[BCE 2013] Watersnoodramp 1953 Raamsdonksveer Multi-Cache

Deze geocache neemt u mee met de tocht van het water.
De nadruk ligt op het vertellen van het verhaal over de Watersnoodramp van '53 en de gevolgen voor de inwoners van Raamsdonksveer.

De wandeling loopt via verharde wegen.

Let op! De cache is te vinden van di- t/m zondag van 10 uur tot 22 uur

In 2013 is het 60 jaar geleden dat Zuidwest Nederland werd opgeschrikt door een catastrofale watersnoodramp. Hij voltrok zich in de nacht van 31 januari op 1 februari 1953. Springtij en een noordwesterstorm stuwden het water in de trechtervormige Noordzee op tot recordhoogte. Het was de hoogste waterstand ooit gemeten sinds de metingen regelmatig gedaan werden, te weten tussen de 50 en 70 cm hoger dan de hoogste stand gemeten in 1894. Nederland stond voor 7,8% onder water.

Op veel plaatsen braken de dijken door en binnen een mum van tijd stonden grote delen van Zeeland, Noord Brabant en Zuid-Holland onder water. Meer dan 1800 mensen kwamen om en ruim 100.000 inwoners verloren huis en haard en konden soms pas een jaar later terugkeren naar huis.

4500 gebouwen werden verwoest. Hiernaast verdronken er nog 20.000 koeien, 2.000 paarden, 12.000 varkens, 3.000 schapen en geiten en tienduizenden kippen, ganzen, konijnen, honden, katten en bijenvolken.

De ramp ging helaas ook aan Raamsdonksveer niet voorbij, maar zette op 1 februari 1953 bijna 85% van het dorp Raamsdonksveer onder water. (Van de 1495 woningen in de voormalige gemeente Raamsdonk stonden er 1100 enige tijd onder water)

In dit dorp zijn 12 huizen totaal verwoest, 40 zwaar beschadigd en 800 woningen hadden storm en waterschade. Het water bereikte in Raamsdonksveer een hoogte van 10 cm tot 2.60 meter. Gelukkig is er in ons dorp niemand verdronken.

Als je aan een Nederlander in het algemeen vraagt waar de watersnoodramp heeft plaatsgevonden zal het antwoord meestal zijn: in Zeeland. Daar vielen de meeste slachtoffers. Maar in West-Brabant was de ravage ook enorm en er verdronken meer dan 250 mensen. Raamsdonksveer lag in het randgebied van De Ramp. De journalisten verzonden vanuit deze plaats de eerste foto’s naar de dag-en weekbladen.

Met dank aan Mw J. Lock voor het ter beschikking stellen en mogen gebruiken van haar documentatie. En dank aan stichting Veers erfgoed Raamsdonksveer voor de foto.

Parkeren kunt u op bovenstaande coördinaten of op N 51 41.532  E 004 51.655

Let gedurende de tocht ten alle tijde op het verkeer!!

Hier begint de tocht van het water.

Loopt u mee via tussenpunt N 51 41.642  E 004 51.729 vlak langs het water van rivier de Donge naar het hoger gelegen deel van de kade op N 51 41.673  E 004 51.785 waar op die bewuste dag al veel te vroeg in de avond water over de kade liep waardoor bewoners gealarmeerd werden dat als het water nu al zo hoog stond, ze nog veel water gingen krijgen. Loop vervolgens verder naar de iets lager gelegen straat.

Welk beroep werd hier vroeger uitgeoefend?
Vermenigvuldig de waarde van de letters met elkaar die 3x voorkomen. Dit is antwoord A

Er woedde die dag een zeer zware en langdurige storm met regen en hagel. Voor de inwoners van de laaggelegen gedeeltes was het niet ongebruikelijk dat af en toe de straten en polders onderliepen. Zij waren hier aan gewend en hadden standaard zandzakken op voorraad. Ook het “krammen” (barricaderen van steegjes en deuren met zandzakken en vloedplanken die zij tussen de sleuven van de huizen in konden schuiven) was niet ongewoon. De huisraad werd deze bewuste dag door diverse gezinnen naar de eerste verdieping gesjouwd.

Loop nu verder naar N 51 41.659  E 004 51.985

De net opgeleverde huizenblokken waar u nu op kijkt waren ten tijde van de watersnood nog onbewoond. Het water kwam 210.5 cm hoog zoals te zien is op onderstaande foto.

Ga van hieruit verder naar N 51 41.666  E 004 52.170

Hoe heet de basisschool die hier staat?
De waarde van de 2e letter is antwoord B
De waarde van de 6e letter is antwoord C
De waarde van de 11e letter is antwoord D

Het eerste wat moest gebeuren na de hoge waterstand in het dorp was het redden en evacueren van slachtoffers die geïsoleerd  zaten en het vinden van onderdak voor zoveel mensen en vee. Dit werd gedaan door de militairen die in Geertruidenberg en Raamsdonksveer gelegerd waren. Zij moesten dit doen in het pikkedonker omdat door de storm de straatverlichting was uitgevallen. Zij arriveerden om 03:00 uur.

In de vroege ochtend van die zondagmorgen, toen het licht werd, kwam het reddings- en evacuatiewerk pas goed op gang. Een van de opvangplaatsen waar meerdere mensen ondergebracht konden worden, waren scholen. Niet deze school, want in dit lage deel stond 216,1 cm water. Het rode kruis arriveerde al dezelfde ochtend en regelde de ontvangst en het plaatsen van evacués en het vervoer van zieken.

Ga van hieruit via het hoger gelegen deel naar N 51 41.622  E 004 52.045 Een nostalgisch straatje wat u zal brengen naar onderstaande foto.

Al gauw kon de brandweer, geholpen door collega’s uit België en Italië weer veel kelders watervrij maken. Militairen van de K.M.A. uit Breda en andere militairen uit het hele land hielpen mee met de dijken verzwaren en gaten dichten. Zij werden geholpen door militairen uit België, Frankrijk, Amerika en Noorwegen en door vele studenten uit het hele land.

Het tweede gedeelte van de reddingsactie bestond uit het plaatsen van pompinstallaties om de polders leeg te pompen en het opruimen van kadavers.

Er werd een landelijke inzamelingsactie gehouden met onderstaande foto.

Ga naar het coördinaat van deze foto, genomen op  N 51 41.632  E 004 51.916 Dit is tevens de locatie van waaruit journalisten de eerste foto’s de wereld over stuurden en de eerste plaats waar bewoners door amfibievoertuigen (de DUKW’s) geëvacueerd werden. DUKW staat voor Detroit United Keith Works.

Het laatste huis aan de linkerkant is ook te zien op de eerste foto van deze tocht. De 2 linkse huizenblokken op deze foto zijn in 2010 gesloopt en hebben plaats gemaakt voor nieuwbouw. Het water rechts klotst net niet over de dijk wat betekent dat het dus ongeveer 1,5 meter hoog staat. De straat waar u nu bent heette voorheen, hoe ironisch, de Waterstraat.

De landelijke inzamelingsactie hield het volgende in: Men vroeg van elk gezin een uur salaris om de slachtoffers te helpen. De collecte bracht 28 miljoen gulden op. Hiernaast kwam er een radio actie “beurzen open-dijken dicht”  Deze bracht 5,5 miljoen gulden op en er was ook nog een speciaal fonds opgericht waar particulieren en bedrijven geld in konden storten. Dit bracht nog eens 41 miljoen gulden op.

Er kwam hulp in de vorm van kleding, schoenen en linnengoed. Na 3 dagen was er al een overvloed aan kleren zodat de pakhuizen uitpuilden. Er was voldoende voor 8 miljoen mensen terwijl er in het rampgebied 570.000 mensen woonden.

Naast sokken, onder- en bovenkleding, dekens enz. kwamen er ook wat vreemdere goederen binnen zoals galakostuums, baljurken en witte schoenen, badpakken en skischoenen. Griekenland zond 2000 linker laarzen, Portugal zond een gigantische hoeveelheid port. Er kwam een zending biggen en van de Paus kreeg men een grote lading sinaasappels die per opbod geveild zijn. Frankrijk stuurde wijn en cognac wat ook per opbod werd verkocht.

Pannensets werden verloot omdat er niet genoeg sets waren voor alle getroffenen. De ene kreeg de melkkoker, de ander de braadpan. Er waren kamerplanten waar mensen soms meerdere keren voor in de rij gingen staan. Maar ook bankstellen waren voor het uitzoeken, dat hadden de meesten nog nooit in huis gehad.

Het derde gedeelte bestond uit de lange termijn hulp. Het verdelen van de geschenkwoningen uit Noorwegen, Zweden, Finland, Denemarken en Oostenrijk, het uitdelen van gereedschapskisten en tuingereedschap en het opruimen van de achtergebleven modder in de getroffen huizen.

Op de locatie waar u nu nog staat, op huisnr. 17 stond de Noorse watersnoodwoning.

In 2010 heeft het Nederlands Openluchtmuseum deze watersnoodwoning aangeboden gekregen. Deze watersnoodwoning is na de Watersnoodramp van 1953 door Noorwegen aan Nederland geschonken. Het Openluchtmuseum in Arnhem wil deze watersnoodwoning in het museum herbouwen. De woning kan dan voor publiek geopend worden, voorzien van educatie rondom water, watersnood en (internationale) solidariteit. De opening van deze woning staat gepland voor april 2014.

Nu gaan we naar het laatste gedeelte  N 51 41.575  E 004 51.692

Hier ziet u een dubbele Zweedse geschenkwoning en iets verderop staan nog 3 Zweedse bungalows.

Bij het laatste huis was de waterstand 198,5 cm.

Het water in de gemeente zakte al binnen enkele dagen waarna de grote opruiming en de wederopbouw kon beginnen. Vele land- en bouwgronden waren door het zoute water nog geruime tijd onbruikbaar. Het wegendek wat voorheen goed was, had verschillende gaten en hele gedeeltes van straten waren weggespoeld.

Van al deze ellende zijn alleen de geschenkwoningen nog stille getuigen.

De cache ligt op N 51 41.(E+F)(C-D) E 004 51.B(A-C)

Deze cache is neergelegd met toestemming van het college vanburgemeester en wethouders van de gemeente Geertruidenberg.

Denk bij het bezoeken van de caches aan de rust van de bewoners en ruim zoals een goede cacher zich gedraagt eventueel zwerfvuil op.