De A5, ook wel bekend als de Westrandweg is een autosnelweg en rijksweg in Nederland, gelegen in de regio Amsterdam. De snelweg vormt een westelijke bypass van Amsterdam, vanaf het knooppunt De Hoek tot het knooppunt Coenplein. De snelweg is 17 kilometer lang.

Routebeschrijving

De A5 begint bij Schiphol op knooppunt De Hoek en loopt met 2x2 rijstroken noordwaarts. De snelweg gaat onder een taxibaan van Schiphol door via de Rolbaantunnel, waarbij de landingsbanen links en rechts van de snelweg liggen. Vervolgens kruist men de A9 via het knooppunt Raasdorp, een klaverturbine. Daarna verloopt de A5 nog een stukje noordwaarts voordat het oostwaarts loopt door het westelijk havengebied van Amsterdam. Hier is ook het viaduct Basisweg gelegen. Daarna voegt het verkeer op de A10 in bij de Coentunnel, waar de A5 eindigt op het zuidelijke punt van het knooppunt Coenplein.

Geschiedenis

De geschiedenis van de A5 gaat terug naar de jaren 70. In die tijd leefde de wens bij de gemeente Amsterdam om een nieuwe westelijke randweg om Amsterdam aan te leggen; de Westrandweg. Deze zou vanaf de A9 bij Zwanenburg in noordelijke richting voeren naar het westelijk havengebied, teneinde dat te ontsluiten. Vervolgens zou het tracé ofwel met een nieuwe Hemautotunnel richting Zaandam voeren om daar aan te sluiten op de A8, danwel in oostelijke richting voeren naar de A10-west om aan te sluiten bij een verbrede Coentunnel.

In het ontwerp voor het SVV-I (Eerste Structuurschema Verkeer en Vervoer) uit 1979 leek een beëindiging op de A8 bij Zaandam inclusief Hemautotunnel het alternatief wat het ging halen. Deze weg was opgenomen als rijksweg 26. De weg haalde echter de definitieve versie van het SVV-I niet. Enkele jaren en heel wat discussies later werd de westelijke randweg opnieuw opgenomen in de plannen, nu in het SVV-II (Tweede Structuurschema Verkeer en Vervoer). Daar haalde de weg de eindstreep wel, en in 1991 was officieel sprake van een Westrandweg als rijksweg 5. Wel zou de weg eindigen op de A10-west nabij de Coentunnel - het Hemautotunneltracé was verlaten.

In 1989 was ondertussen de projectstudie voor het Hoofdwegennet Regio Schiphol opgestart, alsmede de Projectstudie Westrandweg. Beiden leidden tot een Projectnota/MER, waarover in 1991 werd besloten. Het principebesluit werd genomen om de A4 en A9 bij Schiphol aan te passen, en om de A5 aan te leggen vanaf de A9 in noordoostelijke richting naar de A10-west. Dit betekende echter dat de A9 ter plaatse van de traverse Badhoevedorp zou moeten worden verbreed. Dit veroorzaakte nogal wat politieke deining, met als gevolg dat een aanvullende studie werd verricht.

Dit leidde tot een tweetal hoofdkeuzemogelijkheden:

• aanleg van een omleiding om Badhoevedorp inclusief een grootschalige ombouw van knooppunt Badhoevedorp (Badhoevedorpvariant);
• aanleg van een Verlengde Westrandweg vanaf de A9 naar de A4 bij Hoofddorp, parallel aan de Zwanenburgbaan (Combinatiealternatief).

De minister neigde in eerste instantie naar de Badhoevedorpvariant, maar besloot in 1993 om kosten te besparen toch om te kiezen voor het Combinatiealternatief met de Verlengde Westrandweg. Bovendien werd het besluit gekoppeld aan een verbreding van de Coentunnel. De koppeling met het besluit Coentunnel was hoogst ongelukkig, toen bleek dat de Raad van State de uitbreiding van die tunnel verbood. Gevolg was dat de uitbreiding van het hoofdwegennet rondom Schiphol en de aanleg van de Westrandweg daarmee ook van de baan was. Wel werd alvast begonnen met de ruwbouw van de uitbreiding van de Schipholtunnel in de A4, maar verdere werkzaamheden lagen stil.

Daar kwam in 1997 verandering in. Toen werd besloten om het Besluit Hoofdwegennet Regio Schiphol los te koppelen van het besluit Coentunnel, omdat de problematiek weinig samenhang vertoonde met de Coentunnel. Daarmee werd de Verlengde Westrandweg ontkoppeld van het Coentunnelbesluit, maar de Westrandweg zelf niet. Rijkswaterstaat ging na de ontkoppeling snel aan de slag met de verbreding van de A4 bij Schiphol, en met de aanleg van de A5 parallel aan de Zwanenburgbaan. Daarbij had men intern vooralsnog de knooppuntnamen De Hoek (A4-A5) en Lijnden (A5-A9) gekozen.

