Grejzeny Wyrwaka
Wzgórze Wyrwak leży w szerokiej kotlinie Mirska, na prawym brzegu Kwisy. Jest to odsłonięte wzgórze o wysokości 400 m n.p.m. należące do Pogórza Izerskiego, na wierzchołku którego znajduje się niewielki nieczynny kamieniołom. Eksploatowano w nim przed drugą wojną światową grejzen – skałę zasobną w kwarc (SiO2) dla potrzeb przemysłu ceramicznego.
Występujący na tym obszarze zespół wielu nietypowych i rzadko spotykanych minerałów oraz skał świadczy o złożonej i interesującej historii geologicznej, na którą składają się następujące po sobie różne procesy.
Prawdopodobnie ponad 600 milionów lat temu – w prekambrze – na dnie zbiornika morskiego gromadziły się drobnoziarniste osady – iły, muły oraz piaski, a także wytrącały się z wody morskiej węglany, z których następnie utworzyły się lite skały serii osadowej- łupki ilaste, mułowce, piaskowce oraz wapienie i margle.
W czasie trwania kolejnych epok geologicznych, przed około 500-400 milionami lat, skały te zostały zmetamorfizowane (przeobrażone) a także sfałdowane. Na skutek tych procesów powstały różne odmiany gnejsów, leukogranitów i granitognejsów izerskich a także serie łupków metamorficznych (głównie łyszczykowych). Ostatnim stadium, które wywarło swój wpływ na budowę rejonu Wyrwaka były procesy związane z oddziaływaniem gorących gazów i par (etap pneumatolityczny) oraz następujacych po nich gorących roztworów wodnych (etap hydrotermalny) na utworzone wcześniej skały metamorficzne. Procesy te miały miejsce przed około 300 milionami lat (w górnym karbonie) i związane były z oddziaływaniem stygnącego wówczas granitu Karkonoszy. Dzięki tym procesom zostały ostatecznie uformowane grejzeny, które są tematem niniejszego earthcache.
Grejzeny są skałami drobnoziarnistymi, złożonymi przede wszystkim z kwarcu, łyszczyków (mik) i topazu oraz występujących w niewielkich ilościach: chlorytu, turmalinu, fluorytu, berylu, rutylu, kasyterytu, apatytu, wolframitu, scheelitu, bizmutynu, molibdenitu i innych minerałów akcesorycznych. Ich powstanie wiąże się z pneumatolitycznymi przeobrażeniami skał. W zależności od dominujących w składzie grejzenu minerałów wyróżniane są grejzeny kwarcowe, kwarcowo-turmalinowe, kwarcowo-topazowe, kwarcowo-fluorytowe i kwarcowo-muskowitowe.
Źródło: www.sudety.ig.pl
Zadania do wykonania aby zaliczyć earthcache:
- W miejscu wskazanym przez współrzędne znajduje się wychodnia grejzenów jako szereg niewielkich skałek. Na zdjęciach poniżej widzisz różne skały, które znajdują się w tym miejscu. Która z nich to grejzen - 1, 2 czy 3?
- Z łatwością znajdziesz tu odłupany kawałek skały. Przyjrzyj się jego przełamowi, najlepiej w słońcu. Co szczególnego widzisz?
- Podaj nazwy trzech minerałów lub grup minerałów występujących w grejzenach Wyrwaka.
- Grejzeny zawierają czasem rudę pewnego znanego metalu stosowanego np. w elektronice. Jakiego?
- Opcjonalnie oczywiście możesz sobie zrobić zdjęcie.
Odpowiedzi na pytania prześlij do mnie poprzez formularz kontaktowy w profilu lub na adres pacik at interia.pl (oczywiście at to "małpa"). Po wysłaniu odpowiedzi nie musisz czekać z logowaniem, jeżeli coś się nie będzie zgadzać sam się skontaktuję. Jednak pamiętaj: logi bez wysłanych odpowiedzi będą kasowane!