Przemkowski Park Krajobrazowy
Data utworzenia: 1997 rok
Powierzchnia parku : 22340,0 ha.
Powierzchnia otuliny: 15467,0 ha
Położenie administracyjne:
Powiat Polkowice - gmina Przemków, Gaworzyce, Radwanice, Chocianów,
Powiat Bolesławiec - gmina Gromadka.
Położenie i obszar parku. Przemkowski Park Krajobrazowy położony jest w obrębie czterech mezoregionów geograficznych. Północna część Parku obejmuje fragment Równiny Szprotawskiej - szerokiego obniżenia (graniczącego od północy ze Wzgórzami Dalkowskimi), przez które przepływa rzeka Szprotawa, prawostronny dopływ Bobru. Tutaj znajduje się drugi pod względem wielkości w Polsce kompleks stawów rybackich. Centrum parku leży w zachodniej części Wysoczyzny Lubińskiej zwanej Wzgórzami Chocianowskimi. Jest to zalesiony garb morenowy, z kulminacją 191 m n.p.m., zajęty głównie przez bory sosnowe rosnące na wydmach. Południowo zachodnia cześć Parku leży na obszarze mezoregionu Borów Dolnośląskich, w ich wschodniej części zwanej Równiną Nadbobrzańską . Obejmuje ona płaskie stożki napływowe rzeki Bóbr, częściowo zwydmione, porośnięte borami sosnowymi. Na obszarze granicznym Wzgórz Chocianowskich i Równiny Nadbobrzańskiej znajdują się rozległe wrzosowiska. Południowo- wschodnią część parku stanowi fragment Równiny Legnickiej, a dokładnie jej zachodnia część zwana Doliną Czarnej Wody. Jest to płaskodenna dolina rzeczna zajęta przez łąki, pastwiska oraz bagienne bory sosnowe i lasy brzozowe, pośród których występują torfowiska. Najwyższy punkt: 187,4 m n.p.m - Wydma k/ Wilkocina, a najniższy punkt: ok. 128.7 m n.p.m. nad rzeką Szprotawa.
REZERWATY PRZYRODY:
Łęgi źródliskowe k. Przemkowa
Rok utworzenia: 2002
Powierzchnia: 140,22 ha
Cel ochrony: kompleks lasów łęgowych oraz grądów i olsów z dużą ilością źródlisk, wysięków i gęstą siecią strumieni, będący siedliskiem roślin chronionych oraz rzadkich gatunków ptaków.
Typ (wg głównego przedmiotu ochrony): leśny
Stawy Przemkowskie
Rok utworzenia: 1984
Powierzchnia: 1046,25 ha
Cel ochrony: rezerwat ornitologiczny położony w granicach administracyjnych miasta i gminy Przemków. Rezerwat ten jest wpisany na europejską listę …
Typ (wg głównego przedmiotu ochrony): ornitologiczny
Torfowisko Borówki
Rok utworzenia: 1994
Powierchnia: 37,42 ha
Cel ochrony: rzadkie torfowisko przejściowe i bór bagienny z chronionymi gatunkami.
Typ (wg głównego przedmiotu ochrony): Torfowiskowo- leśny
Buczyna Piotrowicka
Rok utworzenia: 2002
Powierzchnia: 171,27 ha
Cel ochrony: lasy grądowe, łęgowe i olsowe z bogatą i unikalną florą.
Typ (wg głównego przedmiotu ochrony): leśny
OBSZARY NATURA 2000:
[OSO – Obszar Specjalnej Ochrony (Ptaków), SOO – Specjalny Obszar Ochronny (Siedlisk)]
OSO „Bory Dolnośląskie”
Kod: PLB020005
Powierzchnia: 172093.4 ha
Opis obszaru:
Obszar stanowi jeden z największych kompleksów leśnych Polski położony w dorzeczu Odry. Główną rzeką jest Bóbr. Rzeźba terenu jest mało zróżnicowana, przeważają tereny równinne. Południkowo przecinają je doliny rzek. Występują tu zwarte drzewostany sosnowe z ubogim runem, które stanowi wrzos i borówka. W podszycie występuje jałowiec i żarnowiec. Panującym gatunkiem jest sosna, domieszkowo występuje dąb, brzoza, buk oraz jodła i świerk. W bardziej żyznych rejonach występują bory mieszane i lasy liściaste (fragmenty buczyn i grądów). Doliny rzeczne stanowią enklawy z bardziej bujną i wielowarstwową roślinnością. Urozmaicenie stanowią także liczne stawy rybne. Niektóre z nich są porośnięte szuwarami, natomiast część jest pozbawiona roślinności wskutek ich renowacji.
