Skip to Content

This cache has been locked, but it is available for viewing.
<

Entree Gelderse Poort

A cache by Close 4 Send Message to Owner Message this owner
Hidden : 09/08/2010
Difficulty:
1.5 out of 5
Terrain:
1.5 out of 5

Size: Size: not chosen (not chosen)

Join now to view geocache location details. It's free!

Watch

How Geocaching Works

Please note Use of geocaching.com services is subject to the terms and conditions in our disclaimer.

Geocache Description:

ENTREE GELDERSE POORT






De Stadswaard, de Oude Waal en de Vlietberg sluiten direct aan op de binnenstad van Nijmegen. Daarmee is deze uiterwaard dé Entree van de Gelderse Poort. Dit is de plek waar de meeste bezoekers van de Gelderse Poort het gebied zullen binnenkomen



De Gelderse Poort.


Het gebied omvat in het kort:

De uiterwaarden van de Rijn ten zuiden van Arnhem tot en met ongeveer de Duitse plaats Emmerich;
De uiterwaarden van de rivier de Waal vanaf de splitsing van Waal en Rijn tot ongeveer Nijmegen;
De gehele Ooijpolder gelegen ten oosten van het heuvelmassief van Nijmegen;
De daar ten zuiden van gelegen gebieden op Duits grondgebied ten oosten van de heuvels van het Reichswald en ten westzijde van de Rijn, omvattende de zgn. Duffelt en het schiereiland Salmorth;
De zgn. Rijnstrangen en het Gelders eiland, ten oosten van de Rijn vanaf ongeveer de plaats Loo tot en met Spijk, waar vele oude rivierlopen van de Rijn liggen.

Maar hoe komt het gebied eigenlijk aan deze naam: “Gelderse Poort”. Gelders lijkt nogal logisch, omdat het gebied voor een groot gedeelte in Gelderland ligt. Poort lijkt wat moeilijker, maar als je zelf eens in het gebied geweest bent en kijkt vanaf bijvoorbeeld Tolkamer naar het zuiden of vanaf Emmerich naar het Noorden, dan zie je dat de rivier aan beide kanten geflankeerd wordt door heuvelgebieden.

Aan de oostzijde van de rivier de Rijn ligt het heuvelgebied dat loopt van Elten dat ligt op de westpunt tot Kilder dat ligt aan de oostpunt van dit heuvelmassief. Het gebied draagt de naam Montferland .
Aan de westzijde allereerst de heuvels van het Reichswald waarop Kleef ligt, die naar het noorden uitlopen in de heuvels van Nijmegen.
De rivier gaat hier dus door een opening tussen de twee heuvelgebieden door, in feit door een soort poort.
Vandaar de naam van dit gebied.

Saalïen-IJstijd.

De heuvelgebieden van Montferland en Reichswald/Nijmegen waren ongeveer 150.000 jaar geleden ten tijde van de ijstijden met elkaar verbonden. De streek was toen bedekt met een ongelooflijke dik ijspak (een soort super-gletsjer) van ruim 200 meter dik. Deze gletscher reikte vanaf deze streken tot aan Scandinavië. Deze eerste ijstijd heette toen het zgn. Saalïen. Door de kou was toen veel meer zeewater bevroren dan nu en de Oostzee en de Noordzee bestonden toen niet. Daardoor konden de gletsjers door deze zeeën oprukken naar het zuiden.
Het gehele noordelijk gedeelte van Nederland en een groot deel van Noord-Duitsland raakte toen onder het ijs van deze gletsjers bedekt. En zoals iedereen wel weet die eens hoog in de alpen is geweest nabij een gletsjer, steken vanuit deze gletsjers zgn. tongen naar voren.
Dat was ook in deze streek het geval. Het huidige IJsseldal werd toen door een van die tongen bedekt en reikte tot ongeveer Nijmegen.
Een tweede tong ging toen door het huidige Oude IJssel-gebied naar het zuiden tot ongeveer Düsseldorf
Het huidige Montferland dat toen uiteraard heel wat groter was splitste in feite beide ijstongen. De heuvels zijn in feite enorm opgestuwde hoeveelheden zand en grind die de gletsjers voor zich uit schoven en opzij duwden. Het is zand en grind dat er ter plaatse al was. Het kaartje hieronder geeft een indruk hoe de vermoedelijke situering van de gletsjers destijds was.


situering gletschertongen in Saliën-ijstijd situation glaciers in Saliën-ice-time


De rivieren de Maas en Rijn voerden toen hun water af door het dal van de Niers en de Maas ten westen van het Reichswald en het heuvelgebied van Nijmegen.
De heuvelgebieden van Reichswald en Nijmegen zaten toen vast aan het huidige Montferland waarvan Elten thans het meest westelijke gedeelte vormt.

