PL
Kesz jest częścią serii zatytułowanej „Olsztyn wczoraj i dziś”, inspirowanej cyklem artykułów pod tym samym tytułem publikowanych jakiś czas temu przez bardzo bliską mi osobę na łamach „Nowego Życia Olsztyna”. Powstały one na kanwie publicystyki śp. Stanisława Piechockiego (1955-2005), znanego olsztyńskiego prawnika i dokumentalisty dziejów miasta. Niech ta seria stanowi hołd dla niego.
Gmach Alfa (obecnie Aura - przyp. RAFAL.P) Centrum wrył się w krajobraz Olsztyna. Wielu mieszkańców miasta nie wyobraża sobie lepszego sposobu na spędzenie weekendu niż wyprawa do centrum handlowego i kina. Aż trudno przywołać w pamięci obraz Olsztyna bez Alfy. A przecież budynek centrum handlowego tkwi przy Al. Piłsudskiego od niedawna. Jego budowę rozpoczęto w maju 2004r. Otwarcie obiektu dla klientów nastąpiło 19 października 2005 r. Zapewne w 1912 r. mieszkańcy Olsztyna z podobnym uczuciem traktowali nowy budynek rejencji.
Widok, jaki dziś roztacza się z przystanku autobusowego przy Al. Piłsudskiego, tuż przy gmachu Sądu, idealnie ilustruje dzieje Olsztyna. Niegdyś były tu przedmieścia. Czy ktoś jeszcze pamięta, że dawno temu, w pierwszej połowie XIX wieku Olsztyn był niewielkim miastem, położonym w środku lasów Prus Wschodnich? Ściśnięty ceglastym pasem murów obronnych, wykraczał poza jego ramy jedynie w dwóch miejscach. Wybudowany w latach 1895-1898 ogromny kompleks budynków więziennych znajdował się podówczas na peryferiach miasta. Od lat siedemdziesiątych XIX w. naprzeciwko znajdowała się fabryka zapałek żydowskiego przedsiębiorcy Juliusa Ladendorffa.
Miasto rozrosło się i pomnożyło swą liczbę mieszkańców dopiero u progu XX wieku. Wówczas to Olsztyn stał się węzłem kolejowym i siedzibą garnizonu. Boom mieszkaniowy przełomu XIX/XX w. sprawił, że dzisiejsza Al. Piłsudskiego obrosła także w kamienice mieszkalne.
W 1905 r. w Olsztynie powołano rejencję. Do czasu oddania jej właściwej siedziby w 1911 r. mieściła się przy obecnym pl. gen. Bema. Wraz z powołaniem rejencji wzrosła ranga miasta. Nastąpiło także przyspieszenie germanizacji południowej części Prus Wschodnich, gdyż do Olsztyna napłynęła rzesza niemieckich urzędników. Budowlę, tak jak większość budynków użyteczności publicznej z przełomu XIX/XX w, wzniesiono ze środków pochodzących z kontrybucji nałożonej na Francję po przegranej wojnie w latach 1870-1871. W 1920 r. w budynku rejencji urzędowała Komisja Aliancka, mająca czuwać nad przebiegiem plebiscytu w tej części Prus Wschodnich. Po wojnie stał się on siedzibą Dyrekcji Polskich Kolei Państwowych. Obecnie mieści się w nim Wojewódzki Sąd Administracyjny.
Fot.1 - Aleja Marszałka Józefa Piłsudskiego, ok. 1912 r. Widoczne czynszowe kamienice znajdujące się naprzeciw więzienia. W dali gmach rejencji olsztyńskiej.
Fot.2 - Aleja Marszałka Józefa Piłsudskiego, 2006 r. Widoczny budynek centrum handlowego. W dali gmach rejencji olsztyńskiej, fot. Nowe Życie Olsztyna
Tak oto dziś, na stosunkowo małej przestrzeni stare spotyka się z nowym. Symbol świetności Złotego Wieku w postaci budynku dawnej rejencji sąsiaduje z gmachem centrum handlowego. Oba są pomnikami na miarę swoich czasów. Pierwszy to niejako ucieleśnienie pruskiego etatyzmu, biurokracji i architektonicznej surowości. Drugi jest świątynią rozbuchanej konsumpcji. Te dwa skrajne światy rozdziela Pomnik Wdzięczności, zwany także Pomnikiem Zwycięstwa. Wzniesiony na gruzach dawnych kamienic kolos, dłuta Xawerego Dunikowskiego, został odsłonięty w 1954 r. Ale, to zupełnie inna historia…
Kesz: mikro, magnetyk
EN
Soon...
Cache: micro, magnetic