Een laat-gotische kerk, verdwenen ridderhofsteden, een woontoren, tabaksschuren, een gietijzeren dorpspomp en één van Nederlands meest gaaf bewaarde 17e eeuwse buitenplaatsen; het is slechts een greep uit de vele objecten en gebouwen die als sporen van het verleden te vinden zijn in Amerongen. Deze gebouwen en objecten spreken om de één of andere reden tot de verbeelding, maar maken tegelijk de omgeving zo vertrouwd en herkenbaar. Veel van juist dit soort bezittingen, vaak samen met hun omgeving zijn van cultuurhistorische waarde. Vaak ongemerkt verdwijnen deze gebouwen en dan pas worden ze gemist. En dat zeker door de geboren Amerongers die elders in Nederland zijn gaan wonen, voor werk of nieuw geluk die op latere leeftijd terug keren. Maar weg is nu eenmaal weg. Deze multi zal je langs enkele getuigenissen uit het verleden lijden, zeker niet naar alle. Kijk daarom tijdens de 6km lange wandeling om je heen en ervaar Amerongen.
Het bijzondere van het dorp wordt in hoge mate bepaald door het achter muren en bomen verscholen kasteelterrein, welke je niet kan missen als je op bovenstaand coördinaat parkeerd. Het eerste kasteel werd in 1286 gesticht. De bouwheren waren de gebroeders Borre van Amerongen, die het goed in leen hielden van graaf Floris V van Holland. Door zijn strategische ligging was het kasteel vaak de inzet van twisten. In 1420 werd het verwoest door Jan van Abcoude en zeven jaar later nog eens, nu door de Geldersen. Tussen 1432 en 1437 vonden grote herstelwerkzaamheden aan het kasteel plaats. In 1440 deed de familie Borre afstand van het kasteel, het familiewapen bleef echter het wapen van het kasteel en het dorp. In 1557 kwam het kasteel in bezit van Goerty van Reede, een familienaam die je heden ten dage nog veel tegenkomt in Amerongen.
|
|
WP1: N51°59.839-E005°27.587
Tegen de oostgevel staat een pomp met in goud de initialen van Maria Wilhelmina en Cristina Reyniera van Reede Ginkel. De pomp staat tegen een boogvormig omlijst vlak en bestaat uit een gemetselde kolom met in de top de wateruitlaat en bovenop een opbouw waaruit de zwengel steekt. Er staat ook een jaartal bij de initialen. Blijf deze 4 cijfers door stapeltellen tot 1 cijfer. Deze noteer je als A.
Ga via het pad naar WP2 en houdt het kasteel aan je rechterzijde.
|
 |
WP2: N51°59.628-E005°27.437
Je loopt aan de achterzijde van de stallen en het koetshuis. Het complex bestaat uit een lang gerekt middenvleugel en twee vierkante hoekpalviljoens. De achterwand van de stallen biedt een uniek aanzicht voor Nederland. Over de gehele breedte van deze facade is een houten geveltil voor duiven bevestigd. In de stallen zelf zijn nog fraaie paardenboxen aanwezig.
Rechts op foto is een betonnen paaltje te zien met gele kop. Noteer voor B het aantal paaltjes. Je loopt op een doorgaande weg als je naar WP3 gaat. Voorzichtigheid geboden!!!
|
|
|
WP3: N51°59.798-E005°27.353
De Roode Leeuw. Het pand heeft altijd tot kasteelbezit behoord en werd verhuurd aan een kastelein. De Roode Leeuw werd al in het laatste kwart van de 17e eeuw vermeld als halteplaats voor de postdienst Hamburg - Zutphen - Tiel. Behalve als herberg heeft de Roode Leeuw ook diverse andere functies vervuld. Van 1866 tot 1929 had de kastelein het recht op tolheffing. De tolboom stond vlak voor de deur, aan het begin van de Veerweg. Haaks op het voorhuis, links, is de achterhuis te zien. Deze fungeerde als stalhouderij. Volgens de achtergevel is de stal in de 18e herbouwd, maar de voorkant is zeker ouder. Stapeltel het jaartal aan de achterzijde door tot 1 cijfer en noteer deze als C.
|
|
|
WP4: N51°59.943-E005°27.095
Onderweg naar het landgoed Zuilenstein op WP5 kom je de woning tegen, die hiernaast is afgebeeld. Deze lijkt twee huisnummers te hebben. Tel deze twee cijfers bij elkaar op en noteer dit cijfer als D.
