Cmyntarz, smyntarz, smętarz, kierchow – to dawne polskie nazwy na ostatecznie przyjęty odpowiednik łacińskiego coementerium- cmentarz, oznaczający miejsce snu. Polskie określenie smętarz pochodziło od słowa smętny. Niechętnie o nim mówimy i myślimy, a przecież to kawał historii , przegląd zwyczajów i mód …rzućmy okiem wstecz …
Na terenie Polski przed chrześcijaństwem zakładano cmentarzyska na szczytach, pagórkach lub na otwartych polach. Nie kopano dołów tylko usypywano mogiły, które nosiły nazwę kurhanów lub grodzisk. Później zmarli chowani byli na cmentarzach przykościelnych. …Jeszcze kilka wieków temu cmentarz był miejscem targów, zabaw i całkiem zwykłych codziennych czynności: jak pranie, zmywanie itp. , był też miejscem spotkań towarzyskich. Na cmentarzach funkcjonowało prawo azylu- władze świeckie nie miały żadnych praw wykonawczych …w związku z tym zamieszkiwali tam ludzie wyjęci spod prawa (lepiej było nocą nie pojawiać się tam, i to nie ze względu na duchy). Na cmentarzach nie obowiązywały też czynsze i podatki, zatem kwitł tam handel. Tekst z 1405 roku wydaje się nam dziś dziwny , cyt.” zakazuje się wszystkim osobom tańczyć na cmentarzu, grać w jakiekolwiek gry …”
Teraźniejszy sposób pochówku jest młody (200 lat to młody?), do końca XVIII wieku ciała chowano w grobach zbiorowych (indywidualne nagrobki należały się nielicznym), wielkie doły zasypywano dopiero po wypełnieniu. W XVIII wieku ze względu na smród i ogniska zarazy postanowiono przenieść cmentarze poza mury miejskie, co nie było łatwe, bo dotychczas poza murami chowani byli grzesznicy: samobójcy, nieochrzczeni, heretycy, lichwiarze ….
Dziś cmentarze dostosowują się do klienta - są odbiciem zwyczajów, mód, upodobań i podejścia do śmierci w różnych społeczeństwach. W Polsce jest obowiązek pochowania bliskich na cmentarzach, a już u naszych sąsiadów, w Czechach, prochy zmarłych można zabrać do domu i zakopać np. w ogródku, nie ma obowiązku pochówku i coraz częściej rodzina w ogóle nie odbiera prochów z krematorium. W Chinach na pogrzebach gra głośna muzyka, a na koniec ceremonii odpalają fajerwerki, zaś u muzułmanów pogrzeb musi odbywać się w całkowitej ciszy, zakazana jest u nich kremacja, a ciało ma być pochowane jak najszybciej. W Indiach ciała są palone, a prochy wrzucane do rzeki. Materiały użyte do kremacji zdradzają status społeczny zmarłego. Użycie drewna, nafty, benzyny oznacza, że nieboszczyk był zamożny – biedni używają papieru i słomy, które nie gwarantują spalenia w całości … W krajach zachodnich i Stanach coraz modniejsze stają się cmentarze tzw. naturalne przypominające bardziej las czy park, a pogrzeb można mieć tematyczny w zależności od hobby zmarłego… z prochów można zrobić diament lub obraz, a także wykonać z nich tatuaż …zmieniają się też teksty pożegnalne umieszczane na nagrobkach, kilka przykładowych z książki „Ameryka po kawałku” : „Odejdźcie – zasnęłam” , „Tu leży ateista. Elegancko ubrany, ale nie ma dokąd pójść” , „Wreszcie udało mi się rzucić palenie. Na dobre.”
Jakie nowe zwyczaje jeszcze przed nami ?
Kesz nie znajduje się na cmentarzu tylko w jego okolicy, ale zachęcamy do odwiedzenia tego starego cmentarza.