Tatarenschanze. “Relikt obozu tatarskiego”, jak to stwierdzili niemieccy badacze, położony niedaleko od nomen omen Niemczy, nad obecną wsią Gilów, okazał się być potężnym grodziskiem Wielkich Morawian z końca IX stulecia. Gród położono na obronnym wzgórzu otoczonym z trzech stron przełamującym się tu przez Wzgórza Niemczańskie Piekielnym Potokiem. Zajmował ponad cztery hektary – podczas prac wykopaliskowych obok wałów obronnych odkryto m.in. tygiel do wytopu czegoś oraz oczywiście szereg pomniejszych drobiazgów okuć, ostróg, ceramiki oraz… wielkomorawską brzytwę. Na Piekielnym Potoku prawdopodobnie istniała pod grodem tama, która dodatkowo go spiętrzała.
Nie wiadomo kto dokładnie założył gród w Gilowie, przypuszcza się, że mogła być to zbrojna wyprawa na ziemie Ślężan, która stworzyła przyczółek do dalszych działań. Domniemywa się również, i byłaby to prawdziwa sensacja, istnienie w gilowskim grodzie murowanegokościoła, na co wskazywałby znaleziony tam detal architektoniczny (za: E. Małachowicz: Architektoniczne ślady chrystianizacji Śląska w IX-X w., Nauka 3/2008 z cytowanymi tam źródłami). Byłby to wyraźny ślad prób chrystianizacji Śląska już pod koniec IX wieku, kiedy to Siemowit, syn, jak wiadomo, Piasta i Rzepichy biegał jeszcze po świętych gajach składając obiaty różnym Swarogom i innym Czarnobogom.
Rozległy gród w Gilowie został wkrótce opuszczony, być może dlatego, że Morawianie zajęli Niemczę, powiększając tamtejszą osadę. Zarastające grodzisko Niemcy, zapewne w ramach akcji cywilizacji, przechrzcili najpierw na Tatarski Szaniec, żeby się źle nie kojarzyło, w końcu założyli tu obóz letni Hitlerjugend, którego ślady w postaci fundamentów urządzeń sanitarnych istnieją do dziś w załamaniach wałów. Obecnie prawdziwą historię miejsca odświeżono, a ścieżka dydaktyczna z tablicami oprowadza po zakątkach grodziska i skraju malowniczej doliny Piekielnego Potoku. Natomiast na polskich mapach nadal widnieje niemiecka nazwa tego miejsca: Tatarska Dolina, Tatarski Okop. W pobliżu przebiegają żółty i zielony szlak turystyczny przez Wzgórza Niemczańskie.
Do kesza dotrzesz odwiedzając punkty A, B, C, D, E i odpowiadając na proste pytania.
- A - Jaki obszar zajmuje grodzisko?
- B - Ile baram było w Grodzie?
- C - Ile widzisz kamieni żarnowych?
- D - Od której połowy VIII był wytwarzany nóż wolutowy?
- E - Liczba grzywien grotopodobnych w pierwszym rzędzie.
Następnie podstaw wszystko do wzoru: N50 43.CDC E16 47.EBA
Życzę miłego spaceru!.