Eerste stadhuis 1591
 Volgens de overlevering bezat Purmerend sinds
1591 een eigen stadhuis. Het stond op de hoek van de Kaasmarkt en
de Peperstraat. Het is moeilijk na te gaan hoe het stadhuis er uit
heeft gezien. Toch weten sommigen te melden dat het in
‘Dortsche stijl’ was opgetrokken. Zeker is dat het
gebouw een bordes had aan de voorzijde met aan weerszijden een
hardstenen trap. Het zal wel hebben geleken op de raadhuizen van
Graft en De Rijp. Links aan de voorzijde was beneden de waag
gevestigd. Hier werden, tegen betaling van weegkosten aan de stad,
goederen die ter marktwaren gebracht gewogen door de waagmeester.
Dit geschiede met behulp van een weegtoestel, een evenaar, waarbij
door het bestuur goedgekeurde gewichten werden gebruikt. Over de
indeling van ruimten in het stadhuis van 1591 kunnen we, behalve
over de plaats van de waag (links beneden) slechts gissen.
Waarschijnlijk was de ‘vierschaar’ (rechtszitting en
rechtszaal) op de eerste verdieping. Ook vonden de vergaderingen
van het stadsbestuur hier plaats. Naast de vierschaar was mogelijk
nog een kamer voor schepenen en burgemeesters. Een aparte deur aan
de Peperstraat gaf via een trap waarschijnlijk direct toegang tot
de eerste verdieping, mogelijk tot de kamer waar weesmeesters of
gasthuismeesters vergaderden. De hoofdingang van het gebouw bevond
zich aan de voorzijde bij het bordes op de eerste verdieping.
Rechts van het bordes, op de begane grond, bevonden zich
waarschijnlijk de werkvertrekken van de secretaris en de bode,
lange tijd de enige ‘ambtenaren’ in stedelijke
dienst. |
Stadhuis verplaatst 1633
In1633 werd besloten de markt (de huidige Kaasmarkt) te
vergroten, omdat het plein te klein werd voor de toenemende aanvoer
van marktwaar. Daartoe werd het stadhuis met vijzels achteruit
gezet nadat het van zijn fundamenten was losgemaakt. Tegelijk werd
het oude bordes vervangen. Op dit bordes zouden beelden van Prins
Maurits en van Frederik Hendrik hebben gestaan. Deze moeilijke
operatie lukte, getuige het rijmpje op een gevelsteen uit het
stadhuis:
“Anno
1591 is dit stadthuys geset.
En door aenwas van nering hier wel op let
1633 tot vergroting van de marct met macht.
Ende vyselaerskonst alhier gebracht.”
|
Herstel en aanpassingen 1764 - 1766
 In 1764 blijkt het stadhuis van Purmerend in
bouwvallige staat te verkeren. Onder toezicht van W. Blijdendorp,
stadsbouwmeester, werd het gebouw ingrijpend gewijzigd. Een
tekening uit 1780 toont wat men aan de buitenzijde gedaan had:
verplaatsing van de waag naar een apart gebouw (op de plaats van
het huidige Museum Waterland) en afbraak van zij- en
voortopgevel. In de plaats van de voortopgevel kwam een klei
dakkapelletje dat Vrouwe Justitia op het dak draagt. In de
voorgevel werden links van de deur drie grote ramen gezet. De oude
kruiskozijnen verdwenen uit het gehele gebouw. In de vrij gekomen
ruimte van de waag werden drie gevangenissengebouwd. De vierschaar
(rechtszaal) werd naar beneden verplaatst. Rechts gaf een deur
toegang tot de secretarie en de bodekamer. De eerste verdieping
werd nu geheel ingenomen door twee kamers: één van de schepenen en
één van de burgemeesters. Op de zolder werd het archief opgeborgen;
tevens waren er nog twee cellen voor gevangenen.
|
Verbouwing 1845
De laatste verbouwing van het stadhuis uit 1591
dateert van 1845. Toen werd het bordes met trap gesloopt om plaats
te maken vooreen balkon, geschraagd door vier brede kolommen.
Daarmee verviel de aparte ingang van de hoofdverdieping. Het gehele
gebouw werd van een witte pleisterlaag voorzien, zodat het
uiterlijk wat weg had van het gouvernementsgebouw in het voormalige
Batavia in Nederlands-Indië. De indeling van de ruimten werd
veranderd, omdat het stadhuis aan steeds meer functionarissen werk-
en vergadervertrekken moest bieden. In 1910 bleek het gebouw zeer
bouwvallig. Het gemeentebestuur liet een onderzoek instellen naar
restauratie- en nieuwbouwmogelijkheden. Architect J. Stuyt en
gemeentearchitect W. Postema adviseerden het oude stadhuis te
‘amoveren’, omdat restauratie weliswaar goedkoper
(circa fl. 26.000 / € 12.000), maar riskanter was dan
nieuwbouw (fl. 41.000 / € 18.600). Sommige gebreken zouden pas
tijdens de restauratie kunnen blijken en voor financiële
tegenvallers kunnen zorgen. In 1910 besloot de gemeenteraad het
oude stadhuis te laten slopen. Jan Stuyt kreeg de opdracht het
nieuwe stadhuis te ontwerpen. Dit werd in 1912 geopend.
Van stadhuis naar museum
 Hoewel het nieuwe Purmerendse stadhuis relatief klein
was qua oppervlakte, maakte het door zijn versieringen en gevels
toch een monumentale indruk. Door het inschakelen van kunstenaar
Jongert voor de versiering van een glas-in-loodraam in de hal en
muurschilderingen in de voormalige burgemeesterskamer en door een
vaak nog ambachtelijke bewerking en toepassing van
‘eerlijke’ materialen kon het Purmerendse stadhuis met
enige goede wil een product worden genoemd van
‘gemeenschapskunst’. Hierbij trachtte men een nieuw
ideaal te verwezenlijken, namelijk de samenwerking tussen
kunstenaar en architect en ambachtsman met als gezamenlijk doel:
een mooi en tegelijk functioneel gebouw. 75 jaar na de voltooiing
van het nu oude stadhuis aan de Kaasmarkt, is het gebouw tussen
1985 en 1987 gerenoveerd en ingericht als Purmerends
Museum. Trouwlustigen kunnen elkaar nog wel hun jawoord
geven in de voormalige raadszaal.
|
Bron: Purmerends Museum
Parkeren
Parkeren kan op gratis op onderstaande coordinaten. Vanaf de
gratis parkeerplaats is het ongeveer 500 meter naar de
cachelocatie. Betaald parkeren kan rond het centrum van
Purmerend.
De cache
De cache is een nano, dus neem zelf iets om te schrijven
mee.
Deze cache ligt op een drukke plaats in het centrum van
Purmerend. Wees dus erg voorzichtig met het zoeken en loggen. Bij
voorkeur op een avond of op zondag (als er geen winkelende mukkels
zijn).