Eemïen-tijdperk

Na deze zeer koude periode werd het wat warmer. Dat gebeurde in het tijdvak aangeduid met de Naam Eemiën. Dit tijdperk brak aan ongeveer 130.000 jaar geleden.
Door het smeltende ijs kregen de rivieren enorm veel water te verwerken en dat moest ergens naar toe. De Rijn werd tenslotte zo sterk dat ze een doorgang maakt door de opgestuwde massa’s zand en grind bij Düsseldorf. En ze ging nu het dal van de huidige Oude IJssel volgen. De Rijn verlegde in feite zijn loop van de westkant van de heuvels van Nijmegen en het Reichswald naar het oosten. De rivier liep nu langs de oostkant van het Montferland richting Doetinchem/Doesburg.
Ze mondde naar het noorden uit in de inmiddels veel hoger geworden zee, waarvan de kust lag in de buurt van de huidige Noord-Oost polder.


Weichselïen-tijdperk

Na deze wat kortere warmere periode brak opnieuw een IJstijd aan. Deze begon ongeveer 120.000 jaar geleden en eindigde rond 10.000 jaar geleden. Deze ijstijd draagt de fraaie benaming Weichseliën.

Er waren toen al lang geen gletsjers meer in Nederland. De dichtstbijzijnde waren in Noord-Duitsland in de buurt van het huidige Hamburg.

In deze periode ging de Rijn weer aan de wandel. Hij ging nu ten noorden van het huidige Montferland door het westelijke gedeelte van het IJsseldal vanaf ongeveer Doesburg naar het Westen stromen, door de huidige Liemers en Betuwe heen. De Rijn die ook nog steeds met een bocht ten zuiden van deze heuvelgebieden stroomde bleef maar zand en grind van deze stuwwallen wegschuren (in een buitenbocht verlegt zoals wellicht bekend de rivier zich steeds meer naar buiten en maakt in feite de bocht steeds groter). Omdat ten noorden van deze heuvelgebieden ook de rivier de Rijn met een enorme bocht stroomde voerde hij uiteraard ook aan de noordkant veel zand weg.
Al dit zand is nu terug te vinden op onze stranden. Als je de zandstructuur van de huidige heuvels van Nijmegen en van het Montferland en de Veluwe vergelijkt met het zand aan de kust zul je zien dat deze allebei dezelfde fijne structuur bezitten. Een prachtig voorbeeld van dit fijne zand kun je zien op de kleine zandvlakten in de buurt van Stokkum, waar dit fijne zand nog steeds de oppervlakte ligt. Grotere voorbeelden zijn te vinden in het Kootwijkerzand op de Veluwe.
Tenslotte slaagde de Rijn er in een gat te boren tussen heuvels van Nijmegen en Elten, en begon ze te stromen op de huidige plaats: de vlakte tussen de heuvels van Nijmegen/Reichswald en Montferland in. De Rijn had dus zelf een soort poort gemaakt. De Gelderse Poort.



