GC3J206 De Bergsche Maas (Traditional Cache) in Noord-Brabant, Netherlands created by Mar.Co

This cache has been archived.

GeoGuy: Je cache is door mij gearchiveerd in verband met het te lang op disabled staan.

Mocht de cache, of onderhoud van de cache, aan je aandacht ontsnapt zijn, en je de cache alsnog weer nieuw leven wilt inblazen, dan graag even een berichtje via email.
Als de cache binnen 3 maanden hersteld of herplaatst is, wil ik de cache wel terughalen uit het archief, mits deze aan de dan geldende voorwaarden voldoet.

GC3J206 ▼

A cache by Mar.Co Message this owner

Hidden : 5/8/2012

Difficulty:

Terrain:

Size: Size: micro (micro)

Join now to view geocache location details. It's free!

Watch

How Geocaching Works

Please note Use of geocaching.com services is subject to the terms and conditions in our disclaimer.

Geocache Description:

De Bergsche Maas

De Bergsche Maas is een gegraven rivier in Noord-Brabant, die sinds 1904 de Maas vanaf Well in westelijke richting voortzet. Voorbij Geertruidenberg, het stadje waaraan de Bergsche Maas zijn naam ontleent, vormt de Amer zijn (natuurlijke) voortzetting. De Bergsche Maas vormt de zuidelijke begrenzing van het Land van Heusden en Altena. De lengte is 29 km. De Bergsche Maas, die het historische Land van Heusden in tweeën deelde, werd gedeeltelijk door een nog oudere Maasbedding gegraven (tot 1273), waarvan tegenwoordig het parallel lopende Oude Maasje nog rest. Twee dorpen, Gansoijen en Hagoort, moesten voor de aanleg van de Bergsche Maas wijken. Ten westen van het stadje Heusden begint het Heusdensch Kanaal, dat de verbinding vormt met de Afgedamde Maas. Vanuit het zuiden stroomt bij Geertruidenberg de Donge in de Bergsche Maas. De Bergsche Maas wordt bij Raamsdonksveer (Brug bij Keizersveer) en Heusden (Brug bij Heusden) overbrugd. Bij Dussen, Drongelen, en Herpt zijn pontveren.

Historie
In Romeinse en Middeleeuwse tijden stroomde de Maas langs Heusden richting Dordrecht, waar het in verbinding stond met de huidige Oude Maas en Binnenbedijkte Maas. Rond het jaar 500 ontstond een noordelijke aftakking, Rivel genaamd, die richting de Alm stroomde. Dit was aanvankelijk een relatief onbeduidende stroom, maar vanaf het jaar 1135 is de Rivel meer water aan de Maas gaan onttrekken. Hierdoor werd de Alm een belangrijke zijtak van de Maas. Deze kwam ter hoogte van de huidige Biesbosch samen met de Romeins-Middeleeuwse Maas. Uiteindelijk vond later in de Middeleeuwen bij Giessen een dijkdoorbraak plaats, waarbij het water in noordelijke richting is gaan stromen, om bij Woudrichem uit te monden in de Waal/Merwede. Sindsdien hebben zowel de oorspronkelijke loop (waarvan tegenwoordig nog enkele Oude Maasjes resteren, niet te verwarren met de westelijke Oude Maas) als de latere loop (de huidige Alm) hun belang langzaam verloren. Uiteindelijk zijn deze riviertakken afgedamd in het kader van de omdijkingen van de Grote Waard: de Romeins-Middeleeuwse Maas in 1273 en de Alm in 1275. Vervolgens zijn deze voormalige Maasstromen grotendeels verdwenen of verland, terwijl restanten tegenwoordig slechts herkenbaar zijn als brede sloten in het landschap. Het nieuwe tracé stond voortaan bekend als de Andelsche- of Nieuwe Maas (niet te verwarren met de Nieuwe Maas bij Rotterdam). Vele eeuwen lang bleef deze situatie ongewijzigd, totdat de toenemende wateroverlast van de 'Nieuwe' Maas niet langer tolerabel was. Het probleem was namelijk dat de Merwede nu het water van twee grote rivieren (Rijn en Maas) moest herbergen. Daarnaast stond het water in de Waal meestal hoger dan in de Maas, waardoor het water in de Maas werd opgestuwd. Bovendien werd na de Sint-Elizabethsvloed (1421) een groot deel van het Merwedewater tussen Dordrecht en Werkendam afgestaan aan een fijnmazig netwerk van rivierarmen, kreken en killen (de huidigeBiesbosch), die gemakkelijk konden 'verstoppen' in tijden van hoge rivierafvoeren. Als gevolg hiervan zijn er in de 19de eeuw plannen gemaakt om de Merwede/Waal/Rijn geheel te scheiden van de Maas. Hierop werd in 1883 bij wet, de Maasmondwet, besloten tot het graven van de Bergsche Maas

