Deze cache is deel van een serie die bestaat uit de favoriete lantaarnpalen van Lars. Als je al de caches uit de serie hebt gedaan, en ook de caches uit de speeltuinen serie van Ilse hebt gedaan kun je de bonus cache doen: Team LIS, de Bonus
Dit is een multi van ongeveer 6-7 kilometer door een groen stuk, grotendeels in Rijswijk maar ook een stukje in Wateringse Veld (Den Haag). Als je onderweg de extra caches mee wilt nemen, reken dan op een kilometer of 10.
Onderweg kom je de volgende caches tegen (eventueel via een kleine omweg):
WP1: N52 01.605 E4 17.942
| Van keurig verlichte straten zoals wij die kennen, was lang niet altijd sprake of toch zeker niet zo goed als het nu is. Lars neemt jullie mee in een reis door de tijd om te zien hoe de ontwikkeling van straatverlichting heeft plaatsgevonden. Stap in de teletijdmachine........ |
Vraag: Je staat bij een lantaarnpaal, wat is het nummer?
Noteer dit nummer als P. Stapeltel het nummer en noteer het resultaat als A
WP2: N52 01.33(10-A) E4 18.2(A+3)5
| Je bent belandt in de middeleeuwen. Dit waren echt donkere eeuwen waarin mensen zich liever niet in de donkere nacht waagden. Maar rond de 14e eeuw werd dat anders. Er komen meer lichtjes op straathoeken en in nissen van kerkmuren. Maar dit is niet genoeg om je in het donker bij te lichten en je veiligheid te geven. Het is altijd al zo geweest dat mensen met slechte bedoelingen juist gebruik maken van het donker. |
Vraag: Je staat bij een lantaarnpaal, wat is het nummer?
Noteer dit nummer als Q. Stapeltel het nummer en noteer het resultaat als B
WP3:N52 00.99(B) E4 18.(3*B)57
Als nachtelijke reiziger neem je dus je eigen lantaarn mee en als je wat rijker bent heb je een lantaarnknecht die voor jou de lantaarn draagt en het onderhoud van de lantaarn verzorgt.
We gaan iets verder naar 1505. Nu gaat de overheid zich er mee bemoeien en voert de stad Amsterdam de verplichting in om na negen uur 's avonds op straat een lantaarntje mee te dragen. Dit kan worden gezien als de voorloper van de openbare straatverlichting. |
Vraag: Je staat bij een historisch gebouw. Van welk jaar stamt dit gebouw?
Noteer het antwoord als R. Stapeltel het jaartal en noteer het resultaat als C
WP4: N52 01.21(C) E4 18.(C)40
Weer een stukje verder: naar de 16e eeuw.
Vanaf de 16e eeuw bloeit de internationale handel op en daardoor worden mensen rijker. Het openbare leven en dan vooral in de steden wordt een stuk drukker en steeds meer mensen gaan dingen doen in de avonduren. Mensen gaat steeds meer 's avonds de straat op en daardoor hadden mensen steeds meer behoefte aan permanente straatverlichting. |
Vraag: Je staat bij een lantaarnpaal, wat is het nummer?
Noteer dit nummer als S. Stapeltel het nummer en noteer het resultaat als D
WP5: N52 01.(D+1)08 E4 19.0(2*D)5
| Het is 1544 en in Amsterdam, aan de Zeedijk bij de hoek met de Molensteeg, wordt de eerste bekende kaarslantaarn van de lage landen ontstoken. Er volgen er al snel meer, ook in andere steden. Omdat brugleuningen een geschikte plek zijn voor het plaatsen van vaste lantaarns wordt veel van de openbare verlichting in deze begintijd op brugleuningen geplaatst. |
Vraag: Je staat bij een lantaarnpaal, wat is het nummer? Vermenigvuldig dit met 3, en tel daarbij het aantal borden op.
Het antwoord is T. Stapeltel het antwoord en noteer het als E
WP6: N52 01.4(E-2)2 E4 19.1(E/2)5
We gaan een klein stukje verder in de 16e eeuw. Niet te ver want het was een drukke eeuw.
Sommigen van de eerste straatlantaarns worden nu geplaatst en wel door de overheid. Als eerste stad begint Den Haag op 14 december 1570 met het plaatsen van 33 straatlantaarns in de binnenstad. De komende tientallen jaren zal dat niet veranderen. Daarnaast hebben veel gemeenten nu een regel die mensen verplicht om een lantaarn aan hun huis te plaatsen, maar dat doen ze lang niet allemaal. |
Vraag: Hoeveel palen met een of meerdere bollen staan er hier? (03-08-2011: bij controle ter plekke bleek de bol van 1 van de palen verdwenen. Op de paal waar een metalen plaat op zit met tekst hoort ook een bol. Deze paal telt dus ook mee!)
Noteer dit aantal als U. Stapeltel het aantal en noteer het resultaat als F
WP7: N52 01.(F)90 E4 18.9(F)8
| Het is nu midden 17de eeuw. Hiervoor werden er voornamelijk kaarslantaarns gebruikt omdat lantaarns met olie te veel nadelen hebben. Maar nu brengt de Amsterdamse uitvinder Jan van der Heyden daar verandering in en hij ontwerpt een lantaarn die brand op olie. De olie is goedkoper dan kaarsen en het licht is feller. Onder leiding van deze Jan van der Heyden plaatst Amsterdam zo'n 100 jaar na Den Haag in 1669 ook op grotere schaal openbare straatverlichting. De komende paar jaar worden daar al 1800 lantaarns geplaatst of opgehangen. |
Vraag: Je staat bij een lantaarnpaal, wat is het nummer?