De aanleg van de A5 Verlengde Westrandweg ging uiteindelijk in 1999 van start, waarbij eerst nog moest worden bepaald of dat de weg niet gefaseerd enkelbaans moest worden aangelegd; gelukkig werd een enkelbaans autoweg niet aanvaardbaar geacht als verbinding tussen twee autosnelwegen. Uiteindelijk is het wegvak als autosnelweg gebouwd en voor het verkeer opengesteld op 8 november 2003. Daarbij was de naamgeving van het noordelijke knooppunt A5-A9 inmiddels gewijzigd van Lijnden in Raasdorp, omdat Lijnden qua uitspraak teveel op Leiden lijkt, en die bekende plaats in dezelfde regio ligt. Dat zou voor de radioverkeersinformatie niet handig zijn.

Ondertussen bleef de aanleg van het noordelijk deel van de A5 wachten op uitvoering. In 2001 verviel het tracébesluit na 10 jaar. Dat betekende dat de procedure voor de Westrandweg opnieuw moest worden gevoerd. Deze procedure is inmiddels doorlopen, zie de volgende paragraaf.

Wegnummergeschiedenis

De rijksweg 5 was oorspronkelijk voorzien als de verbinding van Amsterdam tot Haarlem, al vanaf het eerste rijkswegenplan 1932 waar de rijkswegen administratief werden genummerd. Dit bleef zo tot en met het rijkswegenplan 1968, waarna de verbinding als rijksweg geschrapt werd, alhoewel de daadwerkelijke omnummering van A5 naar A200 pas in de jaren 90 plaatsvond.

De rijksweg 5 als Westrandweg van Amsterdam kwam voor het eerst in het Tweede Structuurschema Verkeer en Vervoer van 1988 voor. In het daaropvolgende Nationaal Verkeers- en Vervoersplan van 2000 en de Nota Mobiliteit van 2004 bleef de rijksweg 5 opgenomen. Met de volledig openstelling van de A5 in 2013 was dit plan voltooid.

Westrandweg

Het Ontwerp-Tracébesluit is genomen op 18 mei 2006, dat op 12 maart 2007 is gewijzigd. Vervolgens heeft minister Eurlings op 13 maart 2008 het tracébesluit genomen. Op 28 juli 2009 is het beroep tegen de aanleg door de Raad van State ongegrond verklaard, waarna op 1 september 2009 het officiële startschot voor de aanleg is gegeven. Op 14 december 2012 is het eerste deel opengesteld vanaf het knooppunt Raasdorp tot de aansluiting IJmuiden. Het viaduct Basisweg en de Tweede Coentunnel openden op 13 mei 2013.

In het Westpoortgebied zijn op risico van de gemeente Amsterdam reeds grondwerken opgeworpen gebruik makende van AVI-slakken uit de nabije afvalverwerkende energiecentrale van de gemeente. Het gedeelte zuidwestelijk van afrit 3 Amsterdam-Westpoort is op een dijklichaam gebouwd, het gedeelte oostelijk daarvan is als een viaduct boven de Basisweg (s102) gebouwd en bij sluit bij het knooppunt Coenplein aan op de A10-west.

Er bestaat nog de mogelijkheid om een aansluiting aan te leggen voor de nieuwe Amsterdamse woonwijk Parkwijk. Daarvoor is het afritnummer 1 gereserveerd.

Wetenswaardigheden

Vroeger was de toenmalige rijksweg 706 Haarlem - Halfweg aangeduid als A5. In 1993, dus vele jaren voor de openstelling van de Verlengde Westrandweg, was de oude A5 al omgenummerd in A200.

In 2001 werd voor de A5 Verlengde Westrandweg, die toen al in aanleg was, een gebruik als Expresbaan voorbereid. Daarbij zou tol betaald moeten worden, als proef voor de kilometerheffing. Met het ter ziele gaan van het project kilometerheffing na de val van het laatste Paarse kabinet Kok ('Srebrenica') op 16 april 2002 werd besloten om de A5 voor alle verkeer open te stellen zonder tolheffing. In de WBM (Wet Bereikbaarheid en Mobiliteit) kunnen de overblijfselen van deze tolheffingsplannen nog altijd worden teruggevonden. Voor de tolheffing zou voorzien worden in portalen boven de weg en het gebruik van elektronische tags.

bron: wikipedia