St. Martinusgilde
Volgens de bronnen is het St. Martinusgilde uit Luyksgestel opgericht in 1595, midden in de tachtigjarige oorlog. Dit blijkt uit de aanhef van de opnieuw opgestelde 'caerte ende ordannatie' van 28 december 1670.
De tachtigjarige oorlog bracht in onze streken een onvoorstelbare ellende van het platbranden van hele dorpen, het opeisen van de oogst en bezetting door Spaanse en dan weer Hollandse soldaten.
Het doel van het gilde was om het dorp en de parochie te beschermen.
Het St. Martinusgilde is gedurende haar hele bestaan actief gebleven.
Het gilde heeft ongeveer 50 gildebroeders/zusters (leden), waaronder tamboers, bazuinblazers, vendeliers en schutters.
Patroonheilige van het gilde is St. Martinus.
De Koningsboom
Om de twee jaren (in de even jaren) vindt het koningschieten plaats. Dit gebeurt op de eerste zondag na de feestdag van Ons Hoog Lieve Vrouw in augustus.
's Morgens verzamelt het gilde bij het gildehuis om de 'oud' koning van huis op te halen en te begeleiden naar de kerk voor een heilige mis. Tijdens deze viering wordt de koningsvogel door onze gildekapelaan gezegend. Na de heilige mis gaat het gilde naar het gildehuis om de koffietafel te nuttigen.
's Middags trekt het gilde naar de Heilige Kruiskapel, gelegen aan de Kapellerweg, waar sinds jaar en dag de koningsboom staat opgesteld. Het gilde trekt driemaal om de boom om deze te bevrijden van kwade geesten.
Dan begint het schieten. Eerst schiet de burgemeester driemaal op de vogel om deze te 'vrijen'.
De regerend koning is dan als eerste aan de beurt, waarna de overige gildebroeders op volgorde van loting schieten.
Alle gildebroeders zijn verplicht om deel te nemen en minimaal 1 ronde te schieten. Degene die geen koning wil worden kan zich daarna terugtrekken. Er wordt geschoten met het 'zwaar' geweer (kaliber.32).
Hij die het laatste stuk van de vogel naar beneden schiet mag zich de komende twee jaar koning van het gilde noemen en neemt tevens zitting in de overheid (bestuur).
Koning is een verantwoordelijke taak. Hij regelt het schieten binnen het gilde maar heeft ook zijn representatieve taken naar buiten toe.
's Avonds wordt de nieuwe koning door het gilde thuis opgehaald en begeleidt naar het gildehuis voor de officiële installatie. De koning legt de eed af op het hoofdvaandel en zijn handen worden gewassen, zodat de koning rein zal zijn. Daarna volgt een vendelhulde aan de nieuwe koning.
Als afsluiting van de dag wordt volgens een goed en oud gebruik het vat bier genuttigd dat de nieuwe koning verplicht is te schenken aan zijn gildebroeders en zusters.
In 2006 is deze koningsboom door enkele gildebroeders gerestaureerd. Tevens is de boom voorzien van een fraaie windwijzer die het beeld van Martinus en de bedelaar uitbeeld. Deze windwijzer is gemaakt door de eigen gildeleden Pauline van den Berg, Piet Bax en Peter Bax jr.
Windwijzer op Koningsboom
Let op:
Tijdens het koningschieten op zondag 18 augustus 2024 is deze cache 's middags niet bereikbaar.
Deze cache is gelegd, met toestemming van Gemeente Bergeijk en Gilde St. Martinus Luyksgestel, door Ludike. Sinds 2001 lid van het St. Martinusgilde Luyksgestel.