Op 28 juni 1914 werd in Sarajevo de Oostenrijkse troonopvolger vermoord. Deze moord blies de fragiele gewapende vrede, die op dat moment al sinds 1870 in Europa heerste volledig op. Iets meer dan een maand later staat heel Europa in brand. België is op dat moment een neutraal land, dus als de Duitsers een vrije doortocht vragen om over het grondgebied naar Frankrijk te trekken, kan (en wil) koning Albert I niet anders dan weigeren. Op dat moment weet de koning heel goed dat het Belgische leger, dat vanwege die neutraliteit slecht georganiseerd en uitgerust is, absoluut niet opgewassen is tegen het grote, goed getrainde en uitstekend uitgeruste Duitse leger. Bovendien dreigen de Duitse bevelhebbers dat elke tegenstand vanwege de Belgen, soldaten en burgers zwaar bestraft zal worden. En ze menen dat. Overal waar het Duitse leger komt, laat het een spoor van vernieling, plundering en doodsangst achter. En hoewel het Duitse leger het Belgische grondgebied vrij snel verovert, gebeurt het toch niet zonder slag of stoot. Hoewel in Herk-de-Stad zelf geen slag werd geleverd, hebben de inwoners van deze gemeente zwaar geleden tijdens de Groote Oorlog.
Midden augustus vonden in de buurt van kasteel Halbeek twee Belgen de dood: “Aan Vandersmissen lag een paard dood- een allermooist bruin beestje. Ik ging verder en daar lag een Duitse ruiter dood naast zijn paard. De Duitser was een grote, struise man. De kogel was dwars door zijn hoofd gegaan… Op een tiental passen van hem lag een Belgische jager- stijf dood, ocharme. ... Ik trok zijn jas open. Op de medaille stond Deroover, Eksaarde… Bij Vandersmissen riepen ze me en daar lag nog een Belgische jager, genaamd Viseur. Hij was juist gestorven. In zijn shako stond de naam Viseur. De kar van Vandersmissen werd ingespannen; wij laadden de twee Belgische jagers en de Duitser op de kar en de strijders werden naar Herk gevoerd, waar zij op het kerkhof begraven werden.”(uit het onuitgegeven oorlogsdagboek van Frans Aerts. Overgenomen uit 'WO I in Groot-Herk 1914-1918, pag. 27)
Bonus: Op 11/8/1914 vinden twee Donkenaren de dood in de buurt van kasteel Halbeek. Hoe heten ze?
