Credits: Katalog obiektów geoturystycznych w Polsce, Ministerstwo Środowiska // F.Press, R.Siever: Allgemeine Geologie (book) // Nicolaus Copernicus University in Toruń: prof. dr hab. Wojciech Wysota
[PL]
Słowo drumlin pochodzi od irlandzkiego droimnín, "niewielki grzbiet". Drumliny są wydłużonymi, na ogół niskimi pagórkami pochodzenia glacjalnego. Powstały pod aktywnym lądolodem w wyniku jego przesuwania się. Z reguły zbudowane są z okrywy gliniastej na wierzchu i różnego typu osadów wewnątrz. Są to zazwyczaj gliny polodowcowe i osady fluwioglacjalne, niekiedy także materiał podłoża odkłuty lub wycisnięty przez lodowiec. Drumliny występują grupowo, w ilości od kilkudziesięciu do nawet ponad tysiąca form ułożonych równolegle lub wachlarzowato do siebie. W Polsce rozpoznanych i opisanych dotąd jest zaledwie pięć pól drumlinowych.
Drumlin fields in autumn / photo & background photo: Hanbei
Drumliny regionu, w którym się znalazłeś - na Koziarskim Polu Drumlinowym - położone są w łukowato wygiętej rynnie glacjalnej. Koziarski Zespół Drumlinowi liczy 138 form. Są to przeważnie wąskie i długie wały o nierównej linii grzbietowej lub krótkie owalne pagórki. Dominują tu formy o długości 50-100 m, szerokości 25-50 m oraz wysokości 2-5 m. Najlepiej wykształcone formy występują w zewnętrznej i proksymalnej, północno-zachodniej części zespołu drumlinowego. Pod względem budowy wewnętrznej drumliny koziarskie reprezentują charakterystyczne dla wschodniodobrzyńskiego obszaru drumlinowego formy z rdzeniem zbudowanym z osadów glacjofluwialnych oraz jednego, a miejscami dwóch poziomów glin morenowych. Do takich form należy drumlin w Świerczynkach.
Drumlin`s wall: the arrow shows one of your tasks (details photo below)
Ściana drumlinu: strzałka wskazuje jedno z zadań (szczegółowe zdjęcie poniżej) / photo: Hanbei
Odkryta ściana drumlinu w Świerczynkach ukazuje jego wnętrze i pozwala zapoznać się z jego skomplikowaną budową geologiczną. Miejsce to jest prawdziwą maszyną czasu, przenoszącą odwiedzającego w przeszłość. Witamy w plejstocenie, pierwszej epoce czwartorzędu, będącego najmłodszym okresem ery kenozoicznej. Wyobraź sobie, że nad twoją głową znajduje się gruba na blisko 2,5 km powłoka lądolodu skandynawskiego.
W ścianie można wyróżnić nieprawdopodobnie dużą ilość warstw tzw. pakietów osadowych. Z geologicznego punktu widzenia profil drumlinu zaczyna pakiet złożony z warstw piasków średnio- i drobnoziarnistych ze strukturami warstwowania przekątnego rynnowego i riplemarkowego. Interpretowany jest on jako zdeponowany w obrębie płaskodennych koryt rzek roztokowych w środowisku proglacjalnym. Powyżej zalegają ławice żwirów i żwirów piaszczystych, niekiedy warstwowanych poziomo, które prawdopodobnie zdeponowane zostały z wysokoenergetycznych przepływów subglacjalnych wód roztopowych. Ponad nimi widoczna jest glina morenowa o miąższości do 2 m, z soczewkami piasku średnio i gruboziarnistego. Glina ta powstała w następstwie procesów subglacjalnej deformacji oraz depozycji z odłożenia i wytopienia. Kolejny pakiet stanowią warstwy masywnych żwirów o zwartym szkielecie ziarnowym oraz piasków grubo i średnioziarnistych o płaskim i rynnowym warstwowaniu. Osady te akumulowane były w żwirowo- i płaskodennych korytach rzek roztokowych w warunkach przepływów wysokoenergetycznych. Na nich zalega glina morenowa o miąższości 120 cm. Jest to osad zdeponowany w podobnych warunkach jak glina niżej leżąca. Powyżej występuje kilka pakietów osadów o różnych cechach litofacjalnych. Jest to masywna glina z dużymi głazami przykryta przez piaszczyste osady masywne, warstwowane poziomo ze strukturami pogrążowymi. Te z kolei przykrywa glina masywna silnie ilasta, powyżej której zalegają piaski o warstwowaniu przekątnym rynnowym i laminacji riplemarkowej oraz mułki o laminacji poziomej. Osady te tworzyły się w następstwie gruboziarnistych i drobnoziarnistych subglacjalnych spływów grawitacyjnych, depozycji prądowej i sedymentacji zawiesinowej w płytkim efemerycznym zbiorniku. Wszystkie te osady przykrywa do 1,5 m miąższości warstwa gliny morenowej.
