Op 10 juni 2013 is door de commisaris der Koning op boerderij Dinghweer te Ten Post deze fietsroute officieel geopend.
TEN BOER
Ten Boer heeft nog twee molens, het restant van de vele molens die er ooit aan het Damsterdiep hebben gestaan (44). De grootste molen is de ‘Widde Meuln’, Boltweg 18. Deze molen is een ronde stenen bovenkruier met een rompdiameter van 2,5 meter en een vlucht van 20,5 meter. Het is een van de grootste exemplaren in de provincie Groningen. Het gaat om een in 1839 opgerichte pelmolen, die in 1855 ook geschikt gemaakt werd als korenmolen. In de loop van de tijd is het bouwwerk zwaar in de vernieling geraakt. Vanaf 1992 zijn er pogingen tot restauratie ondernomen met als resultaat dat in 2007 de molen weer in volle glorie aan het Damsterdiep prijkt. In de molen is een informatiecentrum ingericht met speciale aandacht voor de geschiedenis van de molen en de omgeving.
Naast de ‘Widde Meuln’ staat de veel kleinere Bovenrijgemolen, Boltweg 16. Deze houtzaagmolen met een vlucht van 10,5 meter is uit pure liefhebberij door een landbouwer gebouwd. Het gaat om een achtkante bovenkruier staande op een vierkante onderbouw met zaagschuut. Tot 1976 stond deze molen aan de nabijgelegen Bovenrijgerweg (vandaar de naam), waar hij in dat jaar van ellende in elkaar stortte. De Vereniging Vrienden van de Groninger Molen heeft de bouwval gekocht en er voor gezorgd dat de molen in 1985 op de tegenwoordige plaats volledig is herbouwd.
Woltersum
Woltersum is al in de 13e eeuw goed bevolkt. De kerk in het dorp staat op een wierde, al vanaf 1283 is het een stenen kerk. Het gebouw is tweemaal grondig veranderd, in 1765 en in 1838.Op de spits staat een fuut als symbool voor de vele overstromingen.
In de kerk staat een mooi Van Oekelen orgel, een bijzondere preekstoel met 16e eeuwse panelen.
Uiteraard is het ook de moeite waard de cache GC3YTNB: Op Hoogte Gedacht: Woltersum te bezoeken.
De Witte Brug
De Witte Brug in het dorp is een vaste betonnen brug van het balkbrug type, gebouwd in 1929 op landhoofden afkomstig van een oudere brug uit 1903. Het is een rijksmonument. Het Hoogholtje is begin jaren negentig gebouwd door vrijwilligers. Vroeger was er ook zo’n brug over het Diepje (er moesten schepen onderdoor kunnen). Behalve dat je nu een rondje kunt lopen is het ook een sierraad voor het dorp.
Op een oude foto uit 1900 staat de linde naast de witte brug al afgebeeld als een volwassen boom. Er was toen nog een houten brug. Deze linde is de bekendste boom van het dorp. Als je vroeger op vakantie ging, stuurde je als groet gewoon een kaartje naar de boom van Woltersum. De postbode prikte die dan op de stam.
Wittewierum
Kroniek abten Emo en Menko Het klooster Bloemhof is vooral bekend door de kroniek geschreven door de abten Emo en Menko. In de kroniek werden alle bijzonderheden vermeld uit de wijde omgeving van het klooster. Vooral de strijd om de zelfstandigheid van het klooster staat beschreven in het eerste gedeelte van de kroniek. Abt Emo begon in 1211 zijn reis naar Rome om te bewijzen dat de bisschop van Munster geen recht had op het klooster. Hij kwam in 1212 terug in Wittewierum, hij heeft bereikt dat het klooster zelfstandig bleef. Bloeitijd en einde van het klooster Bloemhof In de bloeitijd 1290 waren ca 1100 kloosterlingen aan het klooster verbonden. Bij de de opheffing van het klooster in de 16de eeuw was het grondbezit zo’n 2178 ha. Dat was ongeveer evenveel als de machtigste Ommelander edelman Onno Ewsema bezat bij zijn dood in 1489. Het was daarmee het rijkste klooster in Hunsingo en nam 4de plaats in in Groninger land.
Het klooster Bloemhof te Wittewierum wordt in 1566 door soldaten in brand gestoken en grotendeels verwoest, de resten van het klooster werden door de bisschop van Groningen gebruikt voor de opbouw van het bisschoppelijke hof, de Prinsenhof aan het Martinikerkhof te Groningen.
Ten post
Aan de weg van Wiitewierum naar Ten Post ligt een historisch archeologisch wierdegebied. Langs, en op de plek waar de weg nu loopt, hebben tevens enkele borgen gestaan die toebehoorde aan het geslacht Rengers. In het landschap is de wierde nog te herkennen aan de heuvel in het grasland. Oubenaars Wierde De Oubenaars Wierde is een archeologisch Rijksmonument. De wierde stamt uit het begin van de jaartelling. Deze wierde was een zo genaamde onbehuisde wierde, hierheen kon men vluchten als het water te hoog kwam. Dat gebeurde af te toe. In deze tijd waren er nog geen dijken. De wierde grenst aan de plaats waar de Tuwingaborg heeft gestaan. Daar ligt nu de weg overheen. Borgterrein Tuwinga De Tuwingaborg wordt in 1512 weer hersteld nadat het in 1499 grotendeels is verwoest door de Schieringers gesteund door de stad Groningen. In 1785 wordt de Tuwingaborg afgebroken. Het huis werd bewoond door het aanzienlijke hoofdelingengeslacht Rengers. Stenen en dakpannen waren in dien tijd kostbaar, werd een borg afgebroken dan werden deze bouwmaterialen gebruikt om andere gebouwen te bouwen of op te knappen.
