Związki kompleksowe (koordynacyjne) wśród innych związków chemicznych wyróżniają specyficzne wiązania. Wększość wiązań chemicznych (poza jonowymi i różnymi nietypowymi) składa się z dwóch elektronów, pochodzących sprawiedliwie po jednym od każdego atomu. W wiązaniach koordynacyjnych jeden z atomów wnosi do wiązania oba elektrony (jak ma wolną parę elektronową to kto mu zabroni), a drugi atom tylko na tylko na tym korzysta. Związki kompleksowe są często kolorowe i na tym trzeba się skupić przy rozwiązywaniu tego zadania.
Szczególnie barwne są kompleksy żelaza.
Jon Fe2+ w roztworach wodnych może być jasnozielony lub bezbarwny gdy jest rozcieńczony.
Jon Fe3+ w roztworze wodnym może być od pomarańczowego (stężony) do jasnożółtego (rozcieńczony).
Gdy w roztworze pojawi się coś z czym te jony tworzą kompleks barwa może się zmienić.
Pewnego dnia otworzyłem szafkę w kuchni i spostrzegłem buteleczkę z napisem „spirytus salicylowy”. Natychmiast postanowiłem wykonać pewne doświadczenie, które trzeba powtórzyć, żeby rozwiązać zagadkę.
Przygotować należy:
1. Przezroczyste naczynie x2. Może być przemyta wodą mała butelka. Najlepiej żeby dało się je zakręcić, bo ocet trochę śmierdzi.
2. Ocet.
3. Spirytus salicylowy.
4. Wodę utlenioną.
5. Żelazo. Najlepiej rozdrobnione, np. opiłki. Może być śruba lub coś podobnego, ale wtedy trzeba dłużej czekać.
Ja wszystkie te rzeczy znalazłem w domu.
Przepis:
Działamy na małych ilościach substancji.
Do butelki wrzucamy żelazo (w przypadku opiłków nie więcej niż 0,5g) i zalewamy octem (nie ma sensu więcej niż 50 ml). Czekamy 5-10min w przypadku opiłków, a 15-20min dla bardziej zwartych kształtów. Pierwszy raz oceniamy barwę (A). Połowę cieczy przelewamy do drugiego naczynia i dodajemy tam trochę spirytusu salicylowego (trochę to np. tyle ile wyleci przez sekundę z buteleczki podczas ściskania). Wstrząsamy i oceniamy barwę (B). Do pozostałej części dolewamy wodę utlenioną (nie więcej niż dwa razy więcej niż spirytusu). Odczekujemy 10 min dla opiłków i 20-30min dla zwartych kawałków.
Oceniamy barwę (C). Dodajemy spirytusu salicylowego i znowu oceniamy barwę (D).
Po skończeniu doświadczeń należy upewnić się, że nikt przez pomyłkę nie wypije cieczy z butelek.
Kolory roztworów:
0 jasnoniebieski
1 jasnożółty
2 pomarańczowy
3 brunatny
4 jasnozielony
5 bezbarwny
6 ciemnoniebieski
7 fioletowy
8 jasnoróżowy
9 czarny
Finał znajdziesz na N 50° 04.2AB E 19° 53.7CD
Ponieważ doświadczenia chemiczne bywają kapryśne, to jeżeli komuś nie będzie wychodziło, to niech spróbuje sprawdzić podobne kolory, a jak i to zawiedzie, to pozostaje napisać maila i razem zastanowimy się co mogło wpłynąć na wynik.
Przynieś własny ołówek. BYOP
Powodzenia i kolorowych kompleksów!
