In het centrum van Oud Velsen vind u veel historie, die soms al terug gaat tot de 7de eeuw. Met deze multi willen we u een prachtige oude dorpskern laten zien met veel wetenswaardigheden.
Bij een aantal WP’s zult u een vraag moeten beantwoorden, waarbij u goed de bordjes zult moeten lezen.
Er zijn ook een aantal interessante panden waar u onderweg langs loopt; daarvan hebben we het coördinaat tussen haakjes aangegeven. Die coördinaten hoeft u dus niet perse in te voeren; ze leiden u naar bordjes met informatie over betreffend gebouw.
Veel plezier in ’t ouwe dorp en succes met het oplossen!
Het dorp is gewoon bewoond, dus houdt alstublieft rekening met de bewoners.
De cachemobiel (met twee of vier wielen) kan worden geparkeerd op:N52°27.709 - E004°38.887
Onderweg naar WP 1 loopt u langs het HUIS MET DE KOEPEL (N52°27.724 - E004°38.865)
WP1 UITKIJKPUNT N52°27.746 - E004°38.832
Velsen wordt omstreeks 720 voor het eerst genoemd in een oorkonde waarin Karel Martel (de grootvader van Karel de Grote) 7 boerderijen, gelegen in het dorp Velison, schonk aan Willibrordus. Toen werd er ook nog gesproken over Vellesan, Velesan of Vellesen, pas in 1112 komen we voor het eerst de huidige naam Velsen tegen.
Het dorp Velsen was in de 17de en 18de eeuw vooral bekend om zijn boomgaarden. Er werden diverse landgoederen van rijke Amsterdammers aangelegd (Beeckestijn, Waterland, Velserbeek).
Velsen werd in tweeën gesplitst door de aanleg van het Noordzeekanaal dat in de jaren '70 van de 19de eeuw werd gegraven ten behoeve van de haven van Amsterdam. Zo ontstonden de kernen Velsen-Noord en Velsen- Zuid. Door latere verbredingen van het kanaal werd nog eens een groot deel van het dorp Velsen-Zuid afgebroken. Op deze informatietafel kunt u zien hoeveel huizen er moesten verdwijnen.
VRAAG: vanaf wanneer bestaat de huidige situatie? Neem hiervan het derde cijfer. Dit is A =
WP2 HUIS MET DE TROFFEL N52°27.730 - E004°38.828
Dit huis werd gebouwd in de eerste helft van de 18de eeuw en gerestaureerd in 1972.
VRAAG: wat voor bedrijf zat hier halverwege de 19de eeuw? Stapeltel de woordwaarde. Dit is B =
Loop vanaf hier langs het VOORMALIG HUIS VAN DE VROEDVROUW (N52°27.730 - E004°38.815) naar WP 3.
WP3 HET CACHOT N52°27.729 - E004°38.806
Dit arrestantenlokaal werd gebouwd als vervanging voor de 3 cachots aan de gevel van ’s Gravenlust. Gemeenteveldwachter de Ruyter zette er menig boef achter de tralies.
Het cachot heeft 2 cellen van elk 4 vierkante meter, waarvan de deuren met het hang- en sluitwerk nog de oorspronkelijke zijn. Tegenwoordig zijn de 2 cellen in het bezit van particulieren.
VRAAG: wanneer werd het cachot gebouwd? Stapeltel het jaartal. Dit is C =
WP4 TUINMUUR N52°27.733 - E004°38.782
Deze muur is de oorspronkelijke afscheiding van de moestuin van de buitenplaats Velserbeek.
VRAAG: uit welke eeuw stamt deze muur? Dit is D =
Loop via ’S GRAVENLUST (N52°27.723 - E004°38.795) naar WP 5
WP5 STADT VAN DEVENTER N52°27.715 - E004°38.822
Woonhuis dat gebouwd werd in opdracht van openbaar notaris en secretaris van ambacht Velsen.
VRAAG: waarom heet dit huis de Stadt van Deventer?
1: het is een replica van het stadhuis van Deventer. E= 1
2: het is genoemd naar de opdrachtgever. E= 3
3: de bewoner kwam oorspronkelijk uit Deventer. E= 5
WP6 HERBERG ’T ROODE HERT N52°27.702 - E004°38.814
Dit gebouw was al in 1591 bekend als herberg onder de naam ’t Roede Hart. Halverwege de 19de eeuw werd het verbouwd tot winkel die bestond tot 1973, daarna is er weer een herberg van gemaakt.
