Alwernia to miejscowość leżąca w okolicy będącej rajem dla geologów. W promieniu kilku kilometrów stąd znajduje się mnóstwo wychodni skał o niezwykłych i bardzo różnorodncyh genezach. Dziś przyglądniemy się na jakiej skale stoi klasztor w Alwerni.
Aby każdy, nawet laik, mógł rozwiązać to zadanie, na potrzeby tego earthcache'a sporządziłam proste opisy kilku skał z jakimi możemy mieć tu do czynienia. Są to dwa rodzaje melafirów, tufy, wapienie, piaskowce i zlepieńce. Twoim zadaniem będzie rozpoznać, które z nich znajdują się w punkcie wyznaczonym przez kordynaty i opisać je.
Melafiry
To wylewne skały wieku karbońskiego lub permskiego. Melafiry dzielimy na zbite i pęcherzykowate.
Melafiry zbite – kolor: ciemnobrunatny, brunatny, śliwkowy, szary. Skała jest bardzo twarda, niekrusząca się, niekiedy spękana, w tym miejscu również warstwowana. Na świeżych ukruszeniach skały nie widać żadnych kryształów zauważalnych gołym okiem.
Melafiry pęcherzykowate - kolor: ciemnobrunatny, śliwkowy, szary. Skała bardzo twarda, niekrusząca się. Na świeżych ukruszeniach skały widoczny jest brak jakichkolwiek kryształów zauważalnych gołym okiem. W przestrzeni skały zauważalne są natomiast owalne lub kuliste struktury (pęcherzyki, bańki), które albo pozostają puste, albo wtórnie wypełnione są częściowo lub całkowicie jasnymi minerałami. Pęcherzyki te są pozostałością po gazach jakie podczas erupcji w uwalniały się z lawy. Jeśli są kuliste, świadczą o stojącym charakterze stygnącej lawy. Jeśli zaś pęcherzyki są wydłużone i mają owalne, migdałowcowe kształty, świadczą o tym, że lawa stygnąc płynęła. Wydłużenie pęcherzyków wskazuje kierunek ruchu lawy. Ilość pęcherzyków w skale świadczy o ciśnieniu jakie panowało w stygnącej lawie.
Tufy
To utwory piroklastyczne, czyli skały powstałe z popiołów wulkanicznych. Barwa znajdujących się w tej okolicy tufów jest ciemnoróżowa, czerwona, czasem z szarymi lub zielonkawymi plamami. Jest to skała porowata, nieraz obfitująca w nieregularne mniejsze lub większe pustki. W skalnej ziemistej masie widoczne są czarne lub ciemne kryształy minerału zwanego biotytem oraz kruszące się, jasne minerały zwane skaleniami. Niekiedy tufy przeobrażają się w brudnoczerwone tufowe glinki zawierające kawałki twardych skał wylewnych, np. melafirów.
Wapienie i dolomity
To utwory osadowe morskie, powstałe wskutek wytrącania się węglanu wapnia. Skała w tej okolicy najczęściej jest biała, jasnokremowa, jasnoszara. Nie jest bardzo twarda, łatwo ją odłupać za pomocą młotka, zwietrzała niekiedy kruszy się, łamie na drobniejsze elementy. Po rozkruszeniu pozostawia na palcach biały pył. W skale tej można znaleźć licznie ślady życia w postaci skamieniałości (najczęściej i najbardziej charakterystyczne to amonity). Skała bardzo często jest warstwowana i spękana.
Piaskowce i zlepieńce
Są to skały osadowe złożone z obtoczonych fragmentów innych skał.Piaskowce - w okolicy Alwerni spotkać można je znaleźć w formie warstwowanej, o barwie szarej, brudno różowej, żółtawej i lekko rdzawej. Piaskowce te są bardzo słabo zwięzłe, kruszą się w dłoniach i łatwo rozsypują w piasek. Mają mało spoiwa i są porowate. Ziarna skał w piaskowcu są najczęściej wielkości od 0,5 do 2 mm, ale występują też większe, dobrze obtoczone (wygładzone) okruchy, dochodzące nawet do kilku cm wielkości. Ziarna piasku to najczęściej szary kwarc, różowy lub biały skaleń oraz czarny lub ciemny biotyt plus mniej lub bardziej zwietrzałe ich formy.
Zlepieńce – utwory podobne do piaskowców, różniące się jednakże wielkością występujących w nim ziaren. Ziarna zlepieńców mają wielkość ponad 2 mm. Zlepieńce w okolicach Alwerni jest gruboziarnistą skałą o spoiwie żółtawym i czerwonawo-szarym, zawiera mnóstwo ziaren szarych kwarców i różowawych skaleni, a niekiedy także dolomitów. Najczęściej zlepieniec ten tworzy grube ławice pomiędzy piaskowcami.
Zadania:
Informacja dla EC nowicjuszy: skrytka typu earthcache nie posiada pojemnika ukrytego w terenie. Aby móc zalogować tę skrytkę należy tylko i wyłącznie odpowiedzieć na następujące pytania i przesłać je do mnie za pomocą formularza kontaktowego:
- Pytanie na rozruch. Która skała stygła w warunkach NIŻSZEGO ciśnieniu - ta posiadająca dużo pustek (wyglądająca jak pumeks), czy ta bardziej zbita i masywna?
- Obejrzyj skałę, która idąc od góry jako pierwsza pojawia się na koordynatach dosłownie w ścieżce. Co to wg Ciebie może być za skała? Opisz jak wygląda na najświeższym jaki znajdziesz ukruszeniu (kolor, twardość, czy się kruszy, czy jest porowata, czy są i jak wyglądają w niej pustki, czy widać w niej jakiekolwiek kryształy, skamieniałości, ziarna).
- Podejdź do muru kościelnego (ściana wzdłuż ścieżki) i sprawdź z czego jest zbudowany. Opisz jak wyglądają kamienie w niej tkwiące (kolor, twardość, czy się kruszą, czy skały są porowate, czy są i jak wyglądają pustki w nich, czy w skale widać jakiekolwiek kryształy, skamieniałości, ziarna innych skał).
- Kilka metrów poniżej muru kościelnego ścieżka prowadzi przez małe odsłonięcie, w którym znajdują się skalne bloki. Wygląda to na niewielki łom. Jakie skały tu wydobywano?
- Czy skały z tego łomu można znaleźć w okolicznym murze kościelnym? Jeśli tak, to w której jego części? A jeśli nie, to jak myślisz, po co wydobywano tę skałę?
Logować można od razu po wysłaniu odpowiedzi. Jeśli cokolwiek w odpowiedziach będzie nie w porządku lub będą jakieś nieścisłości, to skontaktuję się w celu ich wyjaśnienia :)
Powodzenia i miłego kontaktu ze skałami ;)