Maasmondwet
Begin 1883 was de Wet tot de verlegging van de Maasmonding van kracht geworden. Vijf jaar later, in april 1888, begonnen de werkzaamheden onder leiding van Rijkswaterstaat. Als eerste werd het graven van de Bergse Maasaangepakt. Aanvankelijk was gekozen om bij het graven de bedding van het Oude Maasje te volgen, dus in feite de oorspronkelijke loop van de rivier. Maar daar kwamen grondeigenaren en pachters tegen in opstand. Zij zagen zich namelijk afgesloten van hun goede hooilanden. Hun protesten kregen gehoor en men besloot tot een ander tracé. Tussen Hagoort en Keizersveer loopt de Bergse Maas daarom nu meer noordwaarts langs de bandijk van het Land van Altena. Bijkomend voordeel was dat het Oude Maasje op deze manier dienst kon blijven doen voor de afwatering van de Langstraat en voor de scheepvaart van en naar de Langstraatse havens, zoals Waalwijk en Capelle.

Techniek en mensen
Het graafwerk aan de Bergse Maas was verdeeld in zeven riviervakken en duurde uiteindelijk van 1888 tot 1894. De meest moderne technieken werden gebruikt: naast de traditionele 'natte' stoombaggermolens en zandzuigers werd op grote schaal de grondgraafmachine of "excavateur" ingezet. Vijf excavateurs verrichtten in het riviervak Heleind-Dongemond meer dan 90% van het graafwerk. Zo'n excavateur was op een wagen gemonteerd die langs een spoor verplaatst kon worden. Aan een schuin geplaatste, eindeloze ketting waren emmervormige bakken bevestigd die langs een talud werden gevoerd. De opgeschepte grond werd op die manier op wagens afgevoerd. Van de ruim 16 miljoen m3 grond die voor de riviervakken en de afwaterings- en zijkanalen werd afgegraven, kwam 10 miljoen (65%) voor rekening van de 'droge' graafmachines. De rol van de traditionele polderwerker met schop, paard en kruiwagen bij het grondtransport werd steeds kleiner door de inzet van smalspoor, kiepkarren en zandperszuigers. Voor de arbeiders waren het lange werkdagen (16 uren van huis weg was toen normaal). Het was zwaar werk tegen een karig loon. Men verdiende slechts 1 gulden per dag, waarvan ook nog 1 cent werd ingehouden voor een soort ziekenfondspremie.

De Amer en bijkomende werken
Het volgende stadium was de normalisering van de Amer. Door het aanleggen van strekdammen en het uitbaggeren van ondiepten kon de eb- en vloedstroom zo geleid worden, dat de riviermond op natuurlijke wijze op diepte werd gehouden. De scheepvaartverbinding van de Maas met de Waal bleef gehandhaafd door de bouw van een sluis in deAfgedamde Maas te Andel, terwijl in 1894 ook het Heusdense Kanaal werd verbreed en uitgediept. Bijkomende werken waren de aanpassing van de infrastructuur in het gebied: aanleg van nieuw bemalingssystemen (zoals het Waalwijkse stoomgemaal), bouw van wegen en bruggen en het in de vaart brengen van een aantal kabelponten over de Bergse Maas. Deze veerponten zouden gratis zijn (en dat zijn ze nog steeds, ondanks juridische pogingen van de rijksoverheid om daar een eind aan te maken). Voor de aanleg van de Bergse Maas moesten twee dorpen, Gansoijen en Hagoort, verdwijnen. Als laatste werk werden in 1903 de Heerewaardense overlaten bij de Waal gesloten. Het slotakkoord was de afsluiting van de Maas bij Andel en de opening van de nieuwe rivier bij Heusden in 1904. Koningin Wilhelmina onthulde bij die gelegenheid in augustus een gedenksteen in Andel.

Let op: Als u bang bent voor koeien (of ander loslopend vee), kunt u deze cache wellicht beter links laten liggen!

Denk bij het bezoeken van de caches aan de rust van de bewoners en ruim zoals een goede cacher zich gedraagt eventueel zwerfvuil op.