Noteer dit nummer als V. Stapeltel het nummer en noteer het resultaat als G
WP8: N52 01.6(G+3)7 E4 18.8(G-1)0
| De 18e eeuw breekt aan. Jan Pieter Minckeleers, Philippe Lebon en William Murdoch werken onafhankelijk van elkaar aan een lamp die op gas kan branden in plaats van petroleum, wat tot nu toe naast kaarsen de belangrijkste vorm van verlichting is. Maar al deze lampen moeten elke avond één voor één door een lantaarnopsteker worden aangestoken. Gas is de eerste brandstof die via leidingen kan worden verspreid en waardoor serieverlichting mogelijk wordt. Er is wel wat weerstand tegen deze vorm van verlichting. Men denkt dat er gas uit de lantaarns lekt en dat dit slecht is voor de gezondheid. De aanleg van de leidingen zorgt ook voor overlast. En serieverlichting betekent dat als er iets fout gaat alle lampen uit gingen en dat heb je natuurlijk bij verlichting die niet aan elkaar zit niet. Maar omdat de gaslantaarns goedkoper zijn dan olielantaarns wint gasverlichting snel terrein.. |
Vraag: Je staat bij een lantaarnpaal, wat is het nummer?
Noteer dit nummer als W. Stapeltel het nummer en noteer het resultaat als H
WP9: N52 01.6(H-2)6 E4 18.(H-1)04
We gaan weer een stukje verder: naar 1886
De gaslantaarn wordt al snel verdrongen door elektrische straatverlichting. In dit jaar wordt in Nijmegen de eerste elektrische verlichting in Nederland geplaatst. Snel verder, in sneltreinvaart kijken we nu tot het heden.
Vanaf 1907 begint de gloeilamp andere verlichtingsbronnen weg te duwen. Vanaf de eerste wereldoorlog vindt een versnelde invoer van openbare verlichting met gloeilampen plaats. Tijdens de 2e wereldoorlog raakt de openbare verlichting helemaal in het slop en na de oorlog zijn er wat jaren nodig om de zaken weer op orde te brengen. Pas nu wordt het platteland ook voorzien van openbare verlichting. Er worden nu geen gloeilampen meer gebruikt maar gastontladingslampen als natrium- en kwiklampen. Deze geven meer en langer licht en gebruiken daarvoor minder energie. |
Vraag: Je staat bij een lantaarnpaal, wat is het nummer?
Noteer dit nummer als X. Stapeltel het nummer en noteer het resultaat als J
WP10: N52 01.5(J+2)0 E4 18.(J-5)18
| Straatverlichting in Nederland is goed voor ongeveer 1,5% van het totale energieverbruik. Naast energieverbruik is het natuurlijk ook niet goed voor het milieu. De huidige grote hoeveelheid verlichting van de openbare ruimte en op de snelwegen veroorzaakt ook lichtvervuiling. Hierdoor hebben dieren en planten, maar ook mensen, last van te veel verlichting in de nacht. |
Vraag: Je staat bij een lantaarnpaal, wat is het nummer?
Noteer dit nummer als Y. Stapeltel het nummer en noteer het resultaat als K
WP11: N52 01.(J)(K)2 E4 18.1(K-1)(J+2)
Om het milieu minder te belasten en energie te besparen worden er nog steeds dingen veranderd. Er wordt daarom bijvoorbeeld geëxperimenteerd met ledverlichting die nog minder stroom gebruikt dan de gastontladingslampen die nu hoofdzakelijk worden gebruikt. Ook experimenten met dynamische verlichting waarbij het licht harder of zachter gaat branden wanneer dat nodig is. Wanneer het kan wordt er dan minder licht gegeven en wanneer het nodig is gaat de lantaarn weer harder branden. Een besparing van enkele minuten per dag levert per jaar al een grote besparing op.
We zijn nu in het heden. De toekomst zal vast nog heel veel nieuwe soorten straatverlichting gaan opleveren. Er is al veel veranderd sinds de middeleeuwen en dat zal vast nog een tijd door gaan. |
Vraag: Net ten zuiden van dit punt staat een lantaarnpaal, wat is het nummer?
Noteer dit nummer als Z. Stapeltel het nummer en noteer het resultaat als L
Dit is het laatste waypoint, reken hier rustig de locatie van de cache uit. Het is hier immers een lekker rustig weggetje....
Cache: N52 01.(P+Q+S+T+V+Y+53) E4 17.(U*W+5*Z-7)
De cache is een klein doosje (small). Probeer zo ongezien mogelijk te loggen. En vergeet niet om de code die op de kaft van het logboekje staat over te schrijven zodat je ook de bonus kunt gaan vinden!
| WP1 |
WP2 |
WP3 |
WP4 |
WP5 |
WP6 |
WP7 |
WP8 |
WP9 |
WP10 |
WP11 |
| P |
A |
Q |
B |
R |
C |
S |
D |
T |
E |
U |
F |
V |
G |
W |
H |
X |
J |
Y |
K |
Z |
L |
| |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Met dank aan vanbaarsel voor het proeflopen!