-
Difficulty:
-
-
Terrain:
-
Size: 
(micro)
Please note Use of geocaching.com services is subject to the terms and conditions
in our disclaimer.
Lt: Sanžilės kanalas – 8 km ilgio, 2 m gylio ir 8 m pločio kanalas tarp Lėvens (48 km nuo jos žiočių) ir Nevėžio. Iškastas 1930 m. norint sumažinti Lėvens potvynius. Šiuo kanalu iš Lėvens į Nevėžį vidutiniškai nuteka 3,29 m³/s vandens. Vandens kritimui sušvelninti įrengti trys slenksčiai. Turi du intakus: Lokupė (dešinysis) ir Siesrautis (kairysis).
Istorija
Upelis
Kaip upelis Sanžilė susiformavo Sanžilės senslėnyje nuslinkus ledynui. Prieš apytiksliai 9 tūkst. metų (ilgalaikio šiltmečio pradžioje) senslėnis jungė Lėvenį su Nevėžiu. Prieš 8–5 tūkst. metų (Atlantiniu laikotarpiu) pavasariais Nevėžis virsdavo 130 km ilgio ežeru ir Lėvuo per senslėnį nutraukdavo vandenis į Dauguvos baseiną. Tačiau ilgainiui Nevėžio pavasario nešmenys užpildė šį senslėnį ir Sanžilė virto mažu upeliu ir nutrūko ryšis su Lėveniu.
Kanalas
Idėja sujungti Lėvenį ir Nevėžį kilo dar XVIII a. pabaigoje. Planas prisimintas 1884 m. Rusijos valdžiai pradėjus įgyvendinti Ventos-Dubysos kanalo projektą. Po tyrinėjimų Nevėžio–Lėvens kanalo projektas buvo atmestas kaip netinkamas vandens keliui. Tarpukariu melioratoriams sutvarkius Lėvens aukštupį, smarkiai padidėjo jos žemupio debitas. Polaidžių ir liūčių metu vanduo pasiekdavo Sanžilės ištakas, išsiliedavo slėnyje ir užtvindydavo 20-ies kaimų laukus. Lėvens reguliavimui iki Mūšos vagos tvarkymo darbai buvę per brangūs, todėl pasiūlyta dalį vandens nukreipti į Nevėžį. Iš trijų pasiūlytų kanalo variantų – aukščiau Panevėžio, tarp Vabalos ir Venslaviškių; ties Panevėžiu; žemiau Panevėžio, ties Bernatoniais ir Berčiūnais – buvo pasirinktas trečiasis kaip pigiausias. Kasimo darbai prasidėjo 1930 m. birželį ir baigėsi tų pačių metų lapkritį. Darbai kainavo 250 000 litų. Iš pradžių ištakose dar būta slenksčio, tačiau per kelis metus buvo visiškai nuplautas ir vanduo iš Lėvens pradėjo tekėti natūraliai.
Pavadinimo kilmė
Seniausias Sanžilės pavadinimo paminėjimas aptiktas 1694 m. Upytės žemės teismo dokumentuose kaip Sonžylė. Tarpukariu pavadinimas rašytas įvairiai: Sonžyla, Sanžylė, Sanžila. Manoma, kad vardas kilęs iš priešdėlio san- vedinio ir šaknies žil-, todėl siejamas su lietuvių kalbos žodžiais žilas (baltas, nubalęs), žilti (darytis žilam), žylis (žilumas). Tuo tarpu dviejų intakų etimologija pakankamai aiški. Dešiniojo intako Lokupės pavadinimas kildinamas iš lietuviškų žodžių lokys, lokė, o kairiojo Siesrauto – iš žodžių srūti, strūti (plaukti, lietis, tekėti).
En: A bridge over the canal Sanzile. Cache is a micro box.
Cz: Sanžilė (litevsky Sanžilės kanalas) je kanál, spojující řeky Lėvuo (48 km od soutoku s Mūšou) a Nevėžis (128,5 od soutoku s Němenem). Délka je 8 km, šířka 8 m, hloubka 2 m. Byl vykopán v roce 1930 aby se zmenšily povodně na Lėveni. Tímto kanálem z Lėveně do Nevėžisu průměrně odtéká 3,29m3/s vody. Ke zmírnění spádu jsou postaveny tři jezy.
Minulost
Potok
Řeka Sanžilė se zformovala v Sanžilském údolí po roztátí ledovce. Před přibližně 9 000 lety toto údolí spojovalo Lėvuo s Nevėžisem. Před 8 - 5 tisíci lety se na jaře z Nevėžisu stávalo 130 km dlouhé jezero a Lėvuo přes toto údolí odváděla vody do povodí Daugavy. Ale během času naplaveniny z jarních povodní zanesly toto údolí, ze Sanžilė zbyl jen malý potůček a spojení s Lėvení bylo přerušeno.
Kanál
Nápad spojit Lėvuo s Nevėžisem vyvstal již koncem 18. století. Pro nedostatek financí nadlouho zapadl. V roce 1824 si na něj opět vzpomněla Ruská vláda, když začala uskutečňovat projekt kanálu mezi Dubysou a Ventou (dnes - Ventos perkasas). Po průzkumu byl plán spojení Lėveně s Nevėžisem zavržen jako nevhodný pro plavbu. Od roku 1907 (lotyšský Ing. K. Janson), kdy byla oprášena více než 80-letá dokumentace a zcela vážně v roce 1914 bylo přistoupeno k realizaci plánů. První světová válka však realizaci znemožnila. V meziválečném období, kdy meliorátoři upravili horní tok Lėveně se zvýšily průtoky na dolním toku a docházelo k povodním, které zaplavovaly 20 obcí s přilehlými polnostmi. Podle jednoho ze tří projektů B. Baublyse byl v roce 1930 (červen - listopad) vykopán kanál, jehož část prochází korytem bývalého potoka Sanžilė a podle kterého dostal jméno. Práce stály 250 000 tehdejších litů (hodnota litu byla tehdy mnohem vyšší, než dnes).
Původ názvu
Sanžilė byla poprvé zmiňována v roce 1694 jako Sonžylė. V meziválečném období byla nazývána různě: Sonžyla, Sanžylė, Sanžila. Má se za to, že název se skládá z předpony san- (spolu, dohromady, sou-) a kmene -žil-, souvisejícího s litevským žilas bílý, prošedivělý (odvozeně - starý), zbělelý.
Přítoky
Levé: Siesrautis Pravé: Pasamanys, S - 2, Lokupė další nevýznamný přítok
Mosty
Přes kanál je postaveno 5 mostů: silnice Panevėžys - Pušalotas, postavený 1936, železobetonový, nedávno (90. léta) zrekonstruovaný úzkokolejné železnice Panevėžys - Joniškėlis, postavený 1936, délka 32 m, výška nad hladinou 8 m. Železnice již není v provozu, jen příležitostně jsou pořádány vzpomínkové jízdy, národní kulturně-technická památka železný most cesty Bernatoniai - zahrádkářská kolonie (kolem 1250 domků) Panevėžyského podniku "Ekranas" (výroba obrazovek) most trati (Klajpeda) - Radviližkis - Panevėžys - Rokiškis - (Daugavpils) postavený kolem 1872, zrekonstruovaný 1935. most dálnice Panevėžys - Šiauliai
Additional Hints
(Decrypt)
Ra: raq Yg: tnynf