Potch History 7 Goetz/Fleischack Museum Multi-Cache

Besoek asb. die museum vooraf, gedurende of na u die cache gevind het. / Please visit the museum before, during or after you found the cache.

Die Goetz / Fleischackmuseum was die woning van Andreas Marthinus Goetz, landdros van Potchefstroom tussen 1870 en 1881. Dit is tans die enigste bestaande voorbeeld van die vroee dorpshuise wat tussen 1850 en 1885 rondom die "Nieuwe Marktplein" opgerig is. Potchefstroom,wat in 1841 totstand gekom het, was in die tydperk 'n rustige en ylbewoonde dorp.

Spoedig het dit, as gevolg van sy strategiese ligging op pad na die Noorde, ontluik in 'n besige handelssentrum. Op politieke gebied betree Potchefstroom 'n stormagtige tydperk en A.M. Goetz speel kort voor lank 'n toonaangewende rol.

'n PAAR INTERESSANHEDE OOR GOETZ / FLEISCHACK MUSEUM

Andreas Marthinus Goetz (1834-1905) het in 1852 as 18-jarige seun saam met sy vader, Marthinus Andreas Goetz (1815-1872) en die res van die gesin vanaf Paarl na Potchefstroom verhuis. Na hul koms in Potchefstroom koop sy vader 'n erf in die huidige Kerkstraat en begin sy sake-onderneming "Goetz and Co."

As prominente sakeman koop MA Goetz in 1853 'n erf aangrensend aan die "Nieuwe Marktplein". In 1864 verkoop hy die suidelike deel van die erf, waarop 'n huis staan, aan sy seun, AM Goetz. Hy (AM) was getroud met Anna Magdalena Alida Grimbeek (?-1897) van die plaas Elandsheuwel naby Potchefstroom. Uit die huwelik is agt kinders gebore. Ses van die kinders is waarskynlik in die Goetz/Fieischackwoning gebore.

Vanaf 1870 - 1881 was AM Goetz die resident-landdros van Potchefstroom. Brittanje annekseer die Zuid-Afrikaansche Republiek in 1877 en landdros Goetz sweer trou aan die nuwe regering. Hy bly aan in sy pos. Die Boere betaal belasting onder protes aan die nuwe Britse regering en op 11 November 1880 vind 'n bekende voorval plaas.

Landdros Goetz doen hierop 'n dringende beroep op die Britse regering om versterkings te stuur. Die teenwoordigheid van Britse en Boeremagte op Potchefstroom lei tot die uitbreek van die Eerste Vryheidsoorlog op 16 Desember 1881. Na die oorlog ken die Britse regering 'n lewenslange pensioen aan Landdros Goetz toe ter erkenning van sy getroue diens. Na die dood van sy vrou, tree hy in 1898 in die huwelik met Emelia Henrietta Amalia Landsberg, weduwee van die Sweed, Chevalier OWA Forssman. Hulle verhuis na Kaapstad, waar Landdros Goetz in 1905 oorlede is.

In 1887 het landdros Goetz se dogter, Johanna Hermina (1870 - 1962) in die huwelik met Albert Reinhold Fleischack (1860 - 1933) tree. Uit die huwelik is drie seuns gebore, Julius Andreas (1888), Walter Etzard Herman (1889) en Gilbert (1891). Die Fleischack-familie was die grondleggers van een van die oudste prokureursfirmas in Potchefstroom. In 1905 koop Johanna Hermina Goetz die woning van haar vader. Na haar dood erf haar drie seuns die woning. Dit word verhuur totdat die Stadsraad van Potchefstroom in 1974 die woning aankoop. Na restourasie word die woning in 1985 tot Nasionale Gedenkwaardigheid verklaar en as museum vir die publiek oopgestel.

Om die cache te vind / To find the cache

1. Op 11 November 1880 vind 'n baie bekende gebeurtenis plaas in die Boeregeskiedenis. 'n Vervoermiddel sou op die geskiedkundige dag onder die hammer gekom het. Wat was die familienaam (dus die van) van die persoon wie se vervoermiddel onder die hammer was?

Skakel die woord om na syfers (A=1,B=2 ens.) en tel al die syfers bymekaar. Skryf die antwoord neer as A.

1. On 11 November 1880 a very important historical event in the Boer-history took place. A certain type of transport vehicle came under the hammer. What was the family name (thus, the surname) of the person whose vehicle came under the hammer?

Change the surname to numbers (A=1,B=2 etc.) and add all the numbers up, and keep your answer as A.