What is the colour of this - middle - band? / Jakiego koloru jest środkowa warstwa tego osadu / photo: Hanbei
Odpowiedzi proszę wysyłać na adres mailowy: earthcaches at hotmail de (między dwoma ostatnimi słowami jest naturalnie kropka). Nie trzeba czekać na odpowiedź, można od razu logować. Jeśli odpowiedź będzie niepoprawna, zgłoszę się sam. Pamiętajcie proszę, że logi bez podesłanych odpowiedzi będą kasowane.
ZADANIA:
- Pod koordynatami earthcachea stoisz przed mniejszym lecz z geologicznego punktu widzenia bardziej interesującym odsłonięciu drumlinu. Jak szerokie jest to odsłonięcie (m)
- Dotknij ściany drumlinu. Jaką konsystencję ma glina morenowa: czy jest miękka i tłusta jak potocznie znana ci glina?
- Jakiego koloru i jakiej szerokości jest warstwa iłu, którą wskazują strzałki na zdjęciu (cm)
- Dlaczego żwiry i drobne kamienie są widoczne głównie w dolnej części ściany?
- Zadanie opcjonalne: uczcij odwiedziny w czwartorzędzie pamiątkowym zdjęciem ;)
[DE]
Drumlins - von irisch droimnín: kleiner Rücken - sind längliche Hügel von tropfenförmigem Grundriss, deren Längsachse in der Eisbewegungsrichtung eines - eiszeitlichen - Gletschers liegt. Sie können mehrere 100 bis mehrere 1000 m lang sein, wobei ihre Höhe im Einzelfall durchaus über 40 m betragen kann. Die in Europa anzutreffenden Formationen sind meistens 50-100 m lang, 25-50 m breit und ca. 2-5 m hoch. Diese stromlinienförmigen Körper wurden unter einem sich aktiv bewegenden Gletscher geformt. Sie sind Bestandteil der Grundmoränenlandschaft. Drumlins treten häufig als Gruppen in Fächerform oder gestaffelt auf.
Im Zehrgebiet eines Gletschers wird das meiste Material abgelagert, nicht abgetragen. Aus dem Lockersediment wird in der Regel Geschiebemergel gebildet, der wiederum mithilfe des enormen Eisdrucks verformbar wird. Das Helmholtzsche Gesetz besagt, die Grenzfläche zwischen dem Gletscher und seinem verformbaren Untergrund sei wellenförmig. Das Grundmoränenmaterial - so die wissenschaftliche Annahme - ist ein plastisches Gemisch aus Wasser und Sedimenten. Wenn der Gletscher jetzt auf einen Felsbrocken oder eine Steigung trifft, kann die Grundmoräne unter dem aufgebauten Druck Wasser abgeben. Dies verfästigt die subglazialen Sedimente und bildet jene harten Ablagerungsschichten, die man bei diesem Earthcache in der Wand des Drumlins bewundern kann. Man nimmt an, in anderen Fällen werden vorhandene Erhebungen und Sedimente, wie ältere tertiäre Sande oder bereits vorhandene Moränen früherer Gletscherphasen, durch einen späteren Gletscher im wahrsten Sinne des Wortes über-fahren. In beiden Fällen erhalten Drumlins ihre stromlinienförmige Gestalt durch die Bewegung des Eisschildes oder Gletschers.
Da ein Drumlin selten auf natürliche Art "geöffnet" wird - höchstens durch eine rasche Erosion seiner steileren Flanke - bietet der Drumlin in Świerczynki beste Voraussetzungen fürs Betrachten seiner inneren, komplizierten Aufbauform.
