To view this text in English, click here.
WIGBOLD, van paal naar paal.
Wat is een wigbold? Daarvoor moeten we het woord in tweeën delen: wig en bold.
Een wig moet in relatie gezien worden met wijk of stadsdeel. Bold staat in relatie met “recht” in het Engels: bill.
Het Wigbold was in de Middeleeuwen en de Franse tijd in Oost-Nederland de benaming voor het buitengebied rondom een stad, dat juridisch tot die stad behoorde en waar dus hetzelfde (stads)recht gold! De grenzen van het Enschedese Wigbold waren voor de in- en uitgaande reizigers te herkennen aan grote stenen langs de zes voornaamste toegangswegen tot de stad. Deze grensstenen noemde men ook wel ‘Lakestenen’ of ‘Lakepalen’.
Waarom is er in Enschede een wigbold ontstaan?
Het Wigbold had, in tegenstelling tot de eigenlijke stad, die werd beschermd door vestingswerken, zoals grachten, wallen en poorten, geen verdedigingsfunctie. Binnen de Wigboldgrenzen genoot men ten opzichte van het omringende land met zijn landrecht, de Wigboldvrijheid. Men bevond zich als bewoner van zo’n Wigboldgebied in een uitzonderingspositie en bezat een privilege, waarvoor men aan degene die dit privilege, (lees: deze Wigboldvrijheid) had verschaft, belastingen moest afdragen. In Oost Nederland was dit veelal de bisschop van Utrecht.
De aldus binnen het Wigbold heersende Wigbold- of stadsvrede betekende dat handelaar, schoenmaker, smid, enz. er vrij burger was. Gedurende de week- en jaarmarkten in de stad was deze stadsvrede vooral ook van belang voor kooplieden en andere bezoekers van deze markten, die er zo verzekerd van konden zijn binnen het Wigbold niet te worden overvallen of beroofd.
In de Franse tijd (1795 – 1814) ontstonden de Gemeenten. Het oude stadgericht Enschede werd gemeente Enschede en ontleende haar grenzen aan een denkbeeldige, tussen de zes Wigboldstenen getrokken lijn, tesamen dus vormende een zeshoek. Daaromheen lag het voormalig Landgericht Enschede, voortaan dus Gemeente Lonneker geheten en waarbij de Wigboldstenen thans als grensstenen tussen beide gemeenten fungeerden. Na verloop van tijd zijn er meerdere grenscorrecties uitgevoerd en is tenslotte in 1934 de gehele gemeente Lonneker samengevoegd met Enschede tot de nieuwe gemeente Enschede. De Wigboldstenen waren thans overbodig geworden en verdwenen op één na uit het stadsbeeld. (Eén voormalige kei is láter, bij bouwwerkzaamheden weer opgedoken en geplaatst bij WP4). De stenen die er nu staan zijn dan ook replica’s!
Het eerste WP (wigbold) is te vinden met onderstaand Sudoku. Vul deze in en plaats bovenlangs de letters a t/m i (boven de kolommen) en langs de zijkant de cijfers 1 t/m 9 (voor de rijen).
Het eerste punt heeft de coördinaten:
A=b4 B=a8 C=i7 D=h9 E=c2 F=g6
WP1: N 52° 13.ABC E 006° 53.DEF
Voor WP2 is de vraag: wat is het nummer van het gebouw aan de overkant van de weg?
Noem dit GH
WP2: N 52° 13.(GH-9)3 E 006° 53.9(GH-20)
Voor WP3 is de vraag: wat is het nummer van de dichtst bijzijnde lantaarnpaal vanaf de wigbold?
Noem dit getal KL
WP3: N 52° 13.(KL-6)3 E 006° 5(L-K).200
U kunt hier twee z.g. tramhaken zien aan de gevels. Voor WP4 is de vraag: wat is het huisnummer van het linker gebouw met een tramhaak?
Noem dit MNO
WP4: N 52° 13.(N-O-M)54 E 006° 54.M6N
Voor WP5 is de vraag: wat is de naam van het dichtstbijzijnde gebouw?
De letterwaarde van de 8e letter is P
WP5: N 52° (4*P).990 E 006° 53.(10-P)01
Voor WP6 is de vraag: wat is de functie van het gebouw waar u voor staat?
Neem de letterwaarde van 2e letter en noem dit Q.Het antwoord is gegeven, omdat het gebouw leeg staat. Letterwaarde van de 2e letter is 1.Q is 1
WP6: N 52° 13.Q06 E 006° 53.(3*Q)75
Hier aangekomen ziet u dat de steen inmiddels ook geplaatst is.
In noordwestelijke richting ziet u op 135 meter een standbeeld. In welk jaar is het standbeeld onthuld?
Het 4e cijfer is R
De locatie van de cache kan nu bepaald worden:
N 52° 13.(R-K)8(2*R) E 006° 53.R(L+3)7
VEEL SUCCES !