De cache ligt op N 53 17.ABC, E 6 3D.EFG
Sauwerd is een dorp in de gemeente Winsum in de provincie Groningen. Het oorspronkelijke dorp is gebouwd rond een wierde en dateert vermoedelijk van 500 tot 300 voor Christus. Deze wierde gaf het dorp haar naam: Sadewert, wat zodewierde betekent, een wierde opgebouwd uit kwelderzoden. Het dorp heeft nu ongeveer 1100 inwoners.
Parkeren op N 53 17.723, E 6 32.312
Je loopt nu rond het sportveld en sportzaal “De Lange Twee”. Dit is de thuisbasis van de voetbalvereniging SIOS, de tennisvereniging Onstaborg, de loopgroep Raitdaiprunners, de gymnastiekvereniging Wardeus en de volleybalvereniging DOS.
Waypoint 1 : N 53 17.785, E 6 32.292
Aan de noordkant zie je de “nieuwe” begraafplaats van Sauwerd aan de Laanweg. Toch is deze al in 1938 aangelegd. De oude begraafplaats ligt straks aan je linker hand, net voor de Provinciale weg.
Waypoint 2 : N 53 17.765, E 6 31.931
B = het eerste cijfer van het nummer dat naar het noorden wijst.
B = the first digit of the number that points north.
Waypoint 3 : N 53 17.668, E 6 31.915
Binnen het dorp heeft Sauwerd 2 kerkgebouwen. Je staat hier bij het kerkgebouw van de Protestantse gemeente Adorp, Wetsinge, Sauwerd, vroeger de Gereformeerde kerk synodaal. Deze is gebouwd in 1898. Het 2e kerkgebouw is “De Hoeksteen”van de Gereformeerde kerk Vrijgemaakt. Deze staat aan de Oude Winsumerstraat nr.7. Dat gebouw was tot 1992 het gebouw van het Groene Kruis met sportzaal en werd gebouwd in 1956. Een 3e kerkgebouw, die van de vroegere Nederlands Hervormde gemeente, staat niet in Sauwerd maar in Klein Wetsinge.
C = de letterwaarde van de derde letter van de naam van de kerk.
C = the value of the third character of the name of the church.
Waypoint 4 : N 53 17.661, E 6 31.811
Beneden ziet je de ijsbaan van de ijsvereniging “Nooit Gedacht”. Dit is een in 1916 afgegraven stuk wierde. In het einde van de 19e eeuw en in het begin van de 20e eeuw is menige wierde commercieel afgegraven, dat wil zeggen: de onbewoonde delen. Deze wierdengrond diende voor bemesting en voor structuurverbetering in de zand- en veengebieden van Friesland en Drenthe. Wat over blijft is een diepe afgrond. In veel dorpen heeft men op deze plaatsen een ijsbaan aangelegd.
F = stapeltel de 4 cijfers achter de W tot 1 cijfer.
F = summed digit value of the 4 didgits after the W to 1 character.
Waypoint 5 : N 53 17.685, E 6 31.783
Hier stond vroeger een kerk die in 1840 is gesloopt omdat hij bouwvallig was geworden. Hier bevond zich ook de grafkelder van de familie Onsta. Ook de kerk van Groot Wetsinge, 1 km naar het noorden, is in 1840 afgebroken. Ter vervanging van beide kerkgebouwen is er halverwege, in Klein Wetsinge, een nieuwe kerk gebouwd. Deze staat daar nog steeds. Beneden zie je het afgegraven terrein waar ooit de borg Onsta stond. De Onstaborg heeft zijn oorsprong in de 14e eeuw. Het behoorde aan de belangrijke vetkoperse familie Onsta in de 14e en 15e eeuw. Het was een periode van twisten in het grote Friesland, waartoe ook Groningen en Oost Friesland behoorden. De basis van al deze twisten waren meestal familievetes. De tegenstanders van de vetkopers waren de schieringers, waartoe ook de stad Groningen behoorde. De anti-Groningse houding kwam de Onsta's duur te staan. De Onstaborg werd rond 1510 door de Groningers aan gevallen en in brand gestoken. De machtige Onstaborg kwam gehavend uit de strijd. De laatste Onsta die op de borg te Sauwerd woonde was Boyo Ocko. Hij was ritmeester en sneuvelde in 1640 in de slag bij Hulst in Vlaanderen, in de laatste jaren van de Tachtig Jarige Oorlog. Zijn bezittingen in Groningen zijn daarna verkocht en de roem en glorie van de Onsta's en de Onstaborg waren daarmee voorbij. De borg is in 1723 afgebroken.