2. Die veiling van bogenoemde vervoermiddel het heel moontlik oorkant die straat van die museum plaasgevind. / The auction of the above vehicle most probably took place across the road of the museum.
Gaan na die gedenknaald van Potch oorkant die pad. Dit is omtrent 90m vanaf die museum (26° 42.929 S, 27° 5.896 E). / Go to the needle of Potchefstroom across the road. It is about 90m from the museum (26° 42.929 S, 27° 5.896 E). Terwyl u daar is, herleef die veiling en gebeure: / While you are there, re-live the auction events:

"Omtrent een half uur voor den verkoop verzamelden zich de burgers om de wagen. De heer P. ____________ klom op denzelven en sprak de vergaderden toe, hun te kennen gevende, dat zij moestenw eten, dat de wagen daar nu stond voor rekening van het Gouvernement, en dat dezelve moest verkocht worden; maar dat hij niet onwillig was om te ebtalen, indien de landdrost Goetz niet te veel van hem gevorderd had. Naadt nog veel gesproken was, kwam heer P. Cronje manmoedig met zijnde rede voor den dag, en gaf duidelijk te kenenn, dat hij den wagen niet zou laat verkoopen. Hij moedigde verder de burgers aan om eenparig die zaak voor et staan. Er word nog iets onder de burgers gesproken, en toe werd alles stil. Toen men Banket met een nooit te vergeten groote pijp in den mond en zijn boek in de hand zag aankomen, end en wagen naderen om zijn werke te doen, was een blik van ernst blijkbaar op een ieders gelaat, terwijl er duidelijk angst te lezen was op het gezigt van Banket. Regt parmantig, zooals vele Holalnders zijn, klom hij op den wagen, las er, volgens de wet, iets voor, en begon de koopers op te roepen tot een bod voor den wagen. Verder hoorde men niets meer, want toen kwam Banket met een wonderlijk fatsoen den wagen af. Of hij op zijn hoofd of op zijn voeten op de aarde te land gekomen is, weet ek niet; want een ieder kan zicht voorstellen welk een beweging er toen was. Landdrosts Goetz naderde nu ook de prachtige vendutie, waarschijnlik om de burgers aan te manen, de verkooping te laten doorgaan; maar iemand maakte zijn regtehand tot een ronden bol hield dien voor den neus van den landdrost. Ik wist niet of hij er aan moest ruiken, dan of het iets anders beteekende, maar de landdrost verwijderde zich. Een jonge Engelscman kwam bij Banket, en zeide hem “You must do your duty,” maar schielijk koos ook hij het hazenpad. Nog vele andere snelle en vreemde bewegingenpasseerden in dat onbeschrijfelijk ogenblik. Ik meen, dat er daarop door den heer Cronje order werd gegeven om den wagen te nemen. De manhaftige burgers namen den wagen als een man, draafden er mede het plein af alsof het niets was, de Kaapsche Handelsbank voorbij, en de Kerkstraat op, waar ergens een span ossen gereed stond om den wagen verder weg te voeren. De verstandige lezer sal met mij moeten instemmen, dat er nu iets ernstigs gebeurd was. De geheel stad babbelde, en een enkel woord gaf dikwijls aanleiding tot twisten. Potchefstroom was dien dag omgekeerd. Zelfs de lanndrost wreef zijn handen en krabde zich achter het oor. Hij ging den boerenwinkel, die naast het kantoor is, binnen en gaf aan den heer Malherbe zijn leedwezen te kennen over de dingen die gebeurd waren. Hij zeide dat hy onvermijdelijk zijn resignatie zou gaan inzenden als landdrost van Potcheftsroom, en een nogal twistachtig gesprek ontstond ook daar."

Op die gedenknaald is 'n teksverwysing na 'n teks wat die Boerevolk nog altyd aan vashou.

"Die Here sal voor jou uit gaan. Hy sal by jou wees. Hy sal jou nie in die steek laat nie, jou nie alleen laat nie. Moenie bang wees nie, moenie skrik nie."

On the needle is a scripture reference which the Boer-nation still hold on to.

"It is the Lord who goes before you; he will be with you, he will not take away his help from you or give you up: so have no fear."

3. Reg bo die voordeur van die Museum is daar 'n baie ou straatnommer. Dit was die oorspronklike straatnommer van die huis. Skryf die nommer neer as D.

3. Above the front door of the museum, there is an old street number. This was the original street number of the house. Write down the number as D.

4. Reg bo die voordeur van die Museum is daar 'n venster met verskeie klein glasruitjies. Tel die aantal klein ruitjies. Skryf die nommer neer as F.

4. Above the front door of the museum, there is a window with several small pieces of glass. Count the glass pieces and write down the number as F.

FINAL CACHE

WEES BAIE VERSIGTING BY "GZ". ENIGE RONDLOPER PERSOON WAT U SIEN MAG VEROORSAAK DAT DIE CACHE NIE MEER VEILIG IS NIE, EN SKEP DIE MOONTLIKHEID VAN DIEFSTAL VAN DIE CACHE. / PLEASE BE STEALTHY AT "GZ". ANY RANDOM PERSON THAT SEES YOU MAY CAUSE THE CACHE TO BE UNSAFE, AND CREATES THE POSIBILITY OF BURGLARY OF THE CACHE.

KYK ASB HOE U DIE CACHE UITHAAL EN PLAAS ASB DIE CACHE NET SO WEER TERUG / PLEASE LOOK HOW YOU REMOVED THE CACHE AND REPLACE IN THE SAME WAY

Finale posisie / Final location

S 26° 42.((A times 6) add (D times 2) add C add 2)
E 27° 5.(900 add B add F)

Toets u finale cache posisie / Check your final cache location

Geniet die skattejag! En neem u eie pen saam. / Enjoy the cache! And take your own pen