De Hazendonk EarthCache
Hidden : 6/14/2013
Difficulty:
2.5 out of 5
Terrain:
1 out of 5

Size: Size: other (other)

Join now to view geocache location details. It's free!

Watch

How Geocaching Works
Looking for a different adventure?

Please note Use of geocaching.com services is subject to the terms and conditions in our disclaimer.

Geocache Description:


Wie bekend is in de Alblasserwaard, heeft ongetwijfeld gehoord van "De Donk", een "heuvel" in de buurt van Brandwijk. Het is de meest bekende donk in de omgeving, waarschijnlijk omdat hij zo duidelijk zichtbaar in het landschap aanwezig is en omdat je er kunt wandelen en fietsen. Toch is het niet de enige donk in de Alblasserwaard. De meesten donken zijn in de loop der jaren verdwenen onder jongere afzettingen zodat ze niet meer zichtbaar zijn. Een enkeling steekt er nog met een punt bovenuit, zoals De Donk en De Hazendonk.



Wat is een donk en hoe zijn ze ontstaan?

Heel simpel gezegd: Donken zijn toppen van rivierduinen die boven het landschap uitsteken.
Tijdens de laatste ijstijd, het Weichselien, waren vlechtende rivieren overheersend in Nederland. Vlechtende rivieren zijn sterk vertakt en bestaan uit veel ondiepe geulen die van elkaar worden gescheiden door grind- of zandbanken. De loop van de geulen verandert regelmatig, daardoor ontstaat een brede rivierbedding. Tijdens perioden van droogte kan een vlechtende rivier droog komen te staan. De wind krijgt vrij spel en het zand dat aan de oppervlakte van de bedding ligt wordt weggeblazen, met duinvorming als gevolg.

Ontstaan van de Alblasserwaard.

De Alblasserwaard maakt deel uit van het westelijke deel van het perimariene gebied (een gebied dat bestaat uit zand en klei dat door de zee is afgezet). Het ontstaan van dit gebied werd beïnvloedt door de stijgende zeespiegel. Dit gebied wordt gekenmerkt door grote komgebieden en dikke veenpakketten. De Alblasserwaard is een uitgestrekt komgebied van de rivier de Lek in het Noorden en de Beneden-merwede in het zuiden. Het gebied ligt onder de zeespiegel. Deze diepe ligging is een gevolg van ontwatering en inklinking. De bovengrond bestaat voornamelijk uit veen, bedekt met een dunne kleilaag, zodat de grondwaterstand in het gebied hooggehouden moet worden om verdere klink te voorkomen. Het gebied wordt voornamelijk als weidegrond gebruikt (L.P.Louwe Kooijmans 2001,35).

De donken, rivierduinen zijn aan het einde van de laatste ijstijd ontstaan. Smeltwater voerde veel zand en grind mee. Dit werd in ons land afgezet en vormde overal zand- en grindbanken. Na verloop van tijd werden deze banken zo hoog dat ze de rivierloop verstoorden, het water van de rivier werd gedwongen om een nieuwe weg te zoeken. En daarmee begon het hele proces weer van voren af aan. Door deze constante verplaatsing van de rivierbeddingen, ontstond er een zeer breed en uitgestrekt stelsel van vlechtende rivierlopen. Ze besloegen een groot deel van ons land en zetten in een breed gebied van Nederland grof grind en zand af. De Alblasserwaard hoorde tot het vlechtend riviersysteem van de Rijn en Maas. We noemen de afzetting uit deze periode de zanderige Kreftenheije Formatie.

Na verloop van tijd stijgt de temperatuur en ontstaat er begroeiing. Als gevolg daarvan neemt de erosie af. Rivieren voeren nog sediment mee, maar minder en fijner van samenstelling. Er ontstaan geen ophopingen meer die de rivierloop verstoren en het water kan steeds in dezelfde bedding blijven stromen. Op deze wijze ontstaat een min of meer vaste rivierloop, de meanderende rivier. Door overstromingen laten de rivieren in het landschap een compacte, zandige klei achter, de laag van Wijchen.

Na deze periode daalt de temperatuur weer. Gevolg: de begroeiing verdwijnt en de erosie neemt weer toe. Rivieren voeren weer grof sediment mee en de meanderende rivier verandert in een vlechtende rivier. Opnieuw wordt er zand afgezet, ditmaal in de vorm van paraboolduinen. De vorm en ligging van deze duinen wijzen op een dominant zuidwestelijke wind. In de Alblasserwaard worden deze duinen "donken" genoemd als ze boven het huidige maaiveld uitsteken (L.P.Louwe Kooijmans, 2001, 37).

Na deze koude periode volgt een periode van opwarming. De ijskappen smelten, de zeespiegel stijgt en de begroeiing neemt toe. Door vermindere erosie vervoeren rivieren fijner sediment. Gevolg: er ontstaat weer een meanderend rivierpatroon. In de Alblasserwaard verandert het meanderende riviersysteem in een anastomerende systeem, een rivier die uit meerdere stabiele geulen bestaat die onderling met elkaar verbonden zijn. Tijdens hoogwater komen regelmatig oeverwaldoorbraken voor. In vrij korte tijd worden klei, zavel en zand afgezet, de Formatie van Echteld. De bovenste laag van de Formatie van Echteld bestaat uit een kleidek dat in de Middeleeuwen als gevolg van vele overstromingen is afgezet.

De bovengrond in de Alblasserwaard bestaat uit een afwisseling van rivierafzettingen (Formatie van Echteld) en organische afzettingen, het Hollandveen Laagpakket. Het Hollandveen Laagpakket bestaat uit veen, dat met name gekenmerkt wordt door broekveen, rietveen en gyttja. het veen ontwikkelde zich in de komgebieden op plaatsen waar op dat moment geen riviersedimentatie plaatsvond (L.P.Louwe Kooijmans, 2001, 37).



De cache:

Ga naar het informatiebord op bovenstaande coördinaten en beantwoord de volgende vragen:

  1. Kijk naar de Hazendonk en vergelijk de hoogte van de Hazendonk met het omliggende landschap.
    a. Wat valt je op?
    b. Betekent dit dat de Hazendonk in werkelijkheid minder hoog is dan de 9 meter die de doorsnede op het info.bord aangeeft? Bekijk de doorsnede en leg uit waarom dat wel of niet het geval is.
  2. De zomer van 2018 was warm en droog. Het zou best eens kunnen dat de Hazendonk daardoor een paar cm hoger boven het maaiveld is uitgekomen. Leg uit waarom.
  3. Geologie heeft niets met archeologie te maken. Archeologie wél met geologie. Leg de relatie archeologie-geologie voor de Hazendonk uit:
    1. Bewoning: Waarom kozen jagerverzamelaars donken als woonplaats?
    2. Wat is de betekenis van de aardlagen voor de vondsten?


Let op:
Ná het versturen van de antwoorden op de vragen (via message center of e-mail) mag je alvast loggen. Mocht er iets niet in orde zijn dan neem ik contact op.

Additional Hints (No hints available.)



Advertising with Us