Yıllarca ilgi bekledikten sonra son yıllarda yapılan kazı çalışmalarıyla ortaya çıkarılan ve 2010’da arkeopark ilan eden Küçükyalı’daki antik kalıntılar, 8000 yıllık kentin modern ve antik yüzlerini bir araya getiriyor. Küçükyalı’daki kalıntılar yıllar boyunca ne olduğu bilinmeden, keşfedilip ortaya çıkarılacağı günü bekledi. 1995’te Semavi Eyice’nin ilk araştırmalarından sonra kalıntıların bulunduğu bölgede 2001 yılından itibaren İtalyan ve Türk araştırmacılar tarafından koruma ve kazı çalışmaları başlatıldı. Daha sonraki yıllarda devam eden arkeolojik çalışmalarla antik yapının bazı kısımları gün ışığına çıkarıldı ve yapının geçmişiyle ilgili önemli bulgular elde edildi. Küçükyalı Arkeopark’ta şu an, bir ziyaretçi gözüyle en dikkat çeken yapı kompleksin içinde yer alan muntazaman korunmuş sarnıç. Sarnıcın, yapıldığında toprak üstünde bulunan küçük kubbelerden oluşan çatısı yüzyılların yıpratıcı etkilerine dayanamamış ve zamanla yok olmuş. Ancak kubbeleri destekleyen kemerler bugün hala görülebiliyor.
Yıllarca mağara sanıldı
Keşfedilmeyi ve koruma altına alınmayı beklediği uzun yıllar boyunca halk arasında “mağara” olarak nitelenen sarnıcın toprak seviyesinin altında devam eden kısmında ise neredeyse hiç zarar görmemiş, oldukça etkileyici bir kubbe yer alıyor. Kubbenin altında sarnıca su taşıyan geniş su kanalını görmek mümkün. Yapılan araştırmalar bir insanın yürüyerek rahatlıkla geçebileceği boyutta olan kanalın Maltepe’nin yüksek kesimlerine kadar uzandığını ortaya koymuş. Sarnıcın duvarları, yer yer hala görülebilen pembe renkli bir sıvayla kaplı. Bu sıvanın en önemli özelliği ise su geçirmemesi ve dolayısıyla sarnıcın içindeki suyu koruyabilmesi.
Kalabalık bir antik topluluk
Yapılan araştırma ve hesaplamalar M.S. 9. Yüzyıl’da yapılan sarnıcın 2700 metreküp su depolayabildiğini ortaya koymuş ki uzmanlar antik dünya standartlarına göre bunun oldukça kalabalık bir insan topluluğunun ihtiyacını karşılayacak kadar yüksek bir rakam olduğu görüşünde. Bu da demek oluyor ki antik kalıntılar hala ayaktayken çok sayıda insana ev sahipliği yapıyordu. Sarnıcın sağlam kalan kubbesinin üstünde ise kilise olduğu belirtilen bir yapı yükseliyormuş. Araştırmalarda kilisenin seramik parçaları, yeşil Selanik mermeri parçaları kullanılarak yapılmış yer döşemesi ortaya çıkarılmış. İşçiliği ve kullanılan parçalar döşemenin M.S 12. Yüzyıl’a tarihlenmesini sağlamış.
Daha sonra yapılan sondaj çalışmalarında kilisenin güney kenarına eklenmiş bir bölme günışığına çıkarılmış. Ancak bu kısım geçmişte yağmalandığı için fazla buluntuya ulaşılamamış. Ancak bu kısmın kutsal emanet bölmesi olduğu görüşler var.
Eserler sergilenecek
Yıllardır süren kazılarda, zamanın yaşam tarzına ve alışkanlıklarına ilişkin çok önemli eşyalara da rastlanmış. Bunlardan en dikkat çekici olanları Bizanslıların kendine özgü sırlı seramiklerinden yapılan çanak vs. benzeri eşyalar, mühürler, kandiller, sikkeler ve yiyecek kalıntıları... Kazılarda ortaya çıkarılan söz konusu bulgularla mermer kornişler, mozaik parçaları, mermer kabartmalar yakında Küçükyalı Arkeopark’ta kurulacak bölümde sergilenecek.
Bryas Sarayı mı, Satyros Kilisesi mi?
Küçükyalı Arkeopark’ta kalıntıların hangi antik yapının kalıntıları olduğuna dair geçmişte önemli akademik tartışmalar vardı. O zamanki tartışmalarda kalıntıların Briyas Sarayı’na ait olduğuna ilişkin görüşler ağırlıktaydı. Fakat sonraki yıllarda yapılan araştırmalarda saray yapısının ek binalarının bulunmayışı, kilisenin alanın ortasına inşa edilmiş olması gibi veriler kalıntıların Satyros Manastırı’na ait olduğu görüşünün ağırlık kazanmasını sağlamış. Şu an Bryas Sarayı’nın Küçükyalı’nın daha batısında toprak altında olduğu sanılıyor. İgnatius’un mezarı Küçükyalı’da yapılan kazılar sırasında yapı kompleksinin içinde bir mezar odası bulundu. Yapılan kaynak taramaları sonucunda mezarın İmparator I. Mikhael’in oğlu İgnatius’a ait olduğuna dair çizimler bulundu. Vatikan arşivindeki 11. Yüzyıl’a ait tasvirde 877’de ölen İgnatius’un Küçükyalı’ya getirilip mezara nakledilmesi anlatılıyor. O tarihlerde ayakta olan etkileyici anıt yapı söz konusu tasvirde görülebiliyor.
Neden arkeopark?
Küçükyalı’daki alanda uygulanan projenin öncelikli amaçlarından biri bölgedeki tarihi anıtın korunması. Proje ilerledikçe kalıntıların yer aldığı alanın çevresi ağaçlarla çevrelenecek. Böylece kalıntılar, şehirle bütünleşecek ve İstanbul için çok daha değerli bir sosyal-kültürel mekana dönüştürülecek.
ARKEOPARK NE KAZANDIRACAK?
-Arkeolojik alan koruma altına alınarak zarar görmesi ve yok olmasının önüne geçilecek.
-Kentin ve bölgenin tarihine ışık tutulacak.
-Arkeoparkta rehberli turlar ve sanatsal etkinlikler düzenlenecek.
-Alan bölgenin gelişmesine ve zenginleşmesine katkıda bulunacak.
-Sürdürülebilir bir planlama modeliyle kültürel mirasın korunması ve gelişmenin birbiriyle çelişmeden yan yana var olabilecekleri gösterilecek.
Geocaching oynarken herkes kendi riskini alır.
Geocache'i ararken meraklı bakışların üzerinizde olmadığına emin olun! Soğukkanlı görünmeye çalışın!
Geocache'i tespit ettikten sonra, alırken dikkat çekmemek için ayakkabı bağlama, telefonla konuşma, kedi-köpek sevme vs. gibi numaralar yapabilirsiniz.