Kocioł eworsyjny (kocioł wirowy) – przegłębienie w dnie cieku wodnego (strumienia lub rzeki) powstałe w wyniku eworsji, zwykle u podnóża wodospadu lub progu skalnego w korycie, w rozszerzeniach lub zakrętach koryta ewentualnie koło innych przeszkód w nurcie. Kotły eworsyjne formowane w luźnych skałach spoistych, o małej wytrzymałości, mają zwykle krótkotrwały charakter, niewielkie rozmiary, a nachylenie ścian zróżnicowane w zależności od stopnia spójności materiału podłoża. W potokach górskich spotyka się kociołki o głębokościach 2-3 m, a w bardziej obfitych w wodę ciekach - do 6 m. W dnie Dunajca znaleziono kotły o głębokości do 50 m. Największe kotły eworsyjne powstają u stóp wielkich wodospadów. Kotły eworsyjne u stóp wodospadu Niagara mają głębokość sięgającą 60 m.

Nasz kociołek eworsyjny - Urowiec, powstał ok. 20.000 lat temu gdy cofał się lodowiec z ostatniego zlodowacenia północnopolskiego (najmłodszego ze zlodowaceń plejstoceńskich). Wody spływające ze ścian lodowca tworzyły rzeki wypełniające zagłębienia w ziemi. Tam gdzie był uskok, zakręt, powstawały kotły eworsyjne. Były one drążone przez opadający wraz z wodą materiał wyrobiskowy (kamienie i kawałki skał). Drążąc dno i wirując kamienie i skały tworzyły mniej lub bardziej symetryczny kocioł. Sam materiał wyrobiskowy w wyniku tarcia przybierał kształt kul i owalów. Badania den kotłów eworsyjnych wykazały właśnie takie kształty skał. Trasa "Dookoła j. Urowiec#1 - #5" umożliwi poznanie ukształtowania terenu i ciekawostek przyrodniczych okolicy. Miejsca ukrycia pojemników pokazują ważne do rozwiązania Eartcacha punkty.
Będąc na miejscu postaraj się ustalić:
- Czy na brzegu jeziora leżą owalne lub prawie okrągłe kamienie. Tej obserwacji dokonaj z pozycji N53 43.927 E 019 33.219 okolice skrytki tradycyjnej "Dookoła j. Urowiec #3". Na współrzędnych znajduje się wąwóz którym płynęła woda z lodowca. Jeśli nie ma kamiennych kul lub owalów na brzegu jeziora to dlaczego? W odpowiedzi pomijamy działalność rabunkową człowieka.
- Czy kocioł eworsyjny to to samo co marmit? Podaj kilka różnic.
- Z pozycji N53 43.751 E019 33.236 okolice skrytki tradycyjnej "Dookoła j. Urowiec #4" zmierz wysokość n.p.m. na której jest lustro wody jeziora i najwyższe miejsce przy drodze 15m dalej. Podaj oba wyniki +-2m
- Obserwując załączoną batymetrię jeziora Urowiec ustal z jakiego kierunku geograficznego płynęła woda tworząca kocioł eworsyjny. Możesz to ocenić wyobrażając sobie, że Urowiec to jeziorko do którego wpada ogromny wodospad i spadająca woda wybiera dno tworząc głębię.
- Czy eworsja to zjawisko budujące czy niszczące?
- Zadanie opcjonalne. Zrób zdjęcie kociołka.
Odpowiedzi proszę wysyłać za pomocą mojego profilu a zdjęcia do galerii. Nie trzeba czekać na moją odpowiedź, można od razu logować. Jeśli coś będzie nie tak, zgłoszę się sam. Logi bez podesłanych odpowiedzi będą kasowane.
Kto zdobędzie 5 tradycyjnych skrytek i EartCache związane z jeziorem Urowiec niech w swoim profilu publicznym wpisze kod znajdujący się w galerii. Otrzymasz plakietkę - upominek.