PL
Przez wiele milionów lat w krajobrazie Gór i Pogórza Kaczawskiego groźnie wyróżniały się potężne wulkany z ogromem ognia, gazów i dymów. Z ich kraterów wydobywała się gorąca i rozpalona do czerwoności lawa a w powietrze wyrzucane były bomby i popioły. Zjawiska wulkaniczne zachodziły tu zarówno na lądzie jak i na dnie mórz, które w dawnych czasach pokrywały ten region.
Na fazy ich aktywności wpływały najważniejsze ruchy górotwórcze w tej części świata. Świadczą o tym różnowiekowe skały pochodzenia wulkanicznego budujące często najwyższe kulminacje tego obszaru. Są to: diabazy, porfiroidy, keratofiry, porfiry (ryolity kwarcowe), tufy porfirowe, melafiry oraz najmłodsze z nich bazalty, bazanity i nefelinity. Z najstarszym wulkanizmem związane są zieleńce – skały przeobrażone z dawnych law bazaltowych, budujące dużą część Gór Kaczawskich.
Przyczyną ich powstania były również silne ruchy górotwórcze, zwane alpejskimi. W tym czasie, w trzeciorzędzie tworzyły się Alpy i Karpaty. Sudety wraz z Pogórzem Kaczawskim, zbudowane ze starszych skał, zachowywały się jak wielki sztywny blok. Jednak naprężenia w niedalekich Karpatach doprowadziły do połamania go na mniejsze części wzdłuż uskoków - głębokich pęknięć skorupy ziemskiej. W ich właśnie strefie na powierzchnię wydobywały się wielkie masy płynnej lawy bazaltowej.
Ostatnie wulkany w tym rejonie wygasły najwyżej kilka milionów lat temu. Biorąc pod uwagę wiek powstania Ziemi (około 4—5 mld lat) stało się to zupełnie niedawno, w skali czasu geologicznego – jakby wczoraj.
Kaczawskie bazalty należą do środkowoeuropejskiej prowincji wulkanicznej, ciągnącej się ponad 500 km łukiem, od Morawskiej Ostrawy, poprzez Śląsk Opawski i Opolski, Sudety, Góry Łużyckie aż po Ren i Holandię.
Niniejszy earthcache poświęcony jest niezwykłej formie geologicznej związanej z działalnością wulkaniczną - porwakom.
Porwaki wulkaniczne zwane są również ksenolitami. Czym dokładniej, tego musisz się dowiedzieć rozwiązując jedno z zadań tego earthcache'a.
Żeby zalogować znalezienie musisz odwiedzić to miejsce i wysłać odpowiedzi na zadane pytania. Brak odpowiedzi będzie powodem usunięcia wpisu. Po wysłaniu odpowiedzi na pytania, proszę o logowanie znalezienia - jeśli odpowiedzi będą błędne, skontaktuję się z Tobą. Zdjęcia są mile widziane.
Pytania i zadania:
1. Czym jest porwak?
2. Zmierz i podaj rozmiary porwaka ze zdjęcia poniżej.
3. Dlaczego okruchy i fragmenty piaskowca zatopionego w lawie są spękane?
4. Opcjonalnie: zamieść zdjęcie porwaka, który najbardziej ci się spodoba
EN
For many millions of years in the landscape Mountains and Foothills Kaczawskie dangerously powerful volcanoes stand out with tons of fire, gases and fumes. From the crater was coming out hot and red-hot lava and air bombs were thrown and ashes. Volcanic phenomena taking place here, both on land and on the bottom of the sea, which in ancient times covered the region.
Phase of their activity on the main influence tectonic movements in this part of the world. This is evidenced by the rocks of volcanic origin różnowiekowe building often the highest culmination of the area. They are: diabase, porfiroidy, keratophyres, porphyries (rhyolites quartz) porphyry tuffs, melaphyres and the youngest of these basalts, bazanity and nefelinity. The oldest volcanoes are associated lawns - rock transformed from the old law of basalt, a large part of the building Kaczawskie.
The reason for their creation were also strong tectonic movements, called Alpine. At that time, in the Tertiary formed the Alps and the Carpathians. Sudetenland with the Foothills Kaczawa, composed of older rocks, behaved like a big stiff block. However, the stress in the nearby Carpathian Mountains led to breaking it into smaller pieces along faults - the deep cracks in the earth's crust. They are just on the surface mined the great mass of molten lava basalt.
Recent volcanoes in the region have expired more than a few million years ago. Taking into account the age of the creation of the Earth (about 4-5 billion years) it happened quite recently, in geologic time scale - like yesterday.
Kaczawskie basalts belong to the Central European volcanic province, stretching over 500 km arc of Moravian Ostrava, Opava through Silesia and Opole, Sudeten, Lusatian Mountains to the Rhine and the Netherlands.
This EarthCache is dedicated to the extraordinary form of geological related to volcanic activity - xenoliths.
To register you need to go find a place and send the answers to the questions. No response will result in removal of entry. After sending the answers to your questions, please login to find - if the answers are wrong, I will contact you. Photos are welcome.
Questions and tasks:
1. What is an xenolith?
2. Measure and enter dimensions of xenolith in the picture below.
3. Why crumbs and pieces of sandstone are submerged in the lava cracked?
4. Optional: place your image of xenolith, which is the most you'll like it :-)