De eerste vermelding van Eexterveen dateert uit 1505. De naam werd gebruikt voor de venen ten oosten van de Hunze die tot de boermarke van Eext behoorden. De eerste vervening in dit gebied was vrij kleinschalig. De turf werd via de Hunze afgevoerd naar de stad Groningen en vice versa het stadsafval als bemesting richting de onstane landbouwgronden. De eerste bebouwing ontstond op zandkoppen, of oude rivierduinen langs de oever van de Hunze, in de buurt van de huidige Kruisweg.
We kijken even wat verder op internet en vinden o.a. de kadastrale kaart van 1832 en minuutplannen. Dit plaatje is op het eerste oog nogal moeizaam te interpreteren. Daarom even een overlay op de huidige situatie.
We zien dat de Kruisweg deels nog loopt zoals in 1832. De Hunze is wild meanderd zichtbaar en sinds die tijd behoorlijk recht getrokken. De witte lijnen zijn de huidige wegen. Lichtgeel is hooiland, al het lage land rondom de Hunze was kennelijk slechts in de zomer redelijk begaanbaar. De groene delen zijn weide. Het grijze is bouwland en het paarse is heide, het hele gebied noord-oostelijk van wat destijds Eexterveen was, was een groot heide/veen gebied. De straat waar nu het merendeel van de huizen staat was er helemaal nog niet. De Zandvoorterweg met daarin brug, of voorde, ligt ook nog altijd op dezelfde plaats. We zien dat waar de cache ligt (in de gele circel) een huis staat! Het huis van Jan Jacobs Meinderts.
Maar dat is niet enige, er is nog meer informatie beschikbaar. De kaart van 1864. Wederom is wat lastig waar datgene van toen zich nu bevindt, dus een overlay volgt onderaan.
Het huis waar de cache ligt staat er nog! Rondom de Hunze is er weinig veranderd. Wel is duidelijk dat er wat gaande is met het veengebied in het noord-oosten! Er is veel van verdwenen en daarvoor in de plaats zijn allemaal landbouwgronden bijgekomen. Duidelijk is dat de vervening in volle gang is, maar ook dat dit veen, als turf, niet via de Hunze werd afgevoerd. De Hunze was namelijk nogal moeilijk te bevaren. Het veengebied van Eexterveen was inmiddels ontsloten via wijken (zijkanalen) die uitkwamen op het Grevelingskanaal (ter hoogte van het huidige Annerveenschekanaal). Via dat kanaal en het Kielsterachterdiep ontstond een veel betere verbinding met Groningen, waar een grote vraag naar turf was.
Onder andere het ontstaan van nieuwe landbouwgrond en om een stuk sneller van Spijkerboor in Gieterveen te komen, maakten dat er een nieuwe weg werd aangelegd, de huidige Dorpsstraat. Deze weg was er in 1832 helemaal nog niet! Te zien is dat er (nog) in 1864 niet veel huizen aan staan en dat Noord Eexterveen er nog altijd was. Later in de negentiende eeuw verplaatste het dorp zich naar de Dorpsstraat, daar woonde men immers aan de nieuwe landbouwgronden. Bij deze verhuizing werden een aantal bestaande boerderijen steen voor steen afgebroken en een kilometer verderop aan de Dorpsstraat weer steen voor steen opgebouwd. Een van de boerderijen waarmee dat gebeurd is, is die van landbouwer Jan HogenEsch. Deze stond ongeveer op de plaats van de huidige boorlocatie.
Soms wordt op bijzondere wijze het oude grondgebruik goed zichtbaar. Deze luchtfoto, gemaakt in het vroege voorjaar 2006, als de gerst net opkomt, laat op sommige plaatsen een betere groei van het groen zien. Dit zijn vaak de vroegere, sinds de ruilverkaveling van de jaren '70, gedempte sloten. Op het plaatje zijn de twee parallel lopende sloten langs de vroegere weg goed zichtbaar. Deze oude weg liep vanuit de hoek van de Kruisweg (op het plaatje bij de tekst "Kruisweg") richting de huidige boorlocatie, waar in 1832 de boerderij van Jan HogenEsch ooit stond. (de boorlocatie staat niet op deze luchtfoto). De oude weg is goed terug te vinden op bovenstaande plaatjes uit 1832 en 1864. Op de luchtfoto rechts heeft ook nog een huis gestaan, in de binnenbocht van de weg op het plaatje. Ook dat huis is zichtbaar op de bovenstaande afbeeldingen. In 1832 was dat het huis van Egbert Hoving.
Het huisje van Jan Jacobs is niet verplaatst naar de Dorpsstraat. Sommige dorpsbewoners weten nog als de dag van gisteren dat er een huisje op deze plek heeft gestaan. Pas in de jaren 60 is dit huis verdwenen. Het bijzondere is dat dit tegenwoordig nog de enige min of meer goed zichtbare herinnering is aan de bewoning van dit gedeelte van Eexterveen.
U heeft nu een klein inzicht gekregen van "wat waar was" (hint: gebruik de min of meer gelijknamige website...) en hoe men destijds leefde in dit gebied, de wegen waren van zand, er waren geen auto's, geen tractors, geen supermarkten, geen telefoon, laat staan internet. Iedereen had een eigen tuin en stookte turf of hout uit het bos voor de verwarming. Kortom, men was op zichzelf aangewezen in 1832. Nou ja, helemaal op zichzelf, in tijden van voor en tegenspoed kon Jan Jacobs hopelijk op de buren rekenen!
A. Wat was dat toch voor een gebouwtje dat daar midden op het heideveld lijkt te staan ten noord-oosten van Jan Jacobs zijn huis?
B. Jan Jacobs had veel familie in de buurt wonen. Maar deze buren zijn waarschijnlijk niet: als Jan Jacobs in zijn huisje zat keek hij in het zuid-oosten op het land, de tuin, het bos en misschien door het bos op de boerderij van de familie .......?
C. De huidige Kruisweg loopt over een gedeelte van +/- 400m nog altijd zoals in de 19e eeuw. Welke familie (laatste naam) keek in de lengterichting over dit stuk weg in noord westelijke richting op de boerderij van Jan HogenEsch?
D. Wat was de voornaam van de dichtstbijzijnde buurman van Jan HogenEsch?
E. Deze buurman (uit vraag D) kon alleen maar bij zijn .... door de weg over te steken en langs of door het land van Jan HogenEsch te gaan!
F. Wat is de achternaam van Willem Berend?
N 53°02.
|
A
|
B
|
C
|
| E 006°47. |
D
|
E
|
F
|
Je kunt de antwoorden van de puzzel controleren op GeoChecker.com.