Wartość przyrodnicza i znaczenie:
Występuje tu co najmniej 19 gatunków ptaków z Załącznika I Dyrektywy Ptasiej, 9 gatunków z Polskiej Czerwonej Księgi (PCK). W okresie lęgowym obszar zasiedla co najmniej 1% populacji krajowej (C6) następujących gatunków ptaków: bielik (PCK), bocian czarny, cietrzew (PCK), dzięcioł zielonosiwy, głuszec (PCK), kania czarna (PCK), rybitwa czarna, sóweczka (PCK), włochatka (PCK); w stosunkowo wysokiej liczebności (C7) występuje kania ruda (PCK) i żuraw. Jest to najważniejsza ostoja bielika, cietrzewia i głuszca w Polsce południowo -zachodniej. Stwierdzono tu także jedne z największych liczebności włochatki i sóweczki w porównaniu z innymi ostojami krajowymi. Liczebności tych sów dochodzą tu do 80par lęgowych.
OSO „Stawy Przemkowskie”
Kod: PLB020003
Powierzchnia: 4605.4 ha
Opis obszaru:
Obszar obejmuje dwa kompleksy stawów (769 i 179 ha), wraz z fragmentami jesionowo-olszowych łęgów (ogółem 75 ha) w ich otoczeniu oraz ekstensywnie wykorzystywane, wilgotne łąki z kępami wierzbowych zarośli. Stawy są obrzeżone wąskim pasem szuwarów, zajmującym ok. 6% terenu stawów.
Wartość przyrodnicza i znaczenie:
Ostoja ptasia o randze europejskiej E 52.Występuje co najmniej 18 gatunków ptaków z Załącznika I Dyrektywy Ptasie, 8-9 gatunków z Polskiej Czerwonej Księgi (PCK).Ważny teren dla migrujących kaczkowatych Anatidae. W okresie lęgowym obszar zasiedla co najmniej 1% populacji krajowej (C3 i C6) następujących gatunków ptaków: łabędź krzykliwy, gęgawa, podgorzałka (PCK) i zausznik; w mniejszej, ale znaczącej ilości (C7) teren zasiedla: łabędź niemy, bąk, czernica, głowienka i wodnik. W okresie wędrówek występuje co najmniej 1% populacji szlaku wędrówkowego (C3) gęsi zbożowej, płaskonosa i głowienki; stosunkowo duże koncentracje (C7) osiąga łabędź niemy, cyraneczka, krzyżówka i łyska; ptaki wodno-błotne występują w koncentracjach powyżej 20 000 sobników (C4).
SOO „Buczyna Szprotawsko-Piotrowicka”
Kod: PLH080007
Powierzchnia: 1423.3 ha
Opis obszaru:
Ostoja obejmuje kompleks lasów liściastych i mieszanych, z dużym udziałem starodrzewi, stanowiący wyspę wśród borowego krajobrazu Borów Dolnośląskich. Przylegają do nich płaty kwaśnych dąbrów, wilgotnych borów i dąbrów, nadrzecznych łęgów oraz łąk trzęślicowych i wilgotnych łąk ze stanowiskami pełnika europejskiego Trollius europaeus w dolinach rzek.
Wartość przyrodnicza i znaczenie:
W obszarze stwierdzono występowanie 8 siedlisk z Załącznika I Dyrektywy Rady 92/43/EWG (zajmujących łącznie 66% powierzchni ostoi) i 5 gatunków z Załącznika II tej dyrektywy, w tym rzadkiego w Polsce chrząszcza jelonka rogacza. Znajduje się tu kresowe stanowisko żyznej buczyny sudeckiej. Jest to jeden z nielicznych w Polsce fragmentów buczyny (starodrzew w wieku powyżej 160 lat) w naturalnie funkcjonującym ekosystemie i jeden z cenniejszych rezerwatów buczynowych w Polsce. Znajduje się tu też jedno z trzech stwierdzonych w zachodniej Polsce stanowisk popielicy.
