Skip to content

Echa bitwy pod Morągiem 1807 Traditional Cache

This cache has been archived.

Yogi410: Do archiwizacji

More
Hidden : 3/25/2015
Difficulty:
2 out of 5
Terrain:
1.5 out of 5

Size: Size:   small (small)

Join now to view geocache location details. It's free!

Watch

How Geocaching Works

Please note Use of geocaching.com services is subject to the terms and conditions in our disclaimer.

Geocache Description:

W skrytce certyfikaty dla pierwszego i drugiego znalazcy., weź ze sobą jakieś pisadło, 

Uwaga na ruchliwą jezdnię ;-)


Wyjeżdżając z Morąga drogą nr 528 w stronę Miłakowa, za zabudowaniami Plebaniej Wólki można zaobserwować samotną brzozę rosnąceą na niewielkiej skarpie. Tuż obok niej, zaledwie kilka metrów od jezdni stoi niewielki biało tynkowany pomnik.Na żeliwnej tablicy umocowanej do jednej ze ścian umieszczono napisy w języku niemieckim i rosyjskim. Z ich treści wynika, że obelisk upamiętnia miejsce śmierci carskiego generała Reinholda von Anrepa, który poległ 13 stycznia 1807 r. Datę zapisano według obowiązującego wówczas w Rosji kalendarza juliańskiego który obowiązywał w Rosji do 1917 roku. Faktycznie Generał von Anrep poległ 25 stycznia 1807 r. w czasie starcia na polach Plebanii  Wólki.

Doszło tu do bitwy Rosjan z Francuzami, nazwanej przez historyków bitwą pod Morągiem.Był to jeden z ciekawszych epizodów kampanii Napoleona Bonaparte odbytej na Mazowszu i w Prusach zimą 1806-1807 r.  Reinhold von Anrep był inflanckim Niemcem, oficerem carskiej armii, a zginął trafiony celną kulą francuskiego piechura.  

W  czasie trwania bitwy pod Morągiem  (25.01.1807) w rejonie Pfarresfelde (dzisiejsza Plebania Wólka),  doszło do starcia dwóch elitarnych regimentów a mianowicie Francuskiego "niezrównanego" 9  Légere, którego w ten rejon wysłał marszałek Bernadotte  z rosyjskim pułkiem grenadierów jekaterynosławskich.  Przed owym starciem, rosyjski jenerał Markow dowódca awangardy prawego skrzydła, rozkazał 5 pułkowi jegrów zająć Pfarresfelde, w suport dodając jeszcze baterię konnej artylerii pułkownika Aleksego Jermołowa.  Po przegonieniu przez Francuzów jelizawetgradzkich huzarów, pułkownik Fiodor Gogel, dowódca 5 pułku jegrów, widząc zagrożenie ze strony wroga, wycofał i następnie wysłał jeden baon wraz z baterią konną, w stronę wąwozu na północ od miejscowości Pfarresfelde celem zabezpieczenia cofających się huzarów jelizawetgradzkich. W tym też właśnie momencie 9 Légere dostał rozkaz szturmu na bagnety, rosyjskie armaty regimentowe wystrzeliły w stronę atakujących kartaczami, lecz wigor i rzutkość Francuzów uniemożliwiły Rosjanom jakiekolwiek ich powstrzymanie.  Pfarresfelde zdobyto! 
Generał Reinhold von Anrep w czasie swojej kariery wojskowej wziął udział w wielu kampaniach swojej epoki. Uczestniczył m.in. wojnach ze Szwecją (1790), Polską (1792 i 1794) oraz Francją (od 1801 r. dowodził m.in. tzw. dywizją adriatycką stacjonującą na Korfu, użytą w 1805 r. w południowych Włoszech oraz od końca 1806 r. 14 dywizją w składzie II armii gen. Buxhoevdena (później korpus Bennigsena) walczącą na terenie Północnego Mazowsza i Prus.Za swoje zasługi był m.in. nagradzany dwukrotnie Orderem św. Jerzego (w 1790 i 1794 r.)

