In de Hoge Dam waren in 1722 sluizen gebouwd, die gaandeweg te klein werden. Voor de grote schepen werd een overtoom aangelegd. Door de aanleg van het Noordzeekanaal tussen 1879 en 1884, met name het graven van Zijkanaal G, en door de groeiende industrie langs de Zaan werden grotere sluizen noodzakelijk.
De Duikersluis en de Kleine Sluis werden vervangen. De start was in 1900. De eerste steenlegging geschiedde in de zomer van 1902 door wethouder Latenstein. Bij de gedenksteen werd een koker met een gedicht van de hand van een van de architecten, J.G. van Niftrik ingemetseld [4]:
Wie mij in mijne enge kluis
Zal vinden in deze grote sluis
Die kan aan heel het volk verkonden
Dat van dees’ sluis, de eerste steen
Van al die twee miljoen en een
Gelegd werd in cement, zeer fijn
Door den heer Pieter Latenstein
Wethouder van Zaandam
31 juli 1902 te Zaandam
De sluis kreeg een brede brug over het zuidelijk hoofd, de Wilhelminabrug, waarop twee rijtuigen elkaar konden passeren. Tegenwoordig een basculebrug met wijdte van 12 m en een hoogte in gesloten stand KP +2,60/2,96 m. Over het noordelijk hoofd ligt de Beatrixbrug, een basculebrug met een wijdte van 12 m en een hoogte in gesloten stand van KP +2,93/3,13 m.
De sluis werd formeel door koningin Wilhelmina in bedrijf gesteld op 24 oktober 1903 door er met de salonboot ZAANDAM I te schutten.
Plaats:toegang vanaf het IJ, Voorzaan naar de Zaan
Afmetingen :
Lengte (schutlengte) 120m
Breedte 19 m
Dorpeldiepte 2,80 m
Bruggen Wilhelminabrug (basculebrug) Beatrixbrug (basculebrug) Drs. J.M. den Uylbrug (basculebrug)
doorvaarthoogte 3 m
Materialen
Kademuren baksteen
Sluisdeuren hout (worden hydraulisch bewogen)
Bedieningstijden:
Maandag tot en met Vrijdag: gehele jaar 6 – 22 uur
Zaterdag, : 16 April – 16 Oktober – 7:00 -12 uur , 13:00 - 18:00
Zon- en feestdagen 16 April – 16 Oktober – 9:00 -12 uur , 14:00 - 19:00
Zaterdag, : 16 Oktober – 16 April – 7:00 -12 uur , 13:00 - 17:00
Zon- en feestdagen 16 Oktiober – 16 April – 9:00 -12 uur
Onderdeel van de Serie Zaanse Sluizen - Bonus = GC541AX
