Romanowskie Źródła - jest to duży zespół wywierzysk położony w obniżeniu między szczytami Słupiec (531 m n.p.m.) i Wapniarka (518 m n.p.m.), w paśmie Gór Krowiarek, w dolinie potoku Piotrówka w miejscowości Żelazno. Kilka wypływów występuje jako osobne Źródła rozmieszczone na przestrzeni kilkudziesięciu metrów; jedno z nich znajduje się w korycie Piotrówki.
Objęte są one ochroną jako pomnik przyrody nieożywionej od 1982 r. Jest to jak dotychczas jedyne źródło objęte ta formą ochrony w Sudetach.
W źródła
ch tych żyją rzadkie gatunki bezkręgowców, m.in. endemiczne odmiany wrotków oraz ślimak źródlarka karpacka (Bythinella). Gatunek ten wytwarza małą, do około 3 mm, walcowata muszlę jasnobrązowej barwy o prześwitujących ściankach. Jej otwór posiada błoniaste wieczko, które zamyka się w razie zagrożenia. Ślimak ten żywi się drobnymi glonami zeskrobywanymi z roślin naczyniowych.
W Źródłach Romanowskich pospolicie występuje również skorupiak kiełż zdrojowy, który posiada ciało silnie ściśnięte w płaszczyznach bocznych. Większość jego krewniaków żyje w morzach i oceanach. gatunek ten występuje przede wszystkim w bardzo czystych wodach płynących. Porusza się pełzając do przodu, jednak dzięki silnym ruchom tylnej części odwłoka potrafi także bardzo szybko pływać.
W okresie wiosennym zarośla w sąsiedztwie źródeł pokrywają dość okazałe kwiatostany lepiężnika różowego. Natomiast w sierpniu i wrześniu na przylegających do źródeł łąkach zakwita efektowny zimowit jesienny, który w Polsce spotykany jest coraz rzadziej i z tego względu został objęty ścisłą ochrona gatunkową.
Masyw Krowiarek stanowi jeden z największych obszarów krasowych Sudetów, a za szczególnie ciekawą uważana jest krasowa hydrologia okolic Romanowa. Stwierdzono, obecność ponoru, przechwytującego znaczną część wód potoku Piotrówka . Ponor ten miałby zasilać oddalone o ok. 2,5 km źródła Romanowskie. Jednak prowadzone badania nie przyniosły całkowicie jednoznacznego rozstrzygnięcia kwestii pochodzenia wód źródeł Romanowskich . Źródła te mają praktycznie stałą w ciągu roku temperaturę wody ok. 10 °C. Wypływające ze Źródeł Romanowskich wody należą do typu wodorowęglanowo-wapniowo-magnezowego i są średniozmineralizowane.
Źródła Romanowskie, ze względu na znaczne walory przyrodnicze, stanowią znakomita atrakcję turystyczną Sudetów i Kotliny Kłodzkiej i już na przełomie XIX i XX w. były celem wycieczek licznych turystów, głównie z Kłodzka i Lądka Zdroju. Na początku XX w. wybudowano tuż za źródłami, istniejący do dziś, niewielkich rozmiarów zbiornik spiętrzający wodę, który zapewne miał ułatwiać strudzonym turystom pobranie zimnej, orzeźwiającej i krystalicznie czystej wody. W chwili obecnej pomimo objęcia źródeł ochroną miejsce jest nieco zapomniane. Nawet jego odnalezienie jest dosyć trudne, na mapach turystycznych jest zazwyczaj błędnie zaznaczona lokalizacja, a teren wokół źródła jest mocno zarośnięty.
Na starcie: logbook, FTF, ołówek, kilka drobiazgów do wzięcia :)