Het Weichseliën-tijdperk The Weichseliën time

En zoals een goede rivier betaamd ging ze zich in allerlei vertakkingen splitsen die later weer bij elkaar kwamen. Dit noemt men vlechten en op deze wijze vormde de rivier de Rijn langzamerhand een zeer brede stroomvlakte van wel 20 kilometer breed. (de laagvlakte tussen Nijmegen en Elten en de huidige Betuwe). Ze kon hier vrijelijk doorheen stromen en nam daarbij de kans waar steeds haar stroombeddingen te verleggen. Deze vlakte stond bij hoogwater uiteraard geheel onder water zodat daar de rivier bij hoog water wel 20 kilometer breed kon worden. (een soort Amazone in Nederland dus)… Na deze periode was er een periode van een schrale tijd met veel wind. Het landschap was vrijwel geheel kaal. Door de wind ging het zand vanuit de rivieren stuiven en vormde wallen die steeds hoger werden. Een soort duinen werden dus gevormd; rivierduinen noemen we ze. Deze duinvorming kun je ook nog nu in de praktijk waarnemen aan de zuidzijde van de Waal ten noord-westen van Millingen. Restanten van deze oude rivierduinen vindt je nu bij de huidige plaatsen Zyflich (Duitsland) en Persingen die op deze hoogten zijn gebouwd. Ook aan de Oostzijde van de Oude IJssel vindt je deze duinvorming terug, te beginnen vanaf Terborg de zgn Paasberg en zo verder naar het noorden langs Doetinchem, Laag- en Hoog-Keppel tot vlak bij Drempt. Het klimaat werd nu veel milder en de waterafvoer en daarmee ook de aanvoer van zand en grond van de rivieren verminderde fors. Dit leidde ertoe dat de rivier zich minder ging vertakken. Immers vroeger verstopten de enorme hoeveelheden afgevoerd zand en grind regelmatig de vertakkingen, en dan moest de rivier weer een nieuwe bedding gaan “graven” Vanaf deze periode omvatte de rivier meer een soort hoofdstroom met een dieper wordende geul, en aantal veel kleinere zijtakken. De rivier begon te kronkelen en ging zich in steeds grotere bochten wringen. Je kunt dit zeer goed zien bij de huidige rivier de IJssel die wel enorm grote cirkels ging maken van bijna 360 graden. (thans nog goed te zien ten noorden van Lathum en Giesbeek en ten noorden en oosten van Doesburg. Ook de kronkels in de rivier de Waal ten oosten van Nijmegen zijn in feite een restant van dit meanderen. Zulk een meanderende rivier vormt nevengeulen en eilanden in de rivier zelf. Zo zijn het huidige Düffelward, en de zandige verhogingen bij de Bisonwaai en de rivierduinen ten noorden van Millingen vroeger eilanden geweest. Ook de huidige gemeente Rijnwaarden is eigenlijk een eiland, maar dat was meer het gevolg van later menselijk ingrijpen waarbij op een gegeven moment de rivier zelf de macht overnam en het huidige Gelders eiland vormde met een stroomgebied ten oosten en ten westen van deze gemeente. Ook het gebied waarop thans Schenckenschans ligt in Duitsland (we noemen dit tegenwoordig Salmorth) is zulk een vroeger eiland, omdat de rivier zowel ten oosten als ten westen van dit gebied stroomde. Een prachtig voorbeeld van die zgn. meanderende rivieren kun je zien in de huidige Rijnstrangen ten oosten van Lobith, Herwen, Aerdt en Pannerden. Toen in 1707 de loop van de rivier verlegd werd door het graven van het Pannerdens kanaal hoefde men nadien hier de rivier niet meer te temmen door het aanleggen van allerlei kribben. In dit gebied vindt je dan nog ook vele oude beddingen van de rivier de Rijn terug. De Rijn bleef maar steeds zijn ligging veranderen door dit bochtenspel. Soms lag hij vlak tegen de heuvels van Nijmegen en Kleef aan (waar nu de AltRhein ligt) daarna liep hij weer tegen de heuvels van het Veluwemassief aan bij Oosterbeek, Doorwerth en verder. Nadat de rivier De Rijn en zijn armen NederRijn, IJssel en Waal zijn loop zeer vaak had verlegd, kwam uiteindelijk de mens zich in deze contreien vestigen. Deze vestigde zich in eerste instantie op de wat hoger gelegen gebieden (zoals bijvoorbeeld de rivierduinen (Persingen). Langzamerhand werd door deze bewoners de behoefte gevoelt om het land dat men gebruikte wat langer droog te houden, en men begon met de dijkbouw. Het uiteindelijk resultaat zie je thans als je het landschap overziet van de talloze dijken en dammen. Grappig is dat thans bij het natuurontwikkelings- project de Gelderse Poort door de mens ingedijkte gebieden weer worden teruggegeven aan de rivier. Op deze wijze tracht men de hoogwaterstanden te verlagen en bovendien wordt de oorspronkelijke natuur langs de rivieren weer hersteld. Zeer fraai voorbeeld hiervan vormt bijvoorbeeld de Millingerwaard.


De Vlietberg

De Vlietberg is een stilte-eiland in de Gelderse Poort. De hoofdfunktie wordt hoogwatervluchtplaats voor grote grazers en andere dieren. Beschutting voor de grazers zal ontstaan door spontane ontwikkeling van hardhoutooibos en stroomdalgrasland. Om meer variatie in het gebied te brengen zal her en der wat vergraven worden zodat een geschikte uitgangssituatie onstaat.

De Stadswaard

De Stadswaard is de uiterwaard die grenst aan de binnenstad van Nijmegen. Hier kan het rivierengebied dicht bij de stad beleefd worden

De Oude Waal

De Oude Waal is een zomerpolder met daarin gelegen een voormalige rivierloop. Het is een van de weinige plekken in ons land waar laagdynamische riviernatuur van deze omvang voorkomt.



De cache
Om de cache te kunnen loggen moet je een paar vragen beantwoorden en de antwoorden aan ons doormailen. Maak ook een foto van jezelf met je GPS bij het info-bord en plaats deze bij je log.

