St. Martinusgilde
Volgens de bronnen is het St. Martinusgilde uit Luyksgestel opgericht in 1595, midden in de tachtigjarige oorlog. Dit blijkt uit de aanhef van de opnieuw opgestelde 'caerte ende ordannatie' van 28 december 1670.
De tachtigjarige oorlog bracht in onze streken een onvoorstelbare ellende van het platbranden van hele dorpen, het opeisen van de oogst en bezetting door Spaanse en dan weer Hollandse soldaten.
Het doel van het gilde was om het dorp en de parochie te beschermen.
Het St. Martinusgilde is gedurende haar hele bestaan actief gebleven.
Het gilde heeft ongeveer 50 gildebroeders/zusters (leden), waaronder tamboers, bazuinblazers, vendeliers en schutters.
Patroonheilige van het gilde is St. Martinus.
Het Gildehuis
Het St. Martinusgilde heeft sinds 1988 haar eigen gildehuis in het voormalige pakhuis van de molen 'De Deen' (in de volksmond 'de witte molen' genoemd), aan de Rijt.
De voormalige ere-hopman van het St. Martinusgilde, Cor in 't Veld, was beheerder en gebruiker van deze molen en het pakhuis in zijn beroep van mulder.
Cor was in die tijd hopman van het gilde en had zijn wens aan de gemeente Luyksgestel kenbaar gemaakt om van het pakhuis een gildekamer te maken.
Op 13 november 1988 vond de opening plaats door de Commissaris van de Koningin van Noord Brabant, Mr. F. Houben, gildeheer van het gilde.
Na een aantal jaren was het gildehuis aan een opknapbeurt en uitbreiding toe.
Door 3600 uren zelfwerkzaamheid is een fraaie restauratie tot stand gebracht door vele gildebroeders en zusters. Terecht werd dan ook gezegd: 'Door man en macht tot stand gebracht'.
Op 25 mei 2002 vond de heropening plaats, door de gildeheer, Mr. F. Houben.
Voor op het gildehuis schittert het embleem van Sint Martinus op zijn paard, ontworpen en gemaakt door gildebroeder Peter Bax jr.
Het gildehuis wordt o.a. gebruikt voor vergaderingen, oefenavond van tamboers, bazuinblazers en vendeliers en het jaarlijkse eetfestijn op de 2de zondag in september.
Het gilde verzamelt zich hier ook voor diverse gildeactiviteiten. Indien het een activiteit is die in Luyksgestel plaatsvindt dan gaat het gilde vanaf het gildehuis in optocht daar naar toe. Tijdens de optocht laten de bazuinblazers en tamboers van zich horen.
Het gildehuis en molen De Deen
Let op:
Op zondag 18 augustus 2024 zijn er dreuzels in en rondom het gildehuis i.v.m. het koningschieten.
Deze cache is gelegd, met toestemming van Gemeente Bergeijk en Gilde St. Martinus Luyksgestel, door Ludike. Sinds 2001 lid van het St. Martinusgilde Luyksgestel.