Volg bij de Y-splitsing de linker weg (doodlopend) naar WP5.
|
|
|
WP5: N52°00.123-E005°26.678
Kasteel Zuilenstein. Het versterkte huis werd al in het jaar 1388 vermeld. In 1630 verwierf prins Frederik Hendrik van Oranje Nassau het huis en liet het grondig verbouwen. Hij schonk het aan zijn zoon Frederik, die zich voortaan Van Nassau-Zuilenstein ging noemen. In 1830 werd door erfenis eigendom van Van Reede. In 1897 werd het huis bij het bezit van de kasteelheer van Amerongen gevoegd. Op 24 en 25 maart 1945 werd het kasteel door twaalf jachtvliegtuigen gebombardeerd in de hoop SS commandant Martin Kohlroser te treffen. De Oberführer was afwezig. In 1980 werd door de familie van Aldenburg-Bentinck het tot een landhuis verbouwd in renaissancestijl.
Je staat hier dicht bij paaltjes op het pad met een witte top. Noteer aantal -1 als E.
|
|
|
WP6: N52°00.165-E005°26.801
Bovenstaand coördinaat is van het toegangshek van landgoed Zuilenstein. Hier zijn een aantal klokken te vinden. Hoeveel zijn dat er? Noteer aantal als F. Op het huis naast de toegang is een jaartal te vinden. Stapeltel het jaartal door tot 1 cijfer en noteer deze als G.
|
|
|
WP7: N52°00.060-E005°27.009
Een opvallend mooie schuur uit 1879, gebouwd in opdracht van steenfabrikant Frederik Willem de Ridder. Door haar locatie vervult de schuur een gezichtsbepalende functie en verklaart ook haar opmerkelijke plattegrond. Doordat de gevels de rooilijn van twee naar elkaar toelopende straten volgen, is de schuur aan de ene zijde veel smaller dan aan de andere zijde.
Naast de fotograaf is een paal te vinden. Uit hoeveel letters bestaat de laatste plaatsnaam? Dit is H.
|
|
|
WP8: N52°00.007-E005°27.157
In deze boerderij uit 1891 woonden twee gezinnen. Het pand was in de lengte in tweeën verdeeld door een houten schot. Aan weerszijden van het schot liepen trappen omhoog naar een gemeeschappelijke zolder. Het achterste gedeelte van het pand was de stal waar een gemeenschappelijke pomp stond met twee kranen, echter, met één zwengel. In de afscheiding was daarom een opening aangebracht waar de buren een arm doorheen konden steken om de pomp te bedienen. Welk huisnummer heeft dit pand? Ook nu weer stapeltellen tot één cijfer voor I.
|
|
|
WP9: N51°59.930-E005°27.507
Het Hartenhuis. Dit woon/winkelpand is waarschijnlijk in de 18e eeuw gebouwd en het pand is in loop der jaren door verschillende middenstanders gebruikt. Zo werkte er o.a. een smid, een timmerman en een bakker Jan van der Hart in. Deze bakker genoot plaatselijke bekendheid door zijn specialiteit: de Amerongse snijboon wat, om misverstanden te voorkomen, overigens een koekje was. Het huis is ook naar deze bakker vernoemd. De dochter van deze bakker trouwde ook met een bakker en tot in de jaren tachtig is het Hartenhuis een banketbakkerij geweest. In de jaren vijftig/zestig kon men er zelfs een zak patat kopen.
Welk jaartal staat er op het uithangbord? Stapeltel opnieuw tot één cijfer en noteer als K.
Oja, in de rug van de fotograaf bevindt zich het Wiegelhuis. Hans bewoonde dit pand van 1975 tot 1982. Hij vertrok toen naar Friesland in verband met benoeming tot commissaris van de koningin.
|
|
|
WP10: N51°59.944-E005°27.620
Een forse boerderij dat in 1861 is gebouwd in opdracht van Hendrik van den Berg, hoe kan het ook anders, een tabaksplanter uit Amerongen. Dit pand valt op door zijn okergele gevel en de bruine deur en luiken. Boven de vensters zijn ‘wenkbrauwen’ aangebracht. Langs het dakrand loopt een krakelingenmotief, welke weer terug te vinden is op de kozijnen van de bovenverdieping. Het voorhuis wordt gescheiden van de stal door een tweede ingang, welke aan de rechterkant is te zien. De deuren en vensters zijn nog steeds aanwezig. De stal wordt tegenwoordig gebruikt als praktijk door een arts.
Hoe heet dit huis? Aantal letters is L.
|
|
|
WP11: N51°59.930-E005°27.693
Het tabaksmuseum. Het museum besteedt veel aandacht aan de teelt die van 1640 tot 1880 in Amerongen het hoofdmiddel van bestaan is geweest. In het museum wordt aan de hand van foto’s, documenten en voorwerpen een overzicht gegeven van de geschiedenis van de tabaksteelt. Een ingerichte woonkamer en keuken geven een idee hoe een gemiddelde tabaksteler woonde. De moeite waard om daar eens binnen te lopen. Dit kan dagelijks tussen 10:00-16:00uur, zondags tussen 12:00-16:00uur. 's Maandags gesloten. Bij de boom voor de ingang van het museum is een gedenksteen te vinden. Tel de 9 cijfers die op deze steen staan los van elkaar op. Ja, stapeltel tot je één cijfer overhoudt. Dit M.
|
|
|
TP: N51°59.901-E005°27.771
Loop bij WP11 de straat uit en ga rechtsaf. Sla dit tussenpunt niet over, je zou een schilderachtig punt (Anton Pieck) missen! Waarom dit tussenpunt? Op dit punt kreeg belbor, de plaatser van deze cache, een flashback naar zijn geboorteplaats: Den Haag…. Zucht…..
|
|
|
WP12: N51°59.880-E005°27.662
Onderweg naar dit punt zie je links met de huisnummers 7, 9 en 11 de arme huisjes. Deze armenhuisjes, ook wel Napoleonhuisjes genoemd, liet kasteelvrouwe Margaretha Turnor in de 17de eeuw bouwen. In 1853 kwamen deze panden in particulier bezit, tijdens een uitgebreide renovatie in de vorige eeuw zijn er bovenlichten met emblemen die betrekking hebben op de Napoleontische tijd ingezet, in deze periode waren Franse militairen in deze huisjes ingekwartierd.
Bij WP12 aangekomen sta je op het hof voor de Andrieskerk, Hier staat een achtkantige, gietijzeren dorpspomp. Hij werd in 1883 gegoten bij de bekende ijzergieterij ‘De prins van Oranje’ in Den Haag. De firma had een paar jaar eerder de dorpspomp van Doorn gegoten. Voordat deze pomp er stond was er een waterput; zowel put als pomp waren van oudsher een centrale plaats voor de dorpsgemeenschap. Op zo’n 2,5 meter hoogte zitten een aantal koppen die uitsteken. Aantal noteer je als N.
|
| A |
B |
C |
D |
E |
F |
G |
H |
I |
K |
L |
M |
N |
| |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Nabij deze pomp zijn bankjes aanwezig om rustig wat rekenwerk te kunnen doen om de cache-plek te bepalen. Deze ligt op :
N51°5S.TUV E005°2W.XYZ
Waarbij geldt:
S=A+B+C-K
T=C+D-F+N
U=E-H-I+M
V=E
W=(-A)-E+G+L+M
X=B-C+D+E+I
Y=F+G-H-N
Z=L
Deze multi is geheel met de rolstoel te doen. Alleen de laatste meters en het lichten van de cache zelf zouden wat problemen kunnen geven.
De Gemeente Utrechtse Heuvelrug heeft toestemming gegeven voor deze 6km lange multi en het plaatsen van de cache. Dank daarvoor.
Heffun en suc6.