Vraag 1

Wanneer zal een gedeelte van de Vlietberg afgesloten zijn?

Vraag 2
Wat wordt er gedaan om de Stadswaard avontuurlijker te maken?

Vraag 3
Waardoor wordt bij de Oude Waal meer moeras en natgrasland gecreëerd?




Englisch

The Stadswaard, the Oude Waal and the Vlietberg connect directly to the city of Nijmegen. It's Value of the floodplain is the Entrance of the Gelderse Poort. This is where most visitors to the Gelderse Poort will enter.



The Gelderse Poort.

The area consist of:

The water-meadows of the river Rijn south from Arnhem until the German town of Emmerich; The water-meadows of the river Waal from the branching-point of the rivers Waal and Rijn to the west, until the town of Nijmegen; The whole Ooypolder, situated east from the hills of Nijmegen; The south from the Ooypolder situated areas on German territory, east from the hills from the Reichswald and the AltRhein, the Duffelt en the peninsula Salmorth; The so-called Rijnstrangen and the Gelders Eiland, east of the river Rijn from about the village of Loo to the south until the village of Spijk with many old side streams of the river Rijn. But now is the question, why this area got the name of “Gelderse Poort”. “Gelders” is easy, because the area itself is situated for a very big part in the province of Gelderland (and the German area of the Gelderse Poort was long ago to a part of the old dukedom of Gelre. Poort or in English “Gate” seems some more difficult to understand. But when being before once in the area itself and looking from the village of Tolkamer to the south, or from the town of Emmerich to the North, you will immediately understand it You see at both sides of the river big hill-areas. At the eastside of the river Rijn is located the area of Elten, with the name “Montferland”. To the Westside you see first the hills of the Reichswald, on top of it is situated the German town of Kleve; these hills continue to the north in the hills of Nijmegen.

Saaliën-IJstijd - gletsjertongen reiken tot in Nederland Saaliën Ice time - glaciers reach to Holland

In fact the river is crossing on this point an open flat area between two areas of hills, a kind of gate. That is the reason that the area got the name of "Gelderse Poort", or “gate from Gelre”.


Saalïen-Ice-time.

The hills of Montferland and those from Reichswald and Nijmegen were connected to each-other around 150.000 years ago during the Ice Ages. The area was covered with a very thick ice-layer (a kind of super-glacier) from around 200 metres thick. This glacier was reaching from Scandinavia until this area. The name of this Ice Age was “Salïen”. The frost had the result that much more sea-water was frozen then in the today time, and the seas of Northsea and Oostsea did not exists. So the glaciers were able to reach southwards. The whole northern part of the Netherlands and a big part of northern Germany was covered under these glaciers. And when you once have been in the Alps, you have seen that glacier tongues are pushing the material (earth and rocks) forwards and side wards. Also in this area you saw this during those times; big gacier tongues covered the today IJssel Valley and they reached as far the hills of Nijmegen. A second tongue went through the valley of today river Oude-IJssel and was reaching until Düsseldorf in Germany. The hills of what today is well known as Montferland (those hills were in those times of course much bigger in dimension then it is today) was splitting the glacier in two different parts. The hills of Montferland and Nijmegen and too that from the Veluwe are in fact big pushed up masses of sand and gravel by those glaciers. It is sand and gravel that is in origin from the same place where the glaciers pushed up all.

Het Saalïen-Ice-time-tijdperk The Saalïen-Ice-time

The rivers of Maas and Rijn were in that age transporting their water through the valley of the river Niers and the today Maas, west from Reichswald and the hills from Nijmegen. The hills of Reichswald and Nijmegen were connected to each other with the today Montferland, with Elten as most western point of the Montferland.

Eemïen-time

After this icy period it got some warmer. That happened in a period which is known as Eemiën. This periode started around 130.000 years ago. Enormous masses of water from the melding ice were transported by the rivers. The river Rijn got so strong that she made an opening in the hills that were pushed up by the glaciers near Düsseldorf, and started to flow now northwards through the valley of the river Oude IJssel. In fact the river Rijn changed now his course from the Westside from Nijmegen to the eastside from the today hills of Montferland alongside the town of Doetinchem. She flow into the sea, which level was much higher then before; she ended at the shore that was situated in the neighbourhood from the today Noord-Oost polder.

Weichselïen-time.