Drumlins der Region, in der du dich grade befindest - Drumlinfeld Koziarskie - liegen in einer bogenartigen glazialen Rinne. Die ganze Gruppe besteht aus 138 Formationen. Es sind meistens schmale, in die Länge gezogenen Wälle mit einer wellenförmigen Scheide oder aber ovale Hügel. Überwiegend dominieren hier Drumlins mit einer Länge von 50-100 m, 25-50 m Breite und einer Höhe von 2-5 m. Die am besten ausgebildeten Formen befinden sich in der äußeren, nordwestlichen Ecke des Drumlinfeldes.
Alle Antworten bitte an "earthcaches at hotmail de" senden (zwischen den zwei letzten Worten ist selbstverständlich ein Punkt). Ihr dürft direkt loggen, ohne meine Antwort abzuwarten. Sollten eure Antworten falsch sein, melde ich mich. Bitte denkt dran: Log-Einträge ohne die abgesandte richtige Antwort-E-Mail werden gelöscht.
AUFGABEN:
- An den Koordinaten befindest du dich vor der kleineren der beiden, jedoch geologisch interessanteren Drumlinwand. Wie breit ist diese Schneise (m)?
- Berühre die Wand an mehreren Stellen. Welche Konsistenz hat der Moränenlehm? Ist er etwa weich und fettig, wie das am meisten anzutreffende Lehm auch?
- Welche Farbe hat das mittlere tonig-schluffige Band, das auf dem Bild zusehen ist - und - wie breit ist es (cm)?
- Warum kommen die Schichten mit einer gröberen Korngröße, gar kleinen Steinen erst im unteren Teil der Wand vor?
- Optional: Sollte nicht der Ausflug ins Quartär mit einem guten Bild verewigt werden? ;)
[EN] - Yuriko translates my earthcaches into English. You can ask her for help too ;) Yuriko, big thanks for your perfect support ;)
Drumlins (from the Irish word droimnín, meaning "little ridge"), are glacial landforms in the form of low elongated mounds. They were moulded under the ice sheet as an effect of its movement. Usually they consist of a clay coat on the outside and various types of sediments (including glacial clay, fluvioglacial sediments and soil squeezed by the ice sheet) inside. Drumlins are usually arranged in groups of several dozen up to over a thousand and are distributed parallely or in the shape of a fan. In Poland there are only five known and described drumlin fields.
In the region you are currently visiting (the Koziarskie Drumlin Field) the 138 drumlins are located in a crescent-shaped tunnel valley. Most of them are either long and narrow hills with uneven ridges or short oval-shaped hills. The majority of the hills are about 50-100 meters long, 25-50 meters wide and 2-5 meters high. The most distinct forms are located in the outer and proximal (north-western) part of the drumlin field. The drumlins of this region show some traits typical of the Wschodniodobrzynski drumlin region, i.e. a core made of glaciofluvial sediments and one or two layers of morraine clay. The Drumlin in Swierczynki also shows these traits.
The exposed wall of the Drumlin in Swierczynki shows its complex geological structure. This place is a true time machine, which takes us back to the past. Welcome to Pleistocene, the first geologic epoch of the Quaternary Period (the most recent period of the Cenozoic Era). Imagine that there is a 2.5 kilometers thick ice sheet (the Scandinavian glacier) over your head. There is an incredible number of layers (the so-called sediment packages) distinguishable in the wall of the drumlin. They are all covered by a layer of morraine clay.
Please answer the following questions and send the answers to: earthcaches at hotmail dot de. There is no need to wait for my reply, feel free to log immediately after. If the answers are incorrect, I will let you know. Please bear in mind that logs posted by persons who hadn't sent in the answers will be deleted.
TASKS:
- The coordinates brought you to a smaller but more interesting (from the geological point of view) part of the exposed drumlin wall. Measure the width of this part of the wall (in meters).
-
Touch the wall of the drumlin. Do you find morraine clay to be soft and greasy like common clay?
-
What is the colour and width of the claystone layer indicated in the picture by arrows? (In centimeters)
-
Why are the gravels and smaller stones located mainly in the lower part of the wall?
- Optional task: a picture in the Quaternary Period, that`s a good idea, isn`t it? ;)
Earthcaches are cool, just think and cache them ;))