Pomnik upamiętniający śmierć generała powstał z inicjatywy syna  Josepha w 1852 r. w miejscu śmierci ojca, o czym informował stosowny napis na żeliwnej płycie wmurowanej w obelisk. Wystawił go na swoim terenie Liedtke, właściciel dóbr w Plebaniej Wólce, a tablicę ufundował Joseph von Anrep. Pomnik, wysokości około 3,5 m, został zbudowany na planie kwadratu z cegieł, na fundamencie z kamieni polnych (wys. 0,4 m). Na podstawie w kształcie sześcianu, wysokości około 1,3 m, stał właściwy obelisk, zwężający się ku górze i zakończony niewielką piramidką (wys. około 2,2 m). Otynkowany obelisk zwieńczono armatnią kulą. Również w ściany pomnika wmurowano kule (trzy po bokach), pochodzące być może z terenu bitwy w 1807 r. Na tablicy znajdują się różniące się inskrypcje po niemiecku i rosyjsku.

Po śmierci Josepha von Anrepa-Elmpta (1860 r.) jego rodzina nie interesowała się tym miejscem. Zainteresowanie natomiast wzbudzał sam obelisk, który jako cenna pamiątka historyczna był wskazywany już w końcu XIX w.  W 1903 r. władze konserwatorskie podjęły starania o odnowienie pomnika, ponieważ poodpadał tynk z obelisku i obluzowały się kamienie, grożąc zawaleniem. Po sporach z właścicielem terenu Hansem Liedtke, dopiero w 1906 r. odnowiono monument. Pomnik został wówczas obniżony do wysokości około 0,5 m. Wokół miejsca upamiętniającego kawalerzystę posadzono pięć brzóz, z których tylko jedna rośnie do dnia dzisiejszego. Uporządkowany został teren przy zabytku. W okresie dwudziestolecia międzywojennego pomnik był uznawany za jedną z najciekawszych pamiątek historii Morąga. Kolejny remont przeprowadził w 1937 r. Hans Liedtke, który na własny koszt oczyścił tablice z rdzy, otynkował obelisk oraz uporządkował jego najbliższe otoczenie. 

W 1945 r. obelisk stał się celem ostrzału wandali, po którym na żeliwnej tablicy pozostało do dziś siedem dziur. Sprawcami tego aktu mogli być żołnierze Armii Czerwonej, którzy po zakończeniu wojny pustoszyli tamte tereny.

W okresie PRL-u pomnik nie nadawał się do propagandowego wykorzystania ze względu na podwójny napis oraz niemieckie nazwisko. Ten brak zainteresowania doprowadził do dewastacji pomnika. Dopiero w latach sześćdziesiątych XX w. z inicjatywy morąskiego nauczyciela Wacława Andruszkiewicza przeprowadzono prostą renowację zabytku, polegającą na jego otynkowaniu. Ówczesny radny wspominał po latach, że chcąc ocalić obelisk, użył ważkiego wtedy argumentu o przyjaźni polsko-radzieckiej, wspominając o domniemanej chęci odwiedzenia pomnika przez delegację z zagranicy. Tymczasem o pomniku Anrepa świadomie zapominano - dla Polaków był to pomnik Niemca, dla Niemców - rosyjskiego generała. Zaskakuje zgodność w przemilczeniu "niewygodnego" pomnika w ówczesnych publikacjach polskich i niemieckich, dotyczących terenu ziemi morąskiej. 

Dopiero po 1989 r. lokalna społeczność zaczęła się interesować pomnikiem. Nie wpłynęło to na jego stan techniczny, który od połowy lat dziewięćdziesiątych gwałtownie się pogarszał. Na początku 2003 r., kiedy stan pomnika był już opłakany, pojawiła się pierwsza skuteczna inicjatywa, zmierzająca do jego odnowienia. Pomysłodawcami byli uczniowie i nauczyciele Zespołu Szkół Zawodowych i Ogólnokształcących w Morągu, zaś obelisk wyremontował bezpłatnie lokalny przedsiębiorca (uzupełniono ubytki w cegłach, położono nowy tynk). Kolejnym etapem renowacji pomnika było odnowienie i zakonserwowanie tablicy żeliwnej. W dalszej przyszłości jest planowane umieszczenie na szczycie obelisku metalowej kuli armatniej. 

Additional Hints (Decrypt)

An cyrpnpu avfxb gnwrzavpn orgbah v xnzvravn

Decryption Key

A|B|C|D|E|F|G|H|I|J|K|L|M
-------------------------
N|O|P|Q|R|S|T|U|V|W|X|Y|Z

(letter above equals below, and vice versa)