After this period of some warmer climate a new Ice-time started at around 120.000 years ago and this ended around 10.000 years ago. This Ice-time is called Weichseliën. There were no glaciers anymore in the Netherlands. The closest were in Northern Germany in the area where now Hamburg is situated. In this period the river Rijn moved again his course. Now he went north from the today hills from Montferland through the western part of the river IJssel, crossing the today Liemers and Betuwe. In the bow from the river Rijn south from the today hills of Nijmegen and Montferland the water grated away more and more sand from these hills. The same he did at the southside side from the hills of the Veluwezoom. All this sand is now found back at our beaches. There are still places in our hills where you can compare the structure from the sand; near Stokkum and too at the Kootwijkerzand at the Veluwe. At last the river Rijn was able to make a opening between the hills of Nijmegen and Elten (Montferland) and she started to flow at the today area, the plains between these two hills-areas. In fact the river Rijn created a kind of gate. The today “Gelderse Poort” or in English “Gelderse Gate”. And as a strong river is doing, it was splitting itself on many points, and came later again together. We call this weaving. And so the river made a very wide stretching riverbasin from around 20 km. (the today Betuwe). She was free to crossing through this area. After this a period started with very strong winds. There were no woods or forest those days. And the wind blow up the riversand and created walls of sand alongside it, a kind of dunes. Alongside the river Waal you today can see those dunes new creating by the river north from the village of Millingen. On river dunes datinf rom that time were in the past build the villages of Persingen and Zyflich. Also at the eastside from the today river of the Oude IJssel you can see these old dunes. They start near Terborg (Paasberg) and so to the south alongside Doetinchem, Laag- and Hoog-Keppel unto Drempt. The climate became much more mild and also the total amount of water that had to be transported by the rivers and with that the transport of sand and gravel decreased. The river was not anymore blocked by enormous amounts of sandbanks and could now create a kind of main-stream with smaller side-streams. The river started to meander. You can see that very well north from the Ooypolder and even better north of the todays village and town of Lathum and Doesburg where it made a bow from almost 360 degrees. Such a meandering river is creating to small islands in the river itself. The today Düffelward, en de sandy hills near Bisonwaai and the river dunes north of Millingen were in fact such an islands. Also the today community of Rijnwaarden is in fact an island, but this was created by the human people itself. The today area on which is situated the small village of Schenkenschans in Germany is in fact such a river island. We call it today Salmorth. A good example from such a meandering rivers you see in the today Rijnstrangen, east from Lobith, Herwen, Aerdt and Pannerden. When in the year of 1707 the mainstream of the river Rijn was changed by digging the so-called Pannerdens channel, it was not neccasary anymore to tame the river by dams. In this area you see many old river beds of the river Rijn. The river Rijn continued to move his mainstream. Sometimes it was close to the hills of Nijmegen, sometimes close the hills of the Veluwe near Oosterbeek, Doorwerth and further away. At last the human race settled himself in this area. First they started to live on the higher situated areas as for instance the riverdunes (Persingen). Later the people wanted to keep the land that they were using some longer dry, and they started with building dikes. In the beginning of course smaller types, but they make these dams soon longer and connected them with each other. The final result is to be seen at the moment when biking arround over the dikes that are situated in this area. Funny is in fact that the nature development project De Gelderse Poort has as intention to give back to the river itself parts of the land that first were protect by dams and dikes. So the authorities trie to lower the high riverpeaks in autumn and spring. And so too new nature is created alongside the rivers. A beautiful example from it is the Millingerwaard in the centre from the area.

The Vlietberg

The Vlietberg is a quiet-island in the Gelderse Poort. The primary function is flood refuge for large herbivores and other animals. Shelter for herbivores will arise by spontaneous development of riverine natural grassland and hardwood floodplain forests. For bringing more variety in the region here and what will be excavated so that a suitable starting position arises

The Stadswaard

The Stadswaard is the floodplain adjecent to the city of Nijmegen. Here the river area can be experienced near the city

The Oude Waal
The Oude Waal is a summer polder located containing a former river course. It's one of the few places arround the country where low river dynamic nature of this magnitude occurs.


The cache
To log the Cache you have to answer some questions and mail us the answers. Also take a picture of yourself and your GPS in front of the informationboard and place it in your log.


Question 1
When will a part of the Vlietberg be closed?

Question 2
What is done to make the Stadswaard more adventurous?

Question 3
How will there be more swamp and wet grassland created at the Oude Waal?







Het weer in: Volkel (Nederland)

Additional Hints (No hints available.)



Return to the Top of the Page

Reviewer notes

Use this space to describe your geocache location, container, and how it's hidden to your reviewer. If you've made changes, tell the reviewer what changes you made. The more they know, the easier it is for them to publish your geocache. This note will not be visible to the public when your geocache is published.