D = het aantal liggende planken van het bankje.
D = the number of horizontal planks of the bench.
Waypoint 6 : N 53 17.817, E 6 31.813
Naar het noorden heb je zicht op Klein Wetsinge en daarachter Groot Wetsinge. Daar voor zie je de 380 kilovolt "stroomsnelweg" van de Eemshaven naar Vierverlaten achter Hoogkerk, die op 7 juli 2023 in gebruik werd genomen. De oude hoogspanningsmasten van 220 kilovolt, die er nu nog naast staan, worden in de loop van 2023 en 2024 vewijderd.
Waypoint 7 : N 53 17.703, E 6 31.511
Het haventje van Sauwerd heeft via het Sauwerdermaar verbinding met het Reitdiep. Waarschijnlijk hebben de Groningers rond 1510 vanuit deze kant, vanaf het water, de Onstaborg aangevallen en in brand gestoken.
E = het aantal treden van het trappetje aan de overkant.
E = the number of steps of the stairs on the other side.
Waypoint 8 : N 53 17.611, E 6 31.776
A = de letterwaarde van de negende letter op het bordje aan de lantarenpaal
A = the literal value of the ninth letter on the sign at the lamppost
In 1936 is het dorp in tweeën gesplitst door de aanleg van de weg Groningen-Winsum. Daarvoor ging de hoofdroute aan de oostkant, achter de winkels langs, de oude Winsumerstraatweg. Het oude Sauwerd ligt aan de westkant en het nieuwe Sauwerd aan de oostkant.
Waypoint 9 : N 53 17.565, E 6 32.020
Tot de vorige gemeentelijke herindeling van 1990 hoorde het dorp bij de voormalige gemeente Adorp. Het gemeentehuis van Adorp stond in Sauwerd. Het was het pand Plantsoenweg 13, op de hoek met de Stationsstraat. Het gemeentehuis is gebouwd in 1903. Dit gemeentehuis verloor zijn functie bij de gemeentelijke herindeling van 1990, waarbij de gemeente Adorp werd samengevoegd met de voormalige gemeenten Winsum, Baflo en Ezinge tot de gemeente "Winsum", met het gemeentehuis in Winsum. Intussen heeft er weer een gemeentelijke herindeling plaats gevonden en hoort Sauwerd per 1 januari 2019 tot de gemeente "Het Hogeland".
Waypoint 10 : N 53 17.529, E 6 32.042
Ranomi Kromowidjojo, de succesvolle Nederlandse zwemster, is in 1990 in Sauwerd geboren en heeft haar jeugd hier door gebracht. Ze won meerdere malen goud op de Olypische Spelen en op de Wereld- en Europesekampioenschappen. Na haar olympisch succes in de zomer van 2012 is het plantsoen waar je nu staat naar haar vernoemd; het Ranomi plantsoen. In januari 2022 heeft ze besloten haar zwem carrière te beëindigen.
Waypoint 11 : N 53 17.556, E 6 32.175
De Stationsstraat leidt je naar het Station.
Waypoint 12 : N 53 17.493, E 6 32.402
De aanleg van de spoorlijn Groningen-Sauwerd-Delfzijl in 1884 en de lijn naar Roodeschool in 1893 hebben Sauwerd op de kaart gezet. Het gebouw dat u hier ziet is niet het stationsgebouw maar de dienstwoning, met kantoor, van de opzichter weg en werken, gebouwd in 1911. Het stationsgebouw werd in 1973 gesloopt.
G = het totale aantal muurankers in de voorgevels van deze voormalige dienstwoning.
G = the total number of wall anchors in the facades of this former servants' quarters.
Waypoint 13 : N 53 17.579, E 6 32.413
Je staat nu naast de kruiswissel met naar het zuiden het dubbelspoor naar Groningen en aan de noordkant de sporen naar Roodeschool en Delfzijl. Via het Arwerderpad, genoemd naar de buurtschap Arwerd, aan de oostzijde van het spoor, lopen we weer richting het sportpark “De Lange Twee”.
De cache ligt op N 53 17.ABC, E 6 3D.EFG
Let op! Helaas ligt hier nog wel eens hondenpoep! Stap er niet in!
