UWAGA! Wykonanie części zadań może być niebezpieczne! Więcej informacji przy zadaniach.
Wracając z wesela, spotkał grajek diabła, który w zamian za grę obiecał mu wór złota.
Obawiając się posądzenia o zaprzedanie duszy diabłu, grajek przeznaczył zapłatę na budowę klasztoru w Szczyrzycu.
Lucyfer powróciwszy na Łysą Górę dowiedział się od czarownicy o tym co grajek zrobił. Rozwścieczony porwał głaz i postanowił, że zniszczy klasztor.
Zakonnicy ze Szczyrzyca usłyszawszy o zamiarze diabła postanowili zawierzyć Bogu i modlić się. Z każdym wybiciem dzwonu na Anioł Pański diabeł tracił siły. Wreszcie kamień zaczął mu tak bardzo ciążyć, że upuścił go nim doleciał do celu.
3 km od Szczyrzyca w przysiółku Smykań, w Krzesławicach, można po dziś dzień podziwiać odciski palców Lucyfera. Obok przebiega szlak czarny ze Szczyrzyca na przełęcz pod Grodziskiem.
Diabelski Kamień koło Szczyrzyca to potężna skała. W zależności od źródeł, jego wymiary wahają się:
- długość od 55 do 70 metrów,
- wysokość od 12 do 25 metrów,
- a szerokość od 3 metrów w najwęższym miejscu, poprzez 8 aż do 12 metrów.
Upada pod kątem 42 stopni.
Niezależnie od powyższych informacji można stwierdzić, że jest ogromny i zupełnie nie pasuje do okolicy, niespodziewanie pojawiając się na niewielkim wzniesieniu.
Według przyjętej klasyfikacji, formy skalne można podzielić na formy złączone z podłożem w sposób naturalny i formy oderwane od podłoża.
Wśród form złączonych z podłożem wydzielono następujące formy skałkowe:
Ambona skalna - duża skałka złączona swoją podstawą i bokiem ze zboczem wzgórza.
Baszta skalna - duża forma wolnostojąca, w kształcie bryłowym, zrośnięta z podłożem tylko swoją podstawą.
Maczuga skalna - wysoka, smukła forma, o podstawie wąskiej zrośniętej z podłożem.
Grzyb skalny - forma złączona z podłożem wąską podstawą - trzonem, który ku górze rozszerza się tworząc czapę.
Platforma skalna - zazwyczaj niska forma o nieregularnej górnej powierzchni, łącząca się swoją rozległą podstawą z podłożem, nachylona zgodnie ze stokiem lub tworząca powierzchnię szczytową. Platforma może być ograniczona progami lub może przechodzić w stok i w wierzchowinę.
Płyta skalna - jest to płaszczyna warstwy (ławicy) odsłonięta w obrębie stoku lub wierzchowiny.
Stół skalny - różnej wielkości, graniasty, o płaskim szczycie i podstawie łączącej się z podłożem.
Mur skalny - forma wydłużona, ograniczona ze wszystkich stron stromymi ścianami, jej wąska podstawa łączy się z podłożem.
Ściana skalna - odsłonięta pionowa lub stromo pochylona płaszczyzna skalna.
Grzęda skalna - forma wydłużona o nieregularnej powierzchni, ograniczona z dwóch stron progami.
Próg skalny - forma wydłużona, z jednej strony zrośnięta ze zboczem lub wierzchowiną grzbietową, a z drugiej ograniczona ścianką.
Występ skalny - w porównaniu z progiem nie posiada wyraźnie wydłużonego kształtu i ma mniejsze rozmiary.
Nawis skalny - jest to występ lub próg ograniczony ścianką przewieszoną.
Diabelski Kamień zbudowany jest z silnie spękanych piaskowców ciężkowickich serii śląskiej. Ławica* ta została wypreparowana ze wszystkich stron wskutek działalności czynników niszczących, którą ułatwiła mała odporność przylegających od wschodu i zachodu warstw łupkowych. Po górnej powierzchni kamienia biegnie galeryjka, częściowo naturalna, częściowo wykuta w skale. Galeryjką tą można dojść do miejsca gdzie przebiega szczelina dzieląca Diabelski Kamień na dwie części. Nad szczeliną tą dawniej był przerzucony mostek, obecnie zaś, aby dotrzeć na drugi kamień, trzeba nad nią przeskoczyć, co z pewnością nie jest zbyt bezpieczne, dlatego wykonując zadania na szczycie skały bądźcie bardzo ostrożni!
*Ławica to warstwa lub zespół warstw wchodzących w skład skały osadowej (niekiedy również innych skał), w szerokim sensie znaczenia - o zbliżonych cechach, a szczególnie wyraźnie wyróżniających się od warstw sąsiednich.
Naturalny proces rzeźbienia ścian skałek polega na ich wietrzeniu mechanicznym i chemicznym. Czynniki wietrzenia mechanicznego, takie jak zamróz i insolacja* prowadzą do rozluźnienia spoistości wierzchniej warstwy skały. Równocześnie krążące wody w porach i szczelinach powodują rozpuszczanie, przemieszczanie i koncentrację niektórych składników mineralnych. W piaskowcach procesom tym podlega przede wszystkim spoiwo. Wietrzenie przebiega niejednolicie (selektywnie), zależnie od rodzaju, ilości i rozmieszczenia spoiwa, wielkości składników detrytycznych oraz od gęstości spękań.
*Zamróz i insolację można w najprostszym rozumieniu wyjaśnić jako wystawianie na zimno i ciepło, czyli na mróz i słońce.
Wyobraźcie sobie, że ktoś wystrzelił kulę armatnią w plastelinę - kula odpadła, ale pozostał dołek. Takie zagłębienia można znaleźć w ścianach Diabelskiego Kamienia. Skąd się tam wzięły?
Podczas cementacji w skale zostały uwięzione tzw. toczeńce ilaste - formy kuliste zbudowane z materiału spoistego np. iłu lub mułu pochądzących z erozji podłoża. Kule te bardzo łatwo ulegają wietrzeniu, stąd te regularne zagłębienia.
W Karpatach fliszowych na powierzchniach szczytowych niektórych skałek znalezione zostały misy średnicy kilkunastu do kilkudziesięciu centymetrów, o asymetrycznych bokach. Kształtem przypominają kociołki wietrzeniowe. Znajdują się one na poziomych lub słabo nachylonych powierzchniach skalnych i są produktami łącznie wietrzenia mechanicznego i chemicznego przy współudziale kwasów organicznych.
Na ścianach niektórych skałek piaskowcowych o nachyleniu 30-60 stopni można niekiedy zaobserwować charakterystyczne zagłębienia o kształcie rowków przebiegających od szczytu w dół. Rowki te są płytke (kilka cm) i dość szerokie (5-10 cm), a oddzielające je grzbieciki mało wydatne i zaogrąglone. Powstają one wskutek działalności wody deszczowej, która spływając strugami po ścianach rozpuszcza spoiwo i powoduje tworzenie się linijnych bruzd.
Zadania podzielone zostały na te do wykonania u podnóża i te na szczycie:
UWAGA! Miejsce niebezpieczne!
Na szczyt skał można dostać się przechodząc przez galeryjkę (pierwsza skała) i przeskakując nad szczeliną dostać się na drugą skałę. Aby tego dokonać, trzeba wyjść na "barierkę" galeryjki i przeskoczyć z niej nad szczeliną. Jest to środkowa część Diabelskiego Kamienia, wysokość skały w tym miejscu to pradopodobnie ok. 12 metrów. Po deszczu albo w przypadku oblodzenia nie wolno tego robić.
Założycielka tego EarthCache nie ponosi żadnej odpowiedzialności za ewentualne wypadki, jakiekolwiek szkody lub uszczerbek na zdrowiu, utratę ekwipunku lub inne, wynikające z podjętej próby, straty.
Zadanie na szczycie jest niebezpieczne. Próbę zdobycia EC każdy keszer/keszerka podejmuje na własną odpowiedzialność.
Rozumiem, że dla części osób będzie to "bułka z masłem", lecz proszę o zachowanie zdrowego rozsądku, nie każdy jest na tyle sprawny fizycznie, aby dotrzeć w to miejsce.
Do wykonania u podnóża, od strony drewnianego krzyża:
1. Na ścianie możesz zaobserwować "odciski palców diabła", wyróżniają się na tle ściany, nie powinno być kłopotu z ich wypatrzeniem - 5 z nich jest bardzo wyraźne. Są charakterystyczne.
Spróbuj opisać ich strukturę - czy są podłużne, owalne, okrągłe? Określ co spowodowało, że przybrały takie kolory tzn. wyglądają jakby ktoś zmieszał farbę czerwoną, czarną, żółtą.
2. Na skale z odciskami widać "pęknięcie", które dla wymogów zadania określmy, że zaczyna się u podstawy i pod skosem pnie się w górę przecinając powierzchnię skalną tak, że po lewej stronie jest ona gładka, zaś po prawej widnieją odciski palców.
a) Jeśli założyliśmy, że zaczyna się u podstawy, to teraz odpowiedzcie - czy kończy się u szczytu skały czy niżej?
b) Czy "pęknięcie" to jest wypełnione spoiwem?
c) Czy "pęknięcie" jest tej samej szerokości na całej długości?
d) Jeśli pęknięcie z "dołu do góry" wypełnione jest spoiwem to czy jest możliwe, że zostanie ono wypłukane przez wodę deszczową i powstanie w tym miejscu szeroka i głęboka szczelina?
Opcjonalnie: Odnajdź inne takie "pęknięcie", zrób mu zdjęcie i dołącz do logu.
3. Jaką formą skałkową jest Diabelski Kamień?
Do wykonania na szczycie.
4. Wejdź na galeryjkę, podaj szerokość pomiędzy skałą a "barierką" w połowie długości galeryjki i na wysokości ok. połowy barierki. Jak myślisz, czy wysoka "barierka" powstała naturalnie czy jest efektem przekucia przejścia w skale?
5. W "barierce" znajdziesz kuliste otwory. Oblicz objętość toczeńca, który znajdował się kiedyś w największym z otworów.
6. Na szczycie skały, pod niebieskim napisem znajduje się zagłębienie w skale, często wypełnione wodą. Jaka jest jego wielkość? Czy jest to pozostałość po toczeńcu czy jest to misa na kształt kociołka wietrzeniowego?
7. Czy jest tam więcej takich zagłębień (mniejszych lub większych)?
Bibliografia:
http://egeocaching.pl/zwiedzaj/pomysly-na-miejsca/459-odciski-diabla-na-diabelskim-kamieniu
Osobliwości skalne w Beskidach Zachodnich w: Wierchy, 1947, Mieczysław Klimaszewski
Beskid Wyspowy. Przewodnik, Dariusz Gacek, Oficyna Wydawnicza "Rewasz", Pruszków 2012
Skałki piaskowcowe zachodnich Karpat fliszowych, Zofia Alexandrowicz, Ossolineum, 1978