Pomnikowa spała
Monumental spala
O miejscu:
Wędrując po lasach Pałuk można zobaczyć, na niektórych starych sosnach, ślady nacięć wykonane jakimś ostrym, wąskim narzędziem. Głębokie rowki znajdują się w dolnej części pni żywych drzew na szerokiej powierzchni pozbawionej kory. Nie jest to oczywiście akt wandalizmu, ale stare ślady żywicowania. Nacięcia ułożone są w regularną jodełkę przedzieloną pionowym rowkiem. Widać, że wykonano je przed wieloma laty, ponieważ brzegi skaleczonej powierzchni dawno uległy zabliźnieniu. Pomimo uszkodzenia znacznej części powierzchni pnia, drzewa przeżyły ten zabieg i są nadal w dobrej kondycji. Niestety, taki widok w lesie nie jest miły dla oka i oznacza, że z jakiś powodów nie wycięto tych drzew po zakończonym żywicowaniu, chociaż zwykle tak robiono.
Wędrując przez nasze lasy, często możemy widywać podobne sytuacje. Na ogół nie zastanawiamy się głębiej w jakim celu wykonuje się żywicowanie, jak wygląda to działanie w praktyce i jakie to ma konsekwencje dla drzewa. A jest to przecież ciekawe, a ponadto stanowi fragment historii naszego leśnictwa, ponieważ żywicowania drzew już się nie wykonuje. Warto jednak wiedzieć, że przez wiele dziesięcioleci żywicowanie drzew leśnych prowadzone było na ogromną skalę i stanowiło jeden z ważnych kierunków w gospodarce nadleśnictw. Zabieg ten był nawet uznawany za jeden z podstawowych rodzajów pozyskiwania zasobów leśnych, nie mniej ważny niż pozyskiwanie surowca drzewnego, bowiem produkty uzyskiwane z żywicy były niezastąpione, a nawet miały znaczenie strategiczne.
W tamtych czasach, prawie każdy dojrzały drzewostan sosnowy przeznaczony do wycięcia zrębem zupełnym, poddawany był intensywnemu żywicowaniu. Na dolnej powierzchni pni sosen, w odstępie kilkudniowym, wykonywano charakterystyczne, jodełkowate nacięcia po obu stronach pionowego rowka spustowego. Tak powstawała spała żywiczarska. Żywicowanie wykonywano każdego roku od końca marca do września. W zależności od czasu wykorzystywania spały wyróżniano tzw. obiegi żywicowania – dwu, trzy, a najczęściej cztery i pięcioletnie. Obserwując powierzchnię dowolnej spały można określić ile lat dane drzewo było żywicowane. Świadczy o tym wysokość spały oraz liczba miejsc na rowku pionowym, gdzie podwieszany był kubeczek na żywicę. Miejsca te posiadają charakterystyczne załuskania odstające od pnia jak piórka. Na niektórych grubych drzewach zakładano czasem dwie, a nawet trzy spały pozostawiając tylko wąskie fragmenty nienaruszonej kory. Miejsca takie nazywano pasami życiowymi, ponieważ tylko dzięki nim drzewo mogło przewodzić substancje odżywcze i zachować witalność.
Żywicowaniu można było poddać tylko niektóre gatunki drzew jak: sosnę pospolitą (Pinus sylvestris), świerka pospolitego (Picea abies), modrzewia europejskiego (Larix decidua) i jodłę kanadyjską (Abies canadensis). Z tych gatunków jedynie sosna była żywicowana na skalę przemysłową.
Skrytka nie znajduje się bezpośrednio na pomniku przyrody</>
Skrytka:
mały plastikowy pojemnik, weź ołówek, koordynaty +/- 5 m
About this spot:
Wandering all over forests Pałuk it is possible to see, on some old pines, signs of cuts carried out with some sharp, narrow tool. The deepest grooves are in the lower part of trunks of living trees on the wide surface deprived of the bark. It isn't of course the act of the vandalism, but old signs of tapping for resin. Cuts are arranged in the regular herringbone pattern divided with the vertical furrow. One can see, that they were carried out many years ago, since edges a long time ago surrendered to the cut area heal. In spite of damaging the considerable part of the surface of the trunk, trees survived this treatment and are still in the good condition. Unfortunately, such a view in the forest isn't pleasing to the eye and means, that from some reasons weren't cut out of these trees after completed tapping for resin, this way they have at least usually done.
Wandering through our forests, we can often see similar situations. In general we aren't thinking deeper in what destination tapping for resin is performed, how this action looks in practice and what it has consequences for the tree. And it is after all interesting, morover constitutes the excerpt of the story of our forestry, since tapping for resin of trees isn't already performed. It is worthwhile however knowing that tapping for resin of forest trees was conducted by a lot of decades to the huge scale and constituted one of important directions in the economy of forest districts. This treatment was even regarded as one of basic types of acquiring forest resources, not less important than acquiring the wood raw material, because get products of resin were irreplaceable, and what's more had strategic meaning.
It was possible to subject only some species of trees to tapping for resin as: common pine (Pinus sylvestris), of Norway spruce (Picea abies), of common larch (Larix decidua) and Canadian fir (Abies canadensis). From these kinds only a pine was tap for resin on an industrial scale.
The cache:
small plastic container, take a pencil, coordinates + / - 5 m