kwel=E / over=1 / stroom=0 / laage=3 / land=N / weter=4 / ring=4 / zand=0 / ander=8 / lopen=4 / ver=8 / zijde=8
Vlak bij het dorp Diepenveen krijgt de Zandwetering bijna 4 hectare grond aangeboden om bij hoogwater uit te kunnen vloeien. Tussen de 15000 en 20000 m3 water zal enige dagen in dit laag gelegen gebied blijven staan.
Dat is één van de onderdelen waarmee hoogwateroverlast benedenstrooms vermeden wordt en waarmee (opnieuw) een soort natte laagte ontstaat waar de Zandwetering de hartlijn van is.
Laage Diepenveen bestaat uit drie grote percelen, verbonden door de Zandwetering, en een route. Door de beschikbare gronden te herverdelen is een compositie ontstaan van en aantal ruwe en natte, lage vlakken in het verder open landschap.
Hoe werkt een retentiegebied?
Het ligt laag, zodat het makkelijk overstroomt. In het systeem van de Zandwetering betekent een overstroming, dat er zo’n 50 cm water staat. Om dat water ‘uit te nodigen’ zijn de percelen afgegraven tot op zomerpeil. Ze zullen daarom ook in niet-overstroomde toestand nat zijn. In korte perioden, opgeteld zo’n 1-2 maanden per jaar, staan ze echt onder water.
Een wandelroute maakt dit zeer beleefbaar. Vanuit het dorp loop je er in 10 minuten naar toe. In het retentiegebied loopt de route op een smalle kade, die bij hoog water net droog blijft.
In het retentiegebied zijn lijnen van bomen gestrooid. Het zijn hoge Italiaanse populieren. Als een soort wijzende vingers bekrachtigen ze de wetering en de stroomrichting van het water en brengen ze een verband tussen de deelstukken van het gebied. De route loopt langs en door deze boomrijen.
Een nat gebied dat niet meer in landbouwkundig beheer is, zal –een beetje afhankelijk van de feitelijke overstromingen- een veel ruwer uiterlijk krijgen. Wordt er ieder jaar een keer gemaaid, dan domineren rietachtige planten en kruiden die een beetje nattigheid prettig vinden. Wordt er minder vaak gemaaid, dan winnen de wilgen. Die kunnen per jaar 1-3 meter groeien.
Met dit gegeven wordt gespeeld: sommige vlakken worden ieder jaar gemaaid, andere eens in de drie jaar. Je kunt in die zin niet echt meer spreken over ‘open’ of ‘dicht’: soms is een heel vlak opeens voor enige maanden open, dan weer groeit het langzaam dicht tot een aaneengesloten jong wilgenwoud. Het materiaal dat hier eens per 3 jaar wordt uitgehaald, kan gebruikt worden als biomassa. Zou er niet meer gemaaid worden, dan ontstaat een ‘echt’ bos. Dat is niet de bedoeling. Door ieder jaar een bepaald deel te maaien, blijven er constant open zones en ontstaat er een aantrekkelijke diversiteit voor planten en dieren. Want een retentiegebied kan nieuwe dieren en planten aantrekken.
In het retentiegebied is een landschapskunstwerk opgenomen van Jeroen van Westen. Het idee voor het totale retentiegebied en het landschapskunstwerk zijn gelijk op ontwikkeld.
Wanneer je het voetpad naar het retentiegebied neemt, kom je vanzelf in het kunstwerk terecht. Retentiegebied, route, wilgenbos vlechten zich in één en ontvlechten zich weer. De route kan vervolgd worden aan de overkant. Met een smal pad loop je tussen de hoge populieren. Bij hoogwater zul je soms moeten waden door ondiep water, omdat de kade waarop je loopt het retentiegebied in verschillende vakken verdeelt. Door kleine verlagingen in de kade worden al die vakken gevuld.
Vlak voordat de route door Laage Diepenveen uitkomt op de Randerweg passeer je nog een paddenpoel. Zo’n paddenpoel moet enigszins beschut zijn voor hoogwater, maar wel nabij de wetering liggen.
Eveneens een dat er allemaal leeft in zo’n paddenpoel.
In het noordelijke deelstuk van het retentiegebied ligt nog een ‘speeltje’. Van de route takt een kade af die eigenlijk nergens naar toe gaat. Dit stuk kade omsluit een gebiedje, dat enerzijds moeilijker vol zal lopen, anderzijds niet goed leeg kan lopen. Dit gebiedje zal zich daarom anders ontwikkelen. Als een klein gebaar klinkt hier na, hoe in essentie Nederland is; een spel tussen nat en droog waarin wij steeds ingrijpen.