VRAAG: de pomp die zich naast de herberg bevind is in 1983 aangeboden door Holleman. Wat is de letterwaarde van de voorletter van deze persoon? Dit is F =
Naast de pomp bevindt zich het voormalig DIACONIE – WEESHUIS
WP7 HET RAADHUIS N52°27.702 - E004°38.814
(hetzelfde coördinaat als WP 6, u hoeft zich enkel om te draaien)
Het raadhuis is gebouwd op de plaats van een rechthuis uit 1640. Het gemeentebestuur van Velsen zat hier tot 1965.
VRAAG: wat is het jaartal dat naast het wapen van Velsen staat? Neem daarvan het laatste cijfer Dit is G=
WP8 ENGELMUNDUSKERK N52°27.667 - E004°38.816
De Engelmunduskerk is 1 van de oudste kerken van Westelijk Nederland en behoort tot de 5 moederkerken van Holland. De kerk is genoemd naar Engelmundus, volgens de overlevering een Angelsaksisch geestelijke die in Velsen het Evangelie heeft verkondigd. In het jaar 690 kwam Willibrord (met in zijn gevolg Engelmundus) vanuit Engeland naar ons land om het Evangelie te prediken.
In Velsen is in die tijd een houten kerkje gebouwd. In de 12de eeuw is dit houten kerkje vervangen door een tufstenen kerkgebouw, dat door de jaren heen een aantal keer ernstig beschadigd raakte (beeldenstorm, 80-jarige oorlog), maar steeds weer gerestaureerd werd. De kerk werd in de 13de eeuw door de heren van Brederode uitgebreid met een toren en een kapel van baksteen. De muren van de binnenplaats van de kerk zijn nog overblijfselen van een zijbeuk.
Op het kerkhof naast de binnenplaats zijn kanaalgravers begraven.
VRAAG: wanneer is Willem van Brederode overleden? Stapeltel het jaartal. Dit is H =
WP9 BEWAARSCHOOL N52°27.696 - E004°38.843
Deze school dateert uit 1860. Tegenwoordig zit het bedrijf Happy Homework in het gebouw; zij verzorgen huiswerkbegeleiding en herstellen daarmee de oude functie van het pand.
VRAAG: uit hoeveel ruitjes bestaat het raam boven de linker vlaggenstokhouder? Dit is J =
Loop hier vandaan ’t Oosterpad in bij N52°27.699 - E004°38.870 (tussen de heg en het witte huis)
WP10 GEBOORTEHUIS ANNA VAN GOGH -KAULBACH N52°27.668 - E004°38.888
Anna Maria van Gogh-Kaulbach werd op 31 december 1869 in dit huis geboren als dochter van een arts. Later is zij bekend geworden als Nederlands romanschrijfster, vertaler en toneelschrijfster. Ook schreef zij een 3-delige kinderboekenserie “Lenie ter Heuvel”.
Een deel van haar oeuvre schreef ze onder het pseudoniem Wilhelmina Reynbach. Zij overleed op 91 jarige leeftijd in Haarlem.
VRAAG: wat bevond zich aan de achterzijde van dit pand in de 19de eeuw? Stapeltel de letterwaarde.
Dit is K =
WP11 V.M. UITGEVERIJ NAUTA N52°27.668 - E004°38.888
(hetzelfde coördinaat als WP 10)
Dit pand dat in 1821 gebouwd werd, was oorspronkelijk een woonhuis. Van 1894 tot 1943 was hier de drukkerij en uitgeverij van J. P. Nauta gevestigd.
VRAAG: waar werd uitgeverij Nauta landelijk bekend om?
1: om zijn kalenders. L= 5
2: om bankbiljetten. L= 3
3: om zijn ansichtkaarten. L= 1
Controle:
A + B + C + D + E = 41 en F + G + H + J + K + L = 38
Deze berekening brengt u bij de cache:
N 52 (D + K). ((J x F) - B-L)K E 004 ((A x J) + H). C((E x F)-G)
Behandel de cache a.u.b. met voorzichtigheid.