SOO „Jelonek Przemkowski”
Kod: PLH020097
Powierzchnia: 62.6 ha
Opis obszaru:
Obszar "Jelonek Przemkowski" położony jest około 2 km na południe od wsi Nowy Dwór i obejmuje swym zasięgiem oddziały 238, 239 i 237 Leśnictwa Nowy Dwór w nadleśnictwie Przemków. Granice ostoi stanowią linie oddziałowe i poprowadzone na nich drogi leśne. Znaczna część lasu jest ogrodzona wysokimi płotami, w celu wyeliminowania zniszczeń w odnowieniach powodowanych przez sarny i jelenie.
Wartość przyrodnicza i znaczenie:
Obszar ma istotne, a nawet kluczowe znaczenie dla przetrwania jelonka rogacza Lucanus cervus na Dolnym Śląsku. Stanowi on ostoję dla największej dolnośląskiej populacji jelonka rogacza i jest jednym z nielicznych współcześnie potwierdzonych miejsc występowania tego gatunku w Polsce Południowo-zachodniej. Stanowisko to stanowi ważny łącznik między stanowiskami w dolinie Odry w okolicach Nowej Soli, a innymi stanowiskami w Borach Dolnośląskich. Z tego też punktu widzenia opisywane stanowisko jest niezwykle istotne dla zachowania ciągłości populacji na Śląsku i zachowania w dłuższej perspektywie jej zmienności gatunkowej. Występuje tutaj również nieduża populacja Osmoderma eremita, gatunku wymagającego do rozwoju starych dziuplastych drzew liściastych. Obszar ten chroni ponadto duży fragment ponad 100-letniej acydofilnej dąbrowy, zbiorowiska leśnego bardzo rzadko spotykanego na terenie Borów Dolnośląskich.
SOO „Wrzosowisko Przemkowskie”
Kod: PLH020015
Powierzchnia: 6663.7 ha
Opis obszaru:
Rozległe wrzosowisko na dawnym poligonie przemkowskim otoczone borami sosnowymi. Ponadto występują tu dobrze wykształcone wydmy śródlądowe i piaszczyska z typową dla takich siedlisk roślinnością.
Wartość przyrodnicza i znaczenie:
Pomimo niewielkiego zróżnicowania siedlisk (zidentyfikowano tu 5 rodzajów siedlisk z Załącznika I Dyrektywy Rady 92/43/EWG) i niewielkiego bogactwa gatunkowego, obszar bardzo istotny dla zachowania suchych wrzosowisk (siedlisko 4030), występujących tu w postaci wielkopowierzchniowego płatu i skutecznie chronionych. Bunkry koło Wilkocina stanowią zimowisko nietoperzy – 3 gatunki z Załącznika I Dyrektywy Rady 92/43/EWG. Obserwuje się tu jeszcze jeden gatunek z tego Załącznika, tj. kumaka nizinnego.
UŻYTKI EKOLOGICZNE:
„Przemkowskie Bagno”
Data utworzenia: 10.12.1993
Powierzchnia: 1696,78 ha
Rodzaj użytku ekologicznego: Bagno. Stanowiska rzadkich lub chronionych gatunków roślin, zwierząt i grzybów, ich ostoje oraz miejsca rozmnażania lub miejsca sezonowego przebywania.
Opis: Obszar ten stanowi ekosystem z ginącymi gatunkami ptactwa wodno-błotnego oraz cennymi zbiorowiskami roślinnymi.
Użytek ekologiczny „Cietrzewiowe wrzosowisko”
Data utworzenia: 12 12. 2003 r.
Powierzchnia: 457,26 ha.
Cel ochrony: zachowanie siedliska suchych wrzosowisk z licznymi gatunkami chronionej fauny i flory, będącego ważną ostoją cietrzewia w Borach Dolnośląskich. Teren ten stanowi również strefę ochronną dla cietrzewia.
Opis: Część obszaru ma charakter otwarty, porośnięta jest krzewinkami wrzosu zwyczajnego, jednak co raz większe obszary porastają samosiewy sosny zwyczajnej i brzozy brodawkowatej.
Z uwagi na cel ochrony, na obszarze prowadzona jest ochrona czynna cietrzewia. Polega ona na usuwaniu samosiewów drzew, wykaszaniu krzewinek wrzosu, jak również odtwarzaniu istniejących w przeszłości oczek wodnych w zagłębieniach terenu.