Postkontor
Etter at regulær postsending kom i gang, måtte folket på nordre
Holsnøy henta posten på Herdla. Men i 1900 fekk Skjelanger
postopneri. Før det kom kai, borda Mons Skjelanger dampbåten og
førte posten til og frå båten. Skjelanger postkontor vart lagt ned
i 1970.
Dampskipstopp
Skjelanger fekk ordinært dampskipstopp etter at det vart bygt
skikkeleg kai, og då kunne varer og folk koma trygt om bord og i
land. Ekspedering av varer, som kom med båtane, gjekk på rundgang
mellom oppsitjarane like til bilruta mellom Skjelanger og Rossland
vart oppretta kring 1960.
Butikk og talestasjon
På Skjelanger var det frå kring 1910 butikk hjå "Larsane" på bnr
11. På dette bruket var det også talestasjon, og det fortelst at
snurpebåtar stundom la til kai på Skjelanger for å melda inn
fangsten. Frå 1928 var det landhandel på bnr 9. Denne ligg framleis
godt synleg attmed fylkesvegen. Under krigen vart det bygd ny
butikk lenger nord langs sjøen. Denne var i drift fram til etter
krigen. Bygninga er no riven.
Meieri
Skjelanger meieri, som ligg på kaien, vart skipa i 1921 med 13
medlemer. Laget selde mjølka gjennom Manger meieri, og vart seinare
også medeigar. Meieriet måtte stogga drifta i 1940, og tyskarane
tok meierihuset til lager. Drifta kom ikkje i gang att før i 1947,
og var i drift til samlemeieriet på Frekhaug vart teke i bruk i
1959. Meierihuset vert idag leigt ut, dels som fritidsbustad og
dels som lager.
Skjelanger fort
Skjelanger var ein av dei best eigna stadene å plassera eit fort
for å kontrollera innseglinga til Bergen frå nord. Kystartilleriet
byrja difor å byggja ein kanonstilling på Skjelanger like før andre
verdskrigen. Under krigen var det ei tid fleire hundre tyskarar som
bygde kanonstillingar, men dei fekk problem med å få kanonane på
plass. To gonger prøvde dei å landa dei med båt, men straumen dreiv
båten av slik at dei ikkje fekk kanonane på land. Mange av husa
vart evakuerte fordi tyskarane skulle ha husa til mannskapa sine.
Etter krigen har det vore fast forlegning ved Skjelanger fort, og
tre mann frå Skjelanger hadde lenge fast arbeid der. Frå 1946 til
1953 var det også rekruttskule ved fortet. Men sidan 1990-talet har
forsvaret trappa ned aktiviteten på Skjelanger, og har berre hatt
ein vaktmann på fortet.
Skjelanger fyr
Skjelanger fyr vart oppretta i 1853 som leiefyr i samband med at
Hellisøy fyr vart bygd som kystfyr. Fyrstasjonen var bemanna med
ein fyrvaktar og ein assistent. Fyrvaktaren budde på fyrstasjonen,
medan ein av dei lokale bøndene eller husmennene hadde jobben som
assistent. Fyrstasjonen var i drift som bemanna fyr fram til 1961,
då han vart erstatta av ei fyrlykt.
Losstasjon
Alt tidleg på 1700-talet var det stasjonert los på Skjelanger.
Frå tidleg på 1800-talet held ein losoldermann til på Skjelanger,
og frå 1872 ein losformann. Fleire av bøndene på garden har fram
gjennom tidene fungert som losar ved sida av gardsbruket.
Skipsforlis
Det har vore fleire skipsforlis i farvatna rundt Skjelanger. Det
mest kjende er "de Zee Ploeg", eit nederlandsk seglskip som i
august 1817 var på veg frå Amsterdam til Amerika med over 500 tyske
emigrantar. Skipet kom ut for storm i Nordsjøen, og søkte naudhamn
ved Skjelanger 25.september. Då var alt mange av passasjerane
daude, og styresmaktene i Bergen måtte ta seg av dei overlevande.
Ein del av dei slo seg ned i Bergen og vart opphav til fleire
kjende Bergens-slekter, mellom anna Rieber-familien.
Den 20.januar 1912 stranda "Eline" av Kristiansund ved
Skjelanger fyr og vart vrak. Av eit mannskap på 15 vart berre 4
berga.
Vinteren 1921-22 fekk lastebåten "Canis" lekkasje ved
Klokkarneset og måtte gå inn på fjøra på Ringholmen (holmen med
fyrlykta rett utanfor kaien). Båten sokk, men mannskapet vart
berga. Skipet var lasta med sement i tunner, og enno finst det
restar av storkna sement med tunnefasong på Ringholmen.
Gjest Baardsen
22.september 1823 var den vidgjetne mestertjuven Gjest Baardsen
innom på Skjelanger. Saman med Ivar frå Byrknes hadde han vore på
tjuveriraid på Radøy, og var på flukt frå lensmannen. På Skjelanger
fekk dei kjøpa fisk, og etterpå held dei fram til Holmeknappen, der
dei overnatta hjå gjestgjevaren.
Skjelanger Båtforening
Mange båtar nyttar Skjelangersundet og Herdlefjorden på veg til
og frå Bergen, fordi det er fleire kilometer kortare enn å segla på
utsida av Askøy. I 1988 vart Skjelanger Båtforening skipa, og
moloen rundt båthamna vart bygd for å verja båtane både mot uver og
mot bølgjer frå store båtar som passerer gjennom
Skjelangersundet.
Kjelder:
