De Limes Rijnwoude (sub-urban) Multi-Cache

DE LIMES RIJNWOUDE (bron: grotendeels Wikipedia)

Het Latijnse woord limes is van oorsprong een landmetersterm en betekende aanvankelijk grenspad, bijvoorbeeld tussen twee akkers of wijngaarden. Later kwam daar de betekenis van weg bij. De betekenis van grensweg (in de zin van een geplaveide weg langs forten) is postklassiek en de term werd pas in de vierde eeuw gebruikt in de specifieke, militaire betekenis als grensscheiding tussen het Romeinse Rijk en de niet-onderworpen gebieden. In de negentiende eeuw werd dankzij Duitse archeologen de term limes het vaste begrip voor de versterkte grens van het Romeinse Rijk.

De noordelijke rijksgrens

De limes werd gevormd door een gordel van verdedigingstorens, gestandaardiseerde kampen voor hulptroepen (castella) en legioensbases. De gemiddelde afstand tussen de castella bedroeg 6,5 kilometer; op grond hiervan zouden er nog verborgen of weggespoelde castella in Nederland moeten zijn.

Ofschoon het woord limes strikt genomen zou moeten slaan op de eigenlijke grens aan de Rijn, hadden de Romeinen ook verdediging in de diepte, zodat het bestaan van versterkingen aan de Waal en Maas aannemelijk is.

Geschiedenis

De limes is ontstaan toen de Romeinen in 47 n. Chr. definitief van de verovering van Germania afzagen. Zij trokken zich terug op de Rijn, die de grens werd. Het project kan worden beschouwd als onderdeel van de legerhervormingen van keizer Claudius, hoewel de uitvoering ter plekke in handen was van zijn generaal Corbulo.

In Nederland werden langs de Rijn circa twintig forten gebouwd. Aan de weg lagen wachttorens waarvan de onderlinge afstand zodanig was dat men van de ene naar de andere wachttoren lichtsignalen kon afgeven.

De limes was niet alleen bedoeld om het gebied aan de overzijde van de rivier te beheersen en vijandelijke invallen onmogelijk te maken of te bestrijden. De militaire voorzieningen waren ook en vooral bedoeld om controle uit te oefenen over de Rijn als een van de belangrijkste verbindingen in het noordelijke deel van het Romeinse rijk, tussen het Duitse Rijnland en Brittannië.

Bij de Bataafse Opstand van 69-70 werden veel forten in brand gestoken. Na de opstand zijn ze weer opgebouwd. Een volgende bouwfase lijkt tijdens 200 te hebben plaatsgevonden, toen de versterkingen werden herbouwd uit steen. Verwoestingslagen suggereren dat de limes rond 240 is bezweken, werd hersteld, en opnieuw bezweek rond 258, wat gewoonlijk wordt geassocieerd met een ook uit geschreven bronnen bekende Frankische inval. De Gallische keizer Postumus herstelde de grens, die definitief bezweek toen Aurelianus in 274 het Gallo-Romeinse Rijk liquideerde. De Romeinse aanwezigheid in de vierde eeuw had een totaal ander karakter.

In Nederland liep de limes langs wat nu de Oude Rijn, de Kromme Rijn en de Nederrijn is, van Katwijk naar Duitsland. Langs deze grens liep de limesweg, die ook wel de limes wordt genoemd. Hij verbond de vele castella die langs de grens waren opgericht met elkaar. Archeologisch onderzoek maakt duidelijk dat in tijd van de keizers Traianus en Hadrianus fors is geïnvesteerd in de uitbouw en het onderhoud van de weg.

De Limes elders

De limes had overal een ander karakter. In Engeland beschermde een stenen muur de Romeinen tegen de Picten. Deze muur bestaat deels nog en wordt Muur van Hadrianus genoemd. De versterkingslijn door het Odenwald en Zwarte Woud (de Germaans-Raetische limes) was daarentegen van hout, al werd het oostelijk deel later uit steen herbouwd. Langs de Midden-Donau had de Romeinse rijksgrens een karakter dat aan de limes in de Lage Landen doet denken. In Dacië slingerde de lijn forten zich door de Karpaten. De woestijngrenzen in Syrië en langs de Sahara (Limes Tripolitanus) hadden een meer open karakter.

Limes-straatstenen in zes gemeenten

Alphen aan den Rijn, Bodegraven, Katwijk, Leiden, Rijnwoude en Zoeterwoude hebben de Limes gemarkeerd in de openbare wegen die de vroegere Limesweg kruisen. Zij hebben dat gedaan met speciaal ontworpen Limes-bakstenen. De grens in Zuid-Holland is in de eerste helft van 2010 gemarkeerd met 1800 Limes-straatstenen.

De Limescache Rijnwoude

De cache, die vanaf de openbare weg bereikbaar is, betreft een lock & lock doos van 13 x 9 x 6 cm, voorzien van logboekje en een potloodje. Houd hiermee rekening met het plaatsen van coins en TB’s. Van begin tot eindpunt zal de route ongeveer 1,5 km zijn. Van het eindpunt terug naar de parkeerplaats betreft ca 700 m. Niet alle plaatsen zijn per auto te bereiken. De route kun je dus het beste te voet of op de fiets af leggen.

Parkeer eventueel de auto op de parkeerplaats bij het voormalige gemeentehuis van Rijnwoude (is nu een verzorgingstehuis). Dat is nabij de coördinaten N52° 07.762 E004° 35.324

Bij die coördinaten beantwoord je de volgende 2 vragen: Op de hoek bij het verzorgingstehuis zie je 3 elektriciteitskasten en op 1 ervan staat een naam met 5 karakters. Welk cijfer staat er bij?

Antwoord = A

Aan de noordzijde van het verzorgingstehuis zie je een aantal deuren. Hoeveel van de deuren zijn er voorzien van een vorm van deurklink?

Antwoord = B

C krijg je van mij kado. Dat is namelijk 0 (nul)

Bereken waypoint 1: N52° 07.(B*A) ((A*B)+(C+B-A)) (A*A*A) E004° 35.(A) (B+B) (B)

Bij waypoint 1 beantwoord je de volgende vraag: Hoeveel klinkers grenzen met een zijde (dus niet met een hoek) aan de Limesklinker?

Antwoord = D

Bereken waypoint 2: N52° 07.(D) (A+D) (B-C) E004° 35.(B+C) (D*C) (D/B)

Bij waypoint 2 beantwoord je de volgende vraag: Uit hoeveel ruiten bestaat de gevel van de winkel, het dichtst bij de Limesklinker? (Pas op!!! Dit is een drukke dreuzellocatie tijdens openingstijden van winkels)

LET OP (PER 01/04/2011 GEWIJZIGD) Het antwoord + 6 = E

Bereken waypoint 3: N52° 07.((A*E)/B) (E) (D/B) E004° 35.(E/B) (D) ((E-D)*A)

LET OP: Bij waypoint 3 bevindt de Limesklinker zich op particulier terrein waar je niet op hoeft te komen. Die klinker grenst aan een betonnen blok in de vorm van een oprit. Hoeveel van deze blokken tel je (inclusief bedoelde blok) in noordelijke richting tot de eerste put?

Antwoord = F

Bereken waypoint 4: N52° 07.(E-A) (D*C) (B+A) E004° 35.(F-C) ((E*B+B)/D) (A+F)

Bij waypoint 4 beantwoord je de volgende vraag: Hoeveel vlaggenmasten zijn vanaf deze positie te zien?

Antwoord = G = aantal vlaggenmasten x 2

Bereken waypoint 5: N52° 07.(B+G) (F-G) ((G*B)/D) E004° 35.(A+G) (F-(B-A)) (G-B)

Bij waypoint 5 beantwoord je de volgende vraag: Wat is het dichtstbijzijnde huisnummer bij de gevonden Limesklinker?

Antwoord = H J

Bereken waypoint 6: N52° 07.(J+B) (H/J) (D/A) E004° 36.(G-J) (E/B) (D*C)

Bij waypoint 6 beantwoord je de volgende vraag: uit hoeveel verroeste vlakken bestaat de zijwand van het gebouw waar je nu tegenaan kijkt?

Antwoord = KL