Borgterrein Oldenhuis De borg Oldenhuis is gebouwd voor 1400, Dutmer Rengers. Hij laat rond 1448 de borg na aan zijn zoon Johan. Borgen werden dichtbij stromend water (de Fivel) gebouwd want daar had men voedsel (vooral schol, bot en mossels). De borg Oldenhuis wordt in 1715 door Egbert Rengers afgebroken.
Winneweer
Houtfabriek Nanninga Nanninga was in de 20e eeuw een belangrijke fabriek van Keukens en kasten, ook de afdeling massief houten parket was een begrip. Het bedrijf zorgde voor veel werkgelegenheid. In het begin werd gewerkt met een windzaagmolen, later in 1855 kwam er een een stoommachine en nog later werd alles elektrisch aangedreven. Vandaaruit groeide de grootste houtzagerij die de gemeente ooit gekend heeft. Rond 1900 werd de zagerij gekocht door Derk Nanninga uit Uithuizermeeden. In 1928 kreeg het bedrijf de naam N.V.Nanninga’s Houthandel, in de eerste decenia van de 20 ste eeuw werkten er 30 mensen. Het bedrijf dreef op beperkte schaal handel met België en Duitsland. De fabriek is in 1981 failliet verklaard, het was toen al een tijd geleden door een andere firma overgenomen. Daarna heeft een wormenkwekerij in het pand gezeten, dat werd geen succes met name vanwege de stank en insectenoverlast voor de inwoners van Winneweer. Inmiddels is het pand in gebruik bij Auto-Onderdelen Recycling Bedrijf Gebr. Van Essen een internationaal werkend bedrijf voor gebruikte en nieuwe auto-onderdelen.
In Winneweer staan diverse directeurswoningen van Houtfabriek Nanninga: Stadsweg 114, Stadsweg 86 en Rijksweg 277. Deze laatste, heel mooi gerestaureerde woning, staat voor de boerderij Mudaheerd. De villa is omstreeks 1893 gebouwd door D.Nanninga van de houtfabriek voor één van zijn zonen.
Lellens
Lellens Schathuis van voormalig Huis te Lellens Het Huis te Lellens was een borg. Op het schathuis van de borg woonde de rentmeester, hier werd één keer per jaar de pacht van de landerijen afgedragen Het Huis te lellens is voor het eerst genoemd aan het einde van de 15e eeuw en is in 1897 gesloopt. Het oudst bekende lid van het geslacht Eltet to Lellens, was van 1526 tot 1554 burgemeester van de stad Groningen. Op het gemeentehuis van Groningen hangt een portret van hem, wat wordt beschouwd als oudste portret van een burgemeester van Groningen.
In 1625, als Huis te Lellens voor de eerste maal borg wordt genoemd, bestaat het uit een brug, schathuis, hoven en geboomte bij een wierde (met heerlijkheidsrechten, dat zijn de rechten om recht te mogen spreken en b.v. het Collatierecht, dat is het recht om de dominee te mogen benoemen) en 160 grazen land. Rond 1700 wordt Huis te Lellens door overerving eigendom van de familie Lohman, de latere familie De Savorin Lohman. De gezworene Lucas Hammink koopt in 1771 de borg over. Zijn weduwe hertrouwde met Hendrik Louis Wijchgel. De familie Wijchgel van Lellens liet het Huis in 1897 slopen.
Sint Annen
Dorp Op de plek van het vroegere klooster ontstond een nederzetting met de naam Sint Anna, waarvan de naam later werd gewijzigd in Sint-Annen. Bij de Kerstvloed van 1717 gingen 10 huizen in het dorp verloren. Er kwamen geen inwoners om het leven maar wel veel vee. Sint-Annen lag altijd vrij geïsoleerd en groeide daarom nauwelijks. De belangrijkste verbinding was de Sint-Annermaar, die in het dorp uitkwam in een haventje bij de plaatselijke Korenmolen. Nadat de maar steeds verder was dichtgeslibt en de handel over het water verdween, werd het haventje in 1940 gedempt. Sluiting van winkels en school en kerk volgden. Maar door de aanleg van een rondweg en de Eemshavenweg werd het dorp veiliger en bereikbaarder. School
Aan de Hoofdweg 3 staat het voormalige gebouw van de openbare lagere school van Sint-Annen, die twee klassen telde. Het gebouw werd in 1806 gebouwd en in 1890 verbouwd. Bovenop het schoolgebouw prijkt een dakruiter met een klok, die niet meer werkt. Na de sluiting van de school begin jaren 1970 werd de school nog een tijdlang gebruikt als dorpshuis, alvorens het tot woonhuis werd verbouwd. In 1985 werd de torenspits vernieuwd. Naast de school staat de voormalige meesterswoning.