Wąsatka (Panurus biarmicus) – gatunek niewielkiego ptaka osiadłego lub koczującego z rodziny wąsatek (Panuridae) zaliczany wcześniej do ogoniatek (Paradoxornithidae), pokrzewek (Sylviidae) lub tymaliowatych (Timaliidae). Takson ten najbliżej spokrewniony jest ze skowronkami (Alaudidae). Zamieszkuje Europę na wschód od Polski na północy i Ukrainy na południu, Azję Środkową, Chiny i Azję Mniejszą. W Polsce nieliczny lub bardzo nieliczny ptak lęgowy niżu, częstszy na zachodzie kraju (tam lokalnie liczny, 1800–2500 par). Wyróżniono kilka podgatunków P. biarmicus:
P. biarmicus biarmicus – zachodnia, środkowa i południowa Europa do południowo-zachodniej Rosji, Bałkanów i zachodniej Turcji.
P. biarmicus kosswigi – południowo-środkowa Turcja.
P. biarmicus russicus – wschodnio-środkowa i wschodnia Europe przez południową Rosję do północno-wschodnich Chin, Mongolii, Kazachstanu i środkowej Turcji.
Cechy gatunku
Upierzenie ogólnie jasnocynamonowe. Bardzo długi, schodkowato zwężający się ogon i krótkie skrzydła. Dziób ostry, lekko wygięty. U samców głowa i kark jasnoszare, na bokach głowy charakterystyczne, czarne plamy w kształcie "wąsów", które widoczne są z daleka. Grzbiet, ogon i lotki cynamonowordzawe, spód ciała biały z lekkim, różowym odcieniem. Barki rdzawożółte. Skrzydła w podłużne pasy brązowo-czarno-białe. Pokrywy podogonowe czarne. Samice mają głowę cynamonowobrązową bez "wąsów", beżowe pokrywy podogonowe i ogólnie bardziej matowe upierzenie. Młode podobne do samic, lecz z czarnym grzbietem i pokrywami podogonowymi.
Wymiary średnie
długość ciała: 13 cm
rozpiętość skrzydeł: 16-18 cm
masa ciała: ok. 14 g
Biotop
Rozległe połacie trzcin na obrzeżach jezior i zarośnięte starorzecza.
Gniazdo
Umieszczone nisko nad wodą w pałkach lub trzcinach. Jest zbudowane z suchych liści trzciny i wyścielone jej kwiatostanami.
Jaja
Dwa lęgi w roku - pod koniec kwietnia i w czerwcu. W zniesieniu 5-7 jaj o średnich wymiarach 18x14 mm, białych z rzadkimi ciemnobrązowymi plamkami i żyłkami.
Wysiadywanie
Od zniesienia ostatniego jaja trwa przez okres 12-13 dni. Pisklęta opuszczają gniazdo po 10-13 dniach.
Pożywienie
Głównie owady.
Ochrona
Z uwagi na nieliczne występowanie na terenie Polski gatunek ten jest objęty ścisłą ochroną gatunkową. Zalecana ochrona biotopów lęgowych np. Przemkowskiego Bagna.
W miejscu ukrycia skrytki znajduje się też kładka dydaktyczna o długości 930 m, która prowadzi przez Polder I Użytku Ekologcznego "Przemkowskie Bagna". Zachęcamy do spaceru w kierunku Stawów Przemkowkich i poszukiwaniu wąsatek. Można tu też (najczęściej w okresie wiosennym lub jesiennym) usłyszeć głosy wielu gatunków ptaków oraz płazów.