zal de burcht van Kolmont nooit worden ingenomen.
Toen kwam er een tijd van verwaarlozing en verval. In 1488 stond de familie de La Marcke op tegen de prinsbisschop van Luik. De oproerlingen wisten zich meester te maken van de burcht van Kolmont. Het jaar nadien moesten de opstandelingen het onderspit delven en de burcht van Kolmont werd terug ingenomen en verwoest. Sindsdien werd de burcht nooit meer hersteld, integendeel, in 1499 gaf het magistraat der stad aan de ambachten de toelating te Kolmont de nodige stenen te halen om de stadsmuren van Tongeren te versterken. In 1925 werd de ruïne van een oude burcht van de graven van Loon geklasseerd. Er zijn nog Romaanse delen bewaard uit de 11e en 12e eeuw, en Gotische delen uit de 15e eeuw. Dit was het einde van de geschiedenis,niet alleen van de burcht van Kolmont, maar eveneens van het dorpje Kolmont, dat eens door de Graven van Loon voorbestemd was om een stad te worden