[PL]
Bruk morenowy:
W zachodniej części Mielnika, na niewielkim wyniesieniu, znajduje się nagromadzenie dużej ilości głazów polodowcowych. Zostały one tu przyniesione przez lodowiec w plejstocenie, podczas stadiału Warty (170-120 tys. lat temu) zlodowacenia środkowopolskiego. Stadiał jest to chłodniejszy okres podczas zlodowacenia, podczas którego lodowce rozszerzają swój zasięg. Podczas ustępowania lodowca na koniec zlodowacenia wskutek ocieplenia klimatu (tzw. interglacjał), następowało odkładanie się niesionego przez niego materiału w formę zwaną moreną czołową. Moreny czołowe, posiadające formę wału lub ciągu wzgórz, zawsze tworzyły się równolegle do czoła lodowca. Zbudowane są z przemieszanego materiału o różnej frakcji - od ilastej, po tkwiące w niej wielkie głazy. Jest to tzw. glina zwałowa. Od momentu zdeponowania materiału skalnego i ustąpienia lodowca, wały morenowe poddawane są ciągłej erozji. Drobny materiał jest łatwo wypłukiwany przez wodę, natomiast żwir i głazy, jako cięższe, pozostają na miejscu, opadając coraz niżej. W ten sposób, w miarę obniżania się terenu, na powierzchni pojawia się coraz więcej głazów, tworząc tzw. bruk morenowy. Proces ten ilustruje schemat zamieszczony poniżej.
Pojedyncze głazy mogą być uciążliwe podczas prac polowych, są więc usuwane z ziemi przez rolników i odkładane na obrzeżach pola. Przy ich większym nagromadzeniu i dużych rozmiarach, uprawa ziemi na takim obszarze może okazać się w ogóle niemożliwa.
Schemat powstawania bruku morenowego
W pobliżu bruku morenowego w Mielniku ustawiono drewnianą wieżę widokową, z której można podziwiać rozległą panoramę, jak również spojrzeć na głazy z wysokości. Oprócz naturalnie ulokowanych głazów, przywieziono także sporą ilość większych okazów usuniętych z okolicznych pól uprawnych przez rolników. Można podziwiać różnorodność skał, z jakich głazy są zbudowane, a także oglądać na ich powierzchni mikroformy powstałe w czasie ich transportu przez lodowiec. Ustawiono tam także tablicę informacyjną, z której można się dowiedzieć więcej na temat bruku morenowego w Mielniku.
Wystawa Adama Borowskiego:
Niezależnie od zdobywania niniejszego EarthCache, gorąco zachęcam do odwiedzenia prywatnej wystawy geologicznej pana Adama Borowskiego. Oprócz skamieniałych organizmów wydobytych z mielnickiej kredy, które są główną atrakcją jego wystawy, pan Adam posiada bardzo ciekawe okazy skał przyniesionych w okolice Mielnika przez lodowiec, nieraz z ciekawymi minerałami oraz skamieniałościami. Zwiedzanie jego "muzeum" jest całkowicie bezpłatne, zaś pan Adam z wielką pasją opowiada o swoich zbiorach i dziejach geologicznych ziemi, z otwartymi ramionami witając każdego gościa. Jego domowa wystawa znajduje się pod współrzędnymi N 52° 20.256 E 023° 02.352 - jest to bardzo blisko stąd. Warto wcześniej umówić się z nim telefonicznie - przy wieży widokowej znajdziesz wywieszone przez niego zaproszenie. Gdyby jednak zaginęło, dodałem zdjęcie danych kontaktowych z zaproszenia.
EarthCache:
Aby zalogować znalezienie EarthCache, musisz odwiedzić bruk morenowy w Mielniku, odpowiedzieć na poniższe pytania i przesłać je do mnie za pomocą formularza kontaktowego. Uwaga - odpowiedzi na niektóre z pytań nie znajdziesz na miejscu, będzie trzeba poszukać ich w innych źródłach lub wydedukować na podstawie opisu skrytki.
1. Współrzędne prowadzą do grupy głazów ułożonych w formę stołu i siedzisk wokół niego. W ilu z tych głazów dominuje kolor różowy, a w ilu szary?
2. Zwróć uwagę na różnorodność skał, z jakich zbudowane są głazy polodowcowe. O czym ta różnorodność świadczy?
3. Korzystając z informacji umieszczonych na pobliskiej tablicy, oblicz, ile głazów o średnicy powyżej 70cm znajduje się na powierzchni 100m2 tego głazowiska.
4. Kiedy dokładnie lodowiec zdeponował w tym miejscu głazy?
5. Głazy polodowcowe w Mielniku zbudowane są głównie ze skał magmowych i krystalicznych. Czasem natrafić można też na wapienie. Próżno jednak szukać głazów piaskowcowych - jak sądzisz, dlaczego?
6. Bruk morenowy z Mielnika powstał w obrębie moreny czołowej zlodowacenia środkowopolskiego, które było przedostatnim zlodowaceniem na terenie Polski. Zastanów się, dlaczego na morenach czołowych ostatniego zlodowacenia - północnopolskiego - brak jest bruków morenowych i odsłania się znacznie mniejsza ilość głazów?
7. Jak nazywa się interglacjał, który nastąpił po zlodowaceniu środkowopolskim?
8. Zadanie opcjonalne - nie jest obowiązkowe. Wykonaj zdjęcie najciekawszego Twoim zdaniem głazu, lub jego fragmentu (np. ciekawych minerałów w jego obrębie, albo rys na jego powierzchni) i dołącz zdjęcie do logu.
