[PL]
Trochę geologii regionu:
Na terenie Polski wydzielono kilkanaście tzw. jednostek geologicznych, czyli obszarów unikalnych pod względem budowy geologicznej. Jedną z takich jednostek jest zapadlisko przedkarpackie. Znajduje się ono pomiędzy Karpatami a Górami Świętokrzyskimi i mniej więcej pokrywa się z zachodnią częścią Kotliny Sandomierskiej. Jednostka ta jest ogromnym basenem sedymentacyjnym, czyli obniżeniem terenu, w którym następowało przez bardzo długi czas osadzanie się materiału skalnego. Miało to miejsce w miocenie, a więc od ok. 23 do 5 mln lat temu. Miąższość (grubość) tych osadów dochodzi nawet do 2500m. Efektem tego było powstanie różnego rodzaju skał osadowych, z których najbardziej rozpoznawalne są choćby sól kamienna czy gips (kilka EarthCache'y zlokalizowanych na obszarze zapadliska przedkarpackiego dotyczy właśnie tych ciekawych skał). Natomiast mało kto wie, że na omawianym obszarze spotkać możemy również wapienie.
Zapadlisko przedkarpackie. Żółta kropka wskazuje położenie niniejszego EarthCache.
wapień litotamniowy:
Wapień jest to chyba każdemu znana skała osadowa zbudowana z minerału kalcytu (CaCO3), nie każdy jednak zdaje sobie sprawę jak różne jego odmiany mogą występować. W okolicach Pińczowa znaleźć możemy skałę, która nosi nazwę wapień litotamniowy. Tak, wiem, to trudna do spamiętania nazwa, a pochodzi ona od łacińskiej nazwy krasnorostów - Lithothamnium, z których powstała. Krasnorosty to takie glony (gdyby ktoś nie pamiętał z podstawówki). Na szczęście tutejszy wapień litotamniowy nosi lokalną nazwę: wapień pińczowski lub po prostu pińczak, co jest znacznie łatwiejsze do spamiętania. Wapienie pińczowskie powstały w płytkim morzu, jakie zalewało ten obszar w miocenie. Wapień ten jest bardzo chętnie wykorzystywany w budownictwie, ze względu na swoje właściwości. Zaraz po wydobyciu jest na tyle miękki, że daje się kroić zwykła piłą. Po pewnym czasie zawarta w nim wilgoć wyparowuje, a w jego porach krystalizuje węglan wapnia, wskutek czego skała twardnieje. Z tego względu jest to materiał bardzo ceniony w rzeźbiarstwie. Ze względu na swoją porowatość wapień ten jest bardzo lekki - jego gęstość to 1,6g/cm3 (dla porównania gęstość wapienia jurajskiego z okolic Krakowa to ok. 2,6g/cm3). Dzięki swojej porowatości (pory stanowią 25% objętości skały) wapień pińczowski ma też bardzo dobre właściwości izolacyjne oraz wygłuszające.
EarthCache:
Aby zalogować znalezienie EarthCache musisz odwiedzić wskazane przez współrzędne tego EarthCache miejsce. Następnie musisz odpowiedzieć na poniższe pytania i przesłać je do mnie za pomocą formularza kontaktowego.
Uwaga!
Niniejszy EarthCache został stworzony zgodnie ze standardami obowiązującymi przy tego typu skrytkach, aby maksymalnie podnieść jego walory edukacyjne. Odpowiedzi na poniższe pytania znajdziesz jedynie na podstawie wizyty w terenie, uważnej lektury niniejszego EarthCache oraz umiejętności logicznego myślenia. Odnalezienie odpowiedzi nie wymaga przeszukiwania internetu ani literatury fachowej. Warunkiem zaliczenia tego EC jest przesłanie do mnie OSOBIŚCIE odpowiedzi na WSZYSTKIE OBOWIĄZKOWE pytania. Logi zamieszczone bez uprzedniego nadesłania odpowiedzi, nie zawierające odpowiedzi na wszystkie obowiązkowe pytania lub zawierające odpowiedzi o treści "nie wiem" będą usuwane bez ostrzeżenia.
1. Współrzędne wskazują na odsłonięcie wapienia pińczowskiego w ścianie dawnego kamieniołomu, w którym ktoś wyrzeźbił stylizowaną twarz. Tutaj czeka Cię najtrudniejsze zadanie. Wyobraź sobie, że z warstwy skalnej, w której wyrzeźbiona jest twarz, zostaje wcięty największy możliwy sześcian. Wyobraź sobie, że identycznej wielkości sześcian zostaje wycięty z wapienia, jaki występuje naturalnie na terenie Krakowa. Który z sześcianów będzie cięższy i o ile kilogramów?
2. Obejrzyj sobie z bliska powierzchnię wapienia pińczowskiego. Z pewnością zauważysz jakieś skamieniałości. Opisz je, jak wyglądają, jaką mają wielkość. A może umiesz jakieś nazwać? (to ostatnie nie jest obowiązkowe).
3. Sprawdź, czy w całym kamieniołomie skała jest jednorodna pod względem skamieniałości, czy jednak widoczne są jakieś różnice. Opisz swoje obserwacje i spróbuj odpowiedzieć, dlaczego tak jest.
4. Znajdź powierzchnię skalną, na której Waldek podpisał się rzekomo we wrześniu 1977r. To duży napis, znajdziesz go bez trudu. Jak sądzisz, czy ten napis faktycznie może mieć kilkadziesiąt lat, czy to ewidentna fałszywka i jest znacznie młodszy? Uzasadnij.
5. Dzień miesiąca z podpisu Waldka zapisz sobie jako P, liczba ta będzie Ci potrzebna do zaliczenia EarthCache C(r)aCO(w)3.
6. Jak zauważyłeś, na skalnych ścianach dawnego wyrobiska wyrytych jest sporo napisów, a nawet wykonanych amatorsko płaskorzeźb. Jest to dość rzadko spotykany widok. Jakie właściwości skały zachęciły "rzeźbiarzy" do wyrycia swoich "dzieł"? Tylko proszę, nie umieszczaj tam żadnej swojej twórczości!
Znalezienie możesz zalogować po wysłaniu do mnie odpowiedzi. Jeśli odpowiedzi będą błędne, skontaktuję się z Tobą w tej sprawie.
