Zajazd Napoleoński (Karczma wawerska)
Please note Use of geocaching.com services is subject to the terms and conditions
in our disclaimer.
Karczma (austeria) wawerska – zabytkowy budynek znajdujący się w Wawrze , w dzisiejszym kształcie wybudowany w pierwszej połowie XIX w., zlokalizowana na skrzyżowaniu ważnych dróg komunikacyjnych, była świadkiem wielu historycznych wydarzeń, z których na czoło wysuwają się pierwsza i druga bitwa pod Wawrem powstania listopadowego. Najbardziej znana jest jednak z nieudokumentowanych informacji, według których zatrzymał się w niej w 1812 r. Napoleon podczas marszu na Moskwę.
Ulica Płowiecka przebiegająca przez Wawer już przed wiekami stanowiła jeden z ważniejszych traktów komunikacyjnych Mazowsza. Jej znaczenie wzrosło wraz z budową traktu brzeskiego w latach 1820-1823 oraz Kolei Nadwiślańskiej w 1871 r. Jednak wcześniej teren ten był w niewielkim stopniu zabudowany. W XVIII w. przy trakcie stała m.in. drewniana karczma. Zaznaczono ją na mapie Pertheesa z 1783 r., ale na początku XIX w. znikła. W 1803 r. Gilly na swojej mapie już jej nie pokazał. Powodem tego stanu rzeczy było prawdopodobnie spalenie w czasie kampanii kościuszkowskiej. Nie oznaczało to jednak końca wawerskiej karczmy. Murowany budynek austerii powstał w latach trzydziestych XIX w. w miejscu spalonego w czasie powstania listopadowego drewnianego obiektu. Karczmę wzniesiono staraniem Zarządu Dóbr Wilanowskich, a jego pierwszym dzierżawcą w 1834 r. został Franciszek Kurkowski. Jego zasadnicza bryła nie zmieniła się od zbudowania murowanej karczmy w pierwszej połowie XIX wieku. W połowie wieku, już po rozbudowie, w austerii znajdowały się izba szynkowa, 5 pokoików gościnnych, w tym 2 w dobudówce łączącej budynek zajazdu (oberżę) ze stajnią. Oprócz tego w austerii znajdowały się korytarz, skład wódek, kuchnia z kuchnią angielską o 2 fajerkach, 2 blatach i kotle do wody, w jej podłodze drzwi do piwnicy, na podwórzu drwalnia. W pomieszczeniach podłoga z desek póltorówek, jedno lub dwa okna dubeltowe z okuciem (w kuchni bez okucia), w szynku oraz każdym lub prawie każdym pokoiku gościnnym oraz w składzie piec, komin w szynku z szabaśnikiem szybrem. Na zewnątrz austerii poczwórne okiennice, od strony Warszawy wystawka. Dom był kryty dachówką, nad 3 pokoikami gościnnymi pokryty blachą, korytarz przechodni do stajni gontem, z rynną. Z austerią połączona był stajnia zajezdna z dwiema podwójnymi bramami i 6 żłobami, oknami oszklonymi bez okucia, kryta gontami. Niedaleko austerii znajdowała się garkuchnia dla furmanów i uboższej klienteli, między nimi płot, od frontu i garkuchni bariery przed budynkiem, od strony Warszawy pompa z ocembrowaniem. Przed całą oberżą był położony nowy bruk. Do austerii należało też pole orne. Po upadku powstania styczniowego władze carskie powołały w 1866 r. gminę Wawer, której zarząd i sąd umieszczono w budynku austerii. Od 1867 r. zespół budynków karczmy dzierżawiła rodzina Morantowiczów, która wykupiła je na własność w dwudziestoleciu międzywojennym. Morantowiczowie podnajmowali restaurację Szymonowi Walczakowi, któremu obiekt zawdzięcza dzisiejszą nazwę „Zajazd Napoleoński”. Za jego czasów nad wejściem widniał szyld-reklama brzmiący: „Karczma pod Napoleonem. Koniom woda – ludziom piwo i zgoda”. Po wojnie budynki zasiedlono lokatorami, a brak remontów spowodował znaczną ich dewastację. Austeria wawerska została wpisana do rejestru zabytków w 1965 r., ale lepsze czasy nastały dla niej pod koniec XX w. Obiekt został gruntownie wyremontowany i mieści dziś hotel noszący oczywiście nazwę „Zajazd Napoleoński”, choć cesarz Francuzów zapewne nigdy tu nie był.
Additional Hints
()