EC Górzno - Pagórek kemowy na Ostrowie EarthCache

Osobą bez pomocy, której nie powstałby ten earthcache jest kolega Marcin Sobiech
Magister Geologii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu.
Dziękuję za wsparcie.

The person without the aid, which would never have created this earthcache is Sobiech Martin
Master of geology Nicolaus Copernicus University Toruń. 
Thank you for your support.

Pagórek kemowy na Ostrowie

Obszar Pojezierza Dobrzyńskiego został ukształtowany podczas ostatniego zlodowacenia kontynentalnego, które miało miejsce około 19-17 tys. lat temu. Lądolód skandynawski nasuwał się z północy na południe, rzeźbiąc podłoże i przekształcając powierzchnię terenu. We wnętrzu lądolodu z topniejącego lodu z opadów atmosferycznych, które przenikały pod lód, powstawały wielkie ilości wód roztopowych, które według najnowszych badań geologów, mogły gromadzić się pod lodem. Wody te, szukając ujścia, poszerzały występujące w lodzie szczeliny lub drążyły tunele w podłożu, kierując się w kierunku czoła lądolodu.

Degradacja lądolodu, czyli jego wytapianie, zachodziło na drodze rozpadu cielska lądolodu na duże bloki lodowe, między którymi tworzyły się pęknięcia i szczeliny. Kilkanaście tysięcy lat temu taka szczelina istniała na Ostrowie. Znajdujemy się w nieckowatym obniżeniu rynny księskiej, w obrębie której znajduje się charakterystyczny pagórek. Wody roztopowe, które powstawały w wyniku intensywnego topnienia lodu, spływały w kierunku niżej położonych miejsc niosąc ze sobą, tak jak współczesne rzeki, duże ilości osadów. Jeżeli taka rzeka lub lodowcowy potok trafiły na rozległą szczelinę następowało osadzanie niesionego materiału i stopniowe wypełniane nim obniżenia miedzy blokami lodowymi. Czasami odpływ wód ze szczeliny był zablokowany i wówczas tworzył się zbiornik. Taka zmienność środowiska, w którym raz wody przepływały przez szczelinę, a innym razem obniżenie wypełniało się wodą, jest zapisana w osadach które możemy obserwować w piaskowni na Ostrowie.

Płynące wody odkładały materiał na dnie koryt, tworząc warstwowania. Odłożony materiał piaszczysty, pierwotnie zalegający poziomo, ulegał przesunięciom wzdłuż wyraźnych długich linii uskoków. Największe z nich powstały w momencie, gdy ściany lodowe podpierające zbiornik zaczęły sie całkowicie wytapiać.

W pewnych warunkach, gdy następował gwałtowny przyrost wód oraz ich siły niszczącej, mogły one porywać większe fragmenty osadu, np. duże okruchy ilaste o charakterystycznych ostrych krawędziach znajdowane w obrębie osadów kemu.

Piaskownia położona jest bezpośrednio przy drodze Gołkowo-Świedziebnia, z której doskonale widać cały obiekt. Składa się z dwóch poziomów - niższy jest aktywny, wyższy od kilku lat nie jest wykorzystywany. Wyrobisko jest cały czas eksploatowane, dlatego nie należy podchodzić zbyt blisko do ścian.

Odpowiedzi proszę wysyłać za pomocą mojego profilu. Nie trzeba czekać na odpowiedź, można od razu logować. Jeśli odpowiedź będzie niepoprawna, zgłoszę się sam. Pamiętajcie proszę, że logi bez podesłanych odpowiedzi będą kasowane.

Pytania:

1. Czy w obrębie rynny księskiej występują inne kemy/grupy kemów oprócz tego na Ostrowie? Jeżeli tak, to ile?

2. Jakiego typu uskok został udokumentowany w osadach piaszczystych w kemie na Ostrowie (patrz zdjęcie 2)?

3. Jaka jest powierzchnia pagórka kemowego na Ostrowie? Uważnie czytaj dołączoną mapę, która powie, czy całe wzgórze jest kemem. Podpowiedź: przejdź z GPS wokół jego podstawy lub wykonaj pomiary na mapie. Uwaga! Teren miejscami jest trudno dostępny i podmokły.

The Kame in Ostrów.

The Dobrzyńskie Lake District was formed during the last continental glaciation, about 19-17 thousand years ago. The Scandinavian ice sheet was moving south, creating new land forms as it moved. Due to ice melting and precipitation, huge amounts of meltwater would seep in under the ice. According to the results of new geological research, the water would then accumulate beneath the ice sheet. Looking for a way out, it would widen the cracks in the ice or carve tunnels in the ground, heading for the glacier terminus.

As the ice sheet started to melt, it was falling apart and cracks and crevices (known as crevasses) started to appear between huge chunks of ice. A dozen thousand years ago one of such crevasses was located near today’s Ostrów. We are in a hollow in the Księte tunnel valley, within which a distinctive hill is located. Meltwater from the ice sheet would flow towards the lowered parts of land, carrying large amounts of sediments, just as rivers do nowadays. In case such glacial streams encountered a vast crevasse, it would gradually become filled with sediments deposited by the water. Occasionally water would get trapped inside and a water reservoir would be formed. All those changes of the environment, with water either flowing through cracks or accumulating inside them, are reflected in the sediments which you can see in the Ostrów sandpit.

Sediment material was deposited in the riverbeds in layers. Originally they were oriented horizontally, but later they got relocated along the distinct, long fault-lines. The largest fault-lines were created when ice walls supporting the reservoir started to melt.

Under certain conditions, when the destructive power of water increased along with its amount, much larger chunks of sediments could be transported. Among them were clasts of mudstone with their characteristic sharp edges, which can be found in the kame sediments.

The road from Gołkowo to Świedziebnia is the best site to take a look and the sandpit. You can see two levels of the sandpit – the lower one is still active, the upper one hasn’t been in use for several years. The pit is still being excavated, so you must not go near the wall.

Please send the answers to my profile. There is no need to wait for my reply, feel free to log immediately after. If the answers are incorrect, I will let you know. Please bear in mind that logs posted by persons who hadn’t sent in the answers will be deleted.

Tasks:

1. Is the kame in Ostrów the only kame located within the Księte tunnel valley?
   If there are more, how many are there in total?

2. What type of a fault-line can be found in the sand sediments of the kame in Ostrów (see pic. 2)?

3. What is the area of the kame in Ostrów? In order to find out whether the entire hill is a kame, study the enclosed map carefully. Hint: walk around the base of the hill with your GPS receiver or do some calculations based on the map. Caution! The ground can be boggy and some areas are difficult to access

Moment erscheint